Rusiye dört qırımtatarını, birinci qadın "Hizb ut-Tahrir davasınıñ" mabüsleri Esma Nimetulayeva, Elviza Aliyeva, Fevziye Osmanova ve Nasiba Saidovanı "Ekstremist faaliyetine ya da terrorizmge alâqası olğanları belli olğan teşkilâtlar ve şahıslar cedveline" kirsetti. Uquq qoruyıcılar bunı "siyasiy basqı şekli" dep adlandırdı.
2025 senesi ilk qış ayınıñ 11-nde olğan cedvel bu aqqında tasdiqlay.
Aynı zamanda Qırımtatar resurs merkezi bildirdi ki, bu adım siyasiy basqı, qoşma ceza ve repressiyalarnıñ quvetleştirilmesi şeklidir, çünki bu cedvelge kirsetilgen soñ esaplar avtomatik olaraq blok etile, mal-mülkniñ idare etilüvi sıñırlana ve insan iqtisadiy izolâtsiyada qala.
Uquq qoruyıcılar qayd etkenine köre, bu qadınlarnı "ekstremist ve terrorist" olaraq tanımaları siyasiy sebeplerden yapılğan ve basqı aleti olaraq qullanılğan cinaiy taqipke esaslana.
"Siyasiy mabüslerge bu mehanizmniñ qullanılması uquqnıñ esas printsiplerine zıt kele, hususan qabaatsızlıq prezumptsiyasına zıt kele, çünki cedvelge kirsetüv mahkeme qararı olmadan ola bile ve farqlı fikirlerni bastırmaq içün ekstremizm ve terrorizm ile küreş qanunlarınıñ istismarını köstere", — dep QRMde qayd ettiler.
Bundan da ğayrı, uquq qoruyıcılar, bu, insan aqlarınıñ qaba bozuluvı, söz, vicdan ve inanç serbestligi ile küreşniñ numayışı, em de işğal etilgen Qırımda tamır qırımtatar halqına nisbeten ayırım siyasetiniñ devamı, dep bildirdi.
Daa evel qırımtatar siyasiy hadimleri Fevziye Osmanova, Elviza Aliyeva, Esma Nimetulayeva ve Nasıb Sayidovnı işğalciler Simferopolnıñ (AqmescitniñRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) SİZO-1-ne psihiatrik hastahaneden qaytardılar, anda mecburiy psihiatrik ekspertizanı keçken ediler. Tutuluv aqqında Suspilne Qırımnıñ malümatında oquñız.
Hatırlatamız, ilk qış ayınıñ 19-nda Rusiyede insan aqları vekâletlisiniñ apparatı apiske alınğan qırımtatar talebesi Nasıba Saidovanıñ ana-babasınıñ muracaatını Qırımnıñ işğalci prokuraturasına teslim etti.
Bundan evel qıznıñ tuvğanları, oktâbrniñ 15-nde işğal etilgen Qırımda keçirilgen tintüvlerden soñ tutulğan 18 yaşındaki Nasıba Saidova Simferopoldaki (Aqmescitteki) SİZO-1-de sıcaq suvsız, qızdırılmağan kamerada buluna, dep bildirgen ediler. Tuvğanları, apis cezaları onıñ aqlarını boza ve sağlığını telükege oğrata, dep iddia eteler.
Bundan ğayrı, 13 aq qorçalayıcı teşkilât Rusiye, Ukrayina ve halqara akimiyet organlarına muracaat etip, Qırımda apiske alınğan qırımtatar qadınlarını — Esma Nimetullayeva, Nasiba Saidova, Elviza Aliyeva ve Fevziye Osmanovanı azat etmege rica etti.
2025 senesi orta küz ayınıñ 15-nde qırımtatar qadınlarınıñ apiske alınması aqqında ne bilemiz
Orta küz ayınıñ 15-nde saba işğalciler Qırımda dört qırımtatar qadınını tuttılar.
Birinciden Bağçasarayda bir qaç balanıñ anası ve siyasiy mabüs Remzi Nimetulayevniñ apayı Esma Nimetulayeva tutuldı.
Aynı rayonnıñ Holmivka (Zalanköy) köyünde işğalciler bala bağçasında terbiyeci olıp çalışqan pedagogika kolleciniñ studenti Nasiba Saidovanıñ evini tinttiler. Dolınnede (Topçıköyde) quvetçiler Elviza Aliyevanıñ evine kirdiler, Orlivkada (Mamaşayda) ise Fevziye Osmanovanıñ evini tinttiler.
Tutulğanlarnıñ episi Simferopoldaki (Aqmescitteki) FSB idaresiniñ binasına ketirildi ve olarğa Rusiyede yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtında iştirak etkenleri aqqında madde boyunca şübe bildirildi. Rusiyeniñ "RİA Novosti" devlet agentligi, işğalli FSBge atıf etip, tutulğan qadınlar "Qırım musulmanları arasında dünya halifeliginiñ ideologiyasını tarqatqanı" aqqında bildirdi.
Orta küz ayınıñ 16-nda Qırımnıñ işğalli Kıyiv rayon mahkemesi olarnı eki ayğa apiske aldı. Apiske alınğan qadınlarğa qarşı qorçalayıcı tedbirlerniñ saylanuvı boyunca bütün dört oturış qapalı şekilde keçirildi. Advokat Emil Kurbedinovnıñ aytqanına köre, bütün qadınlar işğal etilgen Simferopoldaki (Aqmescitteki) 1-nci SİZOda tutulacaq. Onıñ malümatına köre, Esma Nimetulayeva işğalciler tarafından Rusiye Ceza qanunnamesiniñ 205.5-nci maddesiniñ 1-inci qısmı (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv) boyunca qabaatlana, diger apiske alınğan qadınlar ise aynı maddeniñ 2-nci qısmı (terror teşkilâtında iştirak etüv) boyunca qabaatlanalar.
Esma Nimetulayeva — beş balanıñ anası, 2023 senesi arman ayınıñ 23-nde işğalciler tarafından tutulğan ve Hizb ut-Tahrir davasınıñ beşinci Bağçasaray gruppasınıñ siyasiy mabüsi Remzi Nimetulayevniñ apayıdır.
Nasiba Saidova — pedagogika kolecinde oquğan, bala bağçasınıñ bebek gruppasında çalışqan qız, dep "Qırım birdemligi" bildirdi.
Fevziye Osmanova — tükân hadimi, onıñ evi Bağçasaray rayonınıñ Orlivka köyünde yerleşe.
Elviza Aliyeva Simferopoldaki (Aqmescitteki) fırında kasiyer olıp çalıştı, Qırım federal universitetiniñ dörtünci kursında "Menecment" ihtisasını ala.
Hizb ut-Tahrir, islâm siyasiy fırqasıdır. 2003 senesi Rusiyede o, terrorcı bir teşkilât olaraq tanındı, oña bağlı olğan insanlarnı ise taqip etmege başladılar. İştirakçileri, "qanunlarğa qarşı faaliyet"te ve böyle degen "cian hilâfeti"ni yaratmağa ıntılmağa qabaatlanalar. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ işğalcilerniñ qanunları zapt etilgen Qırımda da qullanılmağa başlandı. Qırımlı musulmanlarnı da Hizb ut-Tahrirge bağlı olmaqta qabaatlamağa başladılar, böylece yarımadanıñ işğaline qarşı olğanı sebebinden qırımtatarlarğa basım arttı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
