67 yaşındaki Qırım sakini Oleğ Prıhodko bir yıldır Krasnodar ülkesindeki 1-nci tüzetüv müstemlekesinde buluna ve bir sıra sağlıq meselesi bar. Adamnı Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) 2019 senesi orta küz ayında tuttı. Bundan soñ quvetçiler garajını tinttiler, anda "patlayıcı tapıldı". Oleğniñ aytqanına köre, FSB onı özü qoydı. 2021 senesi saban ayında adamnı beş yıl sert rejimli apis cezasına mahküm ettiler, soñra daa 4,5 yıl qoştılar.
Suspilne Qırım Oleğ Prıhodkonıñ ikâyesini tarif ete.
Rusiye işğalcileri onı endi altı yıldır apiste tutalar. 2019 senesi quvetçiler onıñ evinde tintüv keçirip, ukrayin timsallerini, Stepan Banderanıñ portretini aldılar. Adam öz noqta-i nazarını gizlemey edi: evinde ukrayin tarafdarı yazıları bar edi, maşnasında ise ukrayin nomeralarını deñiştirmege red ete edi.
"Elbette, bu oña bir çoq alda zarar ketirdi. Onıñ nazar noqtası içün duşmanları çoq edi, amma o, soñuna qadar açıq edi. Yani, o ne tüşüne edi, o ne ayta edi, ve o böyle edi, bilesiñizmi, bir işaretçi kibi", — dep Oleğ Prıhodknıñ dostu Oleksandr Boltân hatırladı.
Oleksandr, Oleğnen beraber işğalden evel "Svoboda" firqasınıñ oturışlarında bulunğanlarını ayta. Prıhodko Menlik İnqilâbınıñ iştirakçisi edi. 2014 senesinden soñ o, Qırımdan ketmege tevsiye ete edi, çünki Qırım sakinleri endi apiske alınğan edi. Oleğniñ özü o vaqıtqa qadar ukrayin timsalleri içün para cezasını aldı.
"Oña er vaqıt ketmek kerek olğanını aytamız, amma anda anasınıñ hastalığı bar edi, soñra anası vefat etti ve anda qaynanası hastalanğan edi, o anda apayınen qaynanasınıñ baqımına qaldı, anda azbar bar edi, men aytam: "Oleğ, sen elli adamsıñ, kel, iş tap. Aile bağları içün o, er şeyni terk etip olamadı, anam da köçmege istemey edi, olar endi qartlar. İşte bu sebepten o qaldı", — dep Oleksandr qoştı.
Tintüvler nasıl keçirildi
2019 senesi orta küz ayınıñ 9-nda oña işğalli quvetçiler kelip, nevbetteki tintüvler keçirdiler. O, evden bir qaç kilometr uzaqta olğan garajğa bardı ve anda patlayıcı madde tapıldı, dep adamnñ qızı ayttı.
"Eki garaj, anda o, şu demir işlerini yapa edi: qapular, qoralar. Garajını açtı. Ve anda patlayıcı tapqanlar, men bilmeyim ne olğanını, bazı elektrodlar, Molotov kokteyline oşağan şeyler. Olar ne yerde qıdırmaq kerek olğanını pek yahşı bile ediler. Olarğa bir garaj kerek edi, ekinci garajğa baqmadılar. Bizim aşhanemiz evden ayrı. Anda, bilmem, iç bir vaqıt olmağan bir tuşlu telefon tapıldı", — dep siyasiy mabüsniñ qızı Natalâ Şvetsova tarif etti.
O şunı da qoştı ki, o vaqıt babam ve anamnı tutıp, Simferopoldaki (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adteki) FSB binasına alıp kettiler. Qadınnı sorğuğa çektiler, aqayını ise apiske aldılar.
"Biz advokatlarnen kelgende, babamnıñ bu teşebbüsini memuriyetke çevirgenlerini, memuriyetni patlatmağa tırışqanını ögrendik. Soñra, bu telefon sanki onıñ edi ve o vastasınen Ukrayinadan birisinen qonuşa edi, dep bir çoq delil bar edi", — dep Natalâ Şvetsova qayd etti.
Rusiye tarafından Oleğge qarşı qoyulğan qabaatlavlar arasında "Saq şeer memuriyeti ve Lvivdeki Rusiye konsullığını patlatmağa azırlanğanı" bar. 2021 senesi saban ayınıñ 5-nde Rostov-na-Donu şeeriniñ Rusiye mahkemesi Oleğ Prıhodkonı sert rejimli müstemlekede beş yılğa üküm etti. 2023 senesi "terrorizmni aqlağanı" ve "halq içinde istilâcı cenkke çağıruvlar" qabaatlavları sebebinden apis müddeti daa 4,5 yılğa uzatıldı.
Şimdi o, Krasnodar ülkesindeki 1-nci tüzetüv müstemlekesinde buluna. Qorantasınıñ aytqanına köre, onı sıq-sıq ceza izolâtorına (ŞİZO) yollay ediler, bazıda — aman-aman yıl devamında. Adamnıñ sağlığı bayağı fenalaştı.
Qızınıñ aytqanına köre, babasınen er üç aydan bir kelgen mektüpler vastasınen bağ tuta. Advokatnıñ yardımınen sıq-sıq müstemlekege bir kerelik ziyaret 50 biñ rublege (tahminen 25 biñ ğrıvnâ) paalığa çıqa.
"Ebet, Ukrayina tarafdarı edi. O öyle olıp tura. Rusiyege kelgende, elbette, o da qarşı edi, o da qarşı çıqtı, o da intervyu berdi, amma o, bir de bir cinaiy dava yapmadı. O, tasvirlengen kibi terrorist degil, o, bu yaşta bir insannı apiske almaq içün bir şey yapmadı, ömürlik apis cezasını alacaq, onıñ azat etilecegine ne kefalet bar?" — dep siyasiy mabüsniñ qızı qoştı.
Qırım sakinleriniñ evge qaytması
Ukrayinağa tolu miqyaslı istilâ başlanğan soñ, deñiştirüv çerçivesinde tek eki Qırım sakini qaytarıldı. Uquq qorçalayıcılarnıñ aytqanlarına köre, Ruslar işğal etilgen yarımadanıñ siyasiy mabüsleriniñ cedvellerine qulaq asmaylar.
"Olarnı esir olaraq tutalar. Bu olarnıñ adetidir, ve olar bunı er vaqıt yapa ediler. Olar reineler. Terroristler er vaqıt olğanı kibi. Olar ne qadar çoq reine tutsa, o qadar çoq tesir ete bilirler", — dep siyasiy mabüsniñ dostu Oleksandr Boltân añlattı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
