Keriç boğazında "Volgoneft" Rusiye tankerleriniñ qazası neticesinde tarqalğan mazut Odesa yalısı içün ciddiy telüke ola bilir.
Suspilne Qırımğa ayatiyatçı ve "Yeşil kâğıt" teşkilâtınıñ reisi Vladıslav Balinskıy bunı añlattı.
Mazutnıñ aqım boyunca tarqalması
Mütehassısnıñ aytqanına köre, Qırım yalısında tapılğan mazut lekeleri, Qara deñizde aqımnıñ artından yavaş-yavaş areket ete.
"Men, mazut Qara deñizniñ esas aqımında suv qalınlığına keçe, dep netice çıqardım. Men bellesem, yaqın kelecekte mazut lekeleri Odesa vilâyetiniñ yalılarına yete bilir", — dep qayd etti Balinskıy.
Ayatiyatçı, tahmin etmek içün Sentinel-1 yoldaş resimlerini, Windy platformasından yel yönelişleri malümatını ve maddeniñ hususiyetlerini, hususan, onıñ suvuqlığına tesir etken mazutnıñ erüv arareti qullanğanını añlattı.
Kirlilik dinamikası
Qara qış ayınıñ 4-nde yapılğan yoldaş fotolarında Qırımnıñ yalısı boyunca Partenitten Meganomğa qadar büyük mazut lekeleri körüne. Soñra, Balinskıynıñ aytqanına köre, kirlilik Sevastopol (AqyarRusiye imperiyası ve Soviet Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad), Balıqlava, Orlovka rayonlarında, qara qış ayınıñ 7-nde ise Yevpatoriya (KezlevRusiye imperiyası ve Soviet Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) civarında qayd etildi.
"Bu, mazut kölemleriniñ küçlü bir aqımğa oğrağanını köstere, bu ise olarnı daa çoq alıp kete bile. Bazı şaraitte, meselâ, küçlü şimaliy yel olsa, mazut Odesa yalısına yete bileir", — dep qoştı mütehassıs.
Ekosistema içün telüke
Vladıslav Balinskıy, hususan, oksigensiz şaraitke ve gidrobiontlarsuv müitinde daima yaşağan deñiz ve tatlı suv organizmleri.nıñ ölmesine ketirgen sıñırlar şekillengeni sebebinden, mazut deñiz ekosisteması içün ciddiy telükeler ketire, dep tenbiyeledi.
"Açıq bir telüke bar, amma biz añlamaq kerekmiz ki, nasıl olsa da, deñiz akvatoriyası — qapalı bir sistemadır. Ve bizde doğrudan-doğru kirlenüv olmasa da, biz onı ep bir is etecekmiz. Körgenimiz kibi, aqımlar tsikliktir, ve quş, deñiz süt emceleri ve kit populâtsiyaları endi zarar köre. Yani, demek ki, aş zıncırları boyunca er kes bunı is etecek. Kirlenüvniñ yalımızğa tesir etmesiniñ ihtimali 90%-den çoqtır", — dep qayd etti Balinskıy.
Mütehassıs, ava şaraiti ve yel yönelişlerini köz ögüne alaraq, mazut Odesa yalısına qara qış ayınıñ ortasına qadar yete bilir, dep tahmin etti.
Hatırlatamız ki, Ukraina halqara makeme institutlarına, hususan BMniñ Halqara makemesine, Rusiyege qarşı BMniñ deñiz uquqı boyunca konventsiyasını bozğanı içün muracaat etmege planlaştıra.
Qara qış ayınıñ 7-nde, Yevpatoriya (Kezlev) yalısında mazutnen kirlengen yerler tapıldı.
Ukrain deñiz ekologiyası ilmiy merkeziniñ müdiri vazifelerini vaqtınca eda etken Viktor Komorinniñ aytqanına köre, Keriç boğazındaki qaza sebebinden ekologiya içün eñ problemli aqibetler — bu, Qara deñizde balıq, yunus balığı ve quşlarğa mazut tüşkeni neticesinde ketken keskin intoksikatsiyadır.
Keriç boğazındaki qaza aqqında ne bilemiz
İlk qış aynıñ 15-nde Keriç boğazı yanında "Volgoneft 212" ve "Volgoneft 239" eki rusiye gemisi batmağa başlağan. Bir geminiñ kenarında ekipajnıñ 13 azası bulunğan edi, başqasınıñ kenarında ise – 14.
Evelden, vaqia sebebi furtuna ya da yaramay avası içün tankerlerniñ bozuluvı olğan. İlk qış aynıñ 15-ine qadar işğal etilgen Qırımda şiddetli yel sebebinden furtuna ihtarını bildirdiler.
Qaza neticesinde ekipajnıñ bir azası elâk olğan. Başqaları artqaç suvumasınen hastahanege yatqızdırılğanlar.
Eki rusiye tankeriniñ qazası, mazutnıñ 4 biñden ziyade tonnasınıñ tokülüvine alıp ketirgen. Greenpeace iddia etkeni kibi, o, ekologiya içün ciddiy aqibetlerini peyda ettirebile.
Qaradeñiz strategik tedqiqatlar institutınıñ reberi Andriy Klımenko qayd etkeni kibi, gemiler deñizge çıqmağa azır degiller, çünki özen soylarından, em de eski olalar – 1951 ve 1955 çıqış yılları.
Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ spikeri Dmıtro Pletentçuk bildirdi ki, bu eki tanker, kerçekten arbiy sınıf gemileri, deñizge gemilerniñ areket qaidelerine riayet etmeden çıqtı.
İlk qış ayınıñ 16-nda Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi "Volgoneft 239" tankeriniñ erkânı tahliye etilgenini bildirdi.
Etraftaki müit nazirligi, ilk qış ayınıñ 15-nde "Volgoneft-212" ve "Volgoneft-239" Rusiye tankerleriniñ qazası neticesinde çıqqan mazutnıñ Qara deñiz ekosisteması içün "felâketli aqibetleri" ola bilecegini bildirdi.
"Yeşil mektüp" cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı, biolog Vladıslav Balinskıy Suspilne Qırımğa izaat bergende bu qazanı "asırnıñ eñ büyük ekologik felâketi" dep adlandırdı.
İlk qış ayınıñ 17-nde Qara deñizdeki Kavkaz limanı rayonında "Volgoneft-109" tankeriniñ kapitanı yük tanklarından biriniñ sızıqsızlığı sebebinden felâket signalını berdi. Bu endi üçünci kere "Volgoneft" tankerleriniñ mazut taşımasıdır.
İlk qış ayınıñ 19-nda ekipaj azasınıñ ölümine ketirgen "Volgoneft-212" tankeriniñ kapitanı eki ayğa - kiçik aynıñ 17-ne qadar apiske alındı. "Volganeft-239" gemisiniñ kapitanı ise ev apsinde tutıldı.
İlk qış ayınıñ 20-nde Greenpeace, Anapadan Qırım köprüne qadar 65 km2 suv, batqan "Volgoneft" tankerlerinden birisinden aqqan mazutnen kirlengenini bildirdi. Etraftaki müit qorçalayıcıları felâketniñ miqyası daa büyük ola bilecegini tenbileyler.
İlk qış ayınıñ 20-nde Keriç boğazında Gvineya-Bisaunıñ gemisi astında yaldap ketken "Gam Express" felâket signalını berip, yardım içün muracaat etti.
İlk qış ayınıñ 21-nde Keriçniñ işğalli akimiyeti şeer plâjlarında mazut tapılğanı içün belediye fevqulâde vaziyetini ilân etti.
2025 senesi qara qış ayınıñ 4-nde işğal etilgen Sevastopolda (Aqyar) ilk qış ayınıñ 15-nde Keriç boğazında eki tankerniñ qazası sebebinden bölge emiyetli fevqulâde vaziyet rejimi ilân etildi.
Telegram, WhatsApp ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
