Vladıslav "Houp" Bilıy Aqmescitte (Simferopolda) doğdı. "Tavriya" futbol klubınıñ tarafdarı ve Ukraina tarafdarı mitinglerniñ iştirakçisi edi. Arheolog olaraq tasil aldı, graffitinen meraqlandı. Rusiye işğalinden soñ Qırımnı terk etti. 2015 senesinden başlap "Azov" polkında hızmet etti. Mariupolda tolu miqyaslı cenkni qarşıladı. 2022 senesi mayıs ayında baş komandannıñ emrine köre garnizon "Azovstal"dan çıqtı. Vladıslav Rusiye esirligine tüşti. 2022 senesi oraq ayınıñ 29-na keçer gecesi Olenivka şeerinde olğan terakt vaqtında elâk oldı.
"Evlilik yüzügini çıqarmağa cesaret etmedi"
Vladıslavnıñ apayı Olğa Bilanen onıñ anası ile yaşağan evinde körüşemiz. Kiçik odanıñ köşesinde, tubma üstünde Vladıslavnıñ qara-beyaz fotoresimi tura. O endi 28 yaşında ebediyen qala. Olğanıñ sağ qolunıñ baş parmağında yüzük bar, sol qolunda ise "Houp" yazısı bar. Bu, aqaynıñ çağıruvı.
"Bu yüzük alâ daa parmağımda saqlayım, çıqarmağa cesaret etmedim, çünki merasim vaqtında, evliligimizni qayd etkende, o, onı parmağıma kiydirdi, ve o vaqıttan berli onı çıqarmadım. Babam — bu ekinci yüzük kibi", — dep aytti Olğa.
Olğa Ternopoldan. Aqayı Aqmescitten. 2011 senesi Lvivde ortaq şirkette tanış oldılar. Beş yıldan soñ Olğa Dniproda tatu ustası olıp çalıştı. Belli olğanı kibi, Vladıslav yaralanğan soñ aynı şeerde bir yara merkezine tüşti.
"Bir-birimizni sevmegenimiz içün çoq qonuşmay edik, biri-birimizni boldurta edik, sıq körüşmegen edik, amma arada-sıq körüşip turdıq. Men onıñ öskenini kördim, o da menim deñişkenimni kördi. Bayağı uzun teneffüsler oldı. Men Dniproda yaşağanda, tatu yapqanda, bağ quruldı. O, yara merkezine tüşti. Men oña aş, urba ketirdim. Böylece tanışuvımız yañıdan başladı. Tüzelgen soñ, altı ayda bir kere, yılda bir kere maña kelip, yañı bir tatu yapa edi", — dey qadın.
Olğa dedi ki, yıllarnen tanış olğan soñ, Vladıslavnen bir vaqıtları bir-birini sevgenlerini añladılar.
"Bu ekimiz içün de pek beklenilmegen bir şey edi, o meni bir kere quçaqladı, men nefes alıp olamadım. Men, yalıñız, onıñ meni bu quçaqlardan azat etmesini istemey edim. Bu ekimiz içün de pek beklenilmegen bir şey edi, bu duyğusal basqı. Bunı muzakere ettik, biraz beklep, ileride ne olacağını körmege qarar berdik. Kimse sert bir adım atmağa istemedi. O, iç bir bağ qurmağa istemey edi. Men ne içün ketkenimni bilem, amma bu beş yıl menim içün eñ güzel yıllarım edi", — dep hatırladı Olğa.
Vladıslav soqaq resimlerine meraqlana edi. "Houp" unvanı onıñ graffiti-tegi edi, onıñ eserlerini imzalay edi.
"Bu onıñ graffiti tegi edi, gençlik çağından berli, ösmür çağından berli graffitinen oğraşa edi. Umumen alğanda, taqma adınıñ qaysısını saylamaq meselesi yoq edi", — dep ayttı Olğa.
2017 senesi olar evlendiler, ve Olğa aqayınıñ hızmet yerlerine yaqın Mariupolğa köçti.
"Başqa çaresi yoq edi"
"Bu mukâfatnı o, Mariupol mudafaasında aldı. Bu — üçünci derece "Cesaret nişanı", men ise onı ölümden soñ aldım — bu ekinci derece "Cesaret nişanı", — Olğa aqayınıñ mukâfatlarını köstere. Vladıslavnıñ onıñ hatırasına qalğan bir qaç şeyinden birileri.
Vladıslav 2015 senesinden berli "Azov" polkunıñ erkânında hızmet ete edi. Olğa aqayınıñ aytqanına köre, aqayı qardaşlarını qorantası kibi saya edi.
"O, bunı er vaqıt qayd ete edi: "Men ölsem bile, qorantañ seniñ içün qayğırır", — dey edi. O, azırlanuvnı sevgenini ayta edi — em ideologik, em de bedeniy, umumen bu bölükni pek begengen edi. Bazı da onı cenk vazifelerinden uzaqlaştırğanda, onı terk ete edi. O vaqıt pek çoq Azovlı işten çıqtı: "Men kettim, cenk olacaq, men kelecegim". Ve öyle de oldı, Azovlılar sözüni tutalar", — dep qayd etti elâk olğan askerniñ apayı.
2022 senesi kiçik ayda çift Mariupolda beraber edi. Olğa Rusiyeniñ istilâsı başlamadan eki kün evel o yerden ketti.
"O, maña bir yerge barıp, eki afta ya da daa çoq vaqıt devamında dostlarımnen beraber yaşamağa rica etti. Daa evel o böyle aytqan edi: "Söz ber, men ketmek kerek olğanını aytsam, sen sessiz-sözsiz eşyalarıñnı toplap keteceksiñ". Menimce, bu doğru qarar edi, amma aqayımnı da, evimni de terk etmege istemey edim. "Sen telükede olsañ, men sadıq hızmetimni soñuna qadar yapamam. Men seniñ qayda ve ne olğanını tüşünirim", — dep hatırladı Olğa.
"Qaytacağına söz berdi"
2022 senesi mayıs ayında "Azov" polkınıñ baş komandanınıñ emrine köre "Azovstal"dan çıqtı. Vladıslav Rusiye esirligine tüşti. Olenivka apishanesinden bir kere qadınına telefon etip oldı. Bu bozarğan ayda edi.
"Aslında bir daqqa, belki eki, daa çoq degil. Onıñ sesi pek yorğun edi, yorğun, amma o, quvançlı olmağa tırışa edi. Telefon etip, menim sesimni eşitkeni içün, ğaliba, quvandı. O, qaytıp kelir, men onı bekleyim, dep söz berdim. Men bu sualniñ ne içün bergenini añlamay edim, çünki başqa çarem yoq edi, elbette bekleyim", — dedi Olğa.
Oraq ayınıñ 29-na keçer gecesi işğal etilgen Olenivka müstemlekesinde ruslar ukrain esirlerine qarşı terakt yaptılar. O künü aqşam Olğa Vladıslavnıñ ölümi aqqında qardaşından ögrendi.
"Er şey bozuldı ve birden er şey kerçeklikni ğayıp etti. Telefonğa qulaq asqan soñ, yerde 40 daqqa oturdım, ğaliba. O vaqıt menim içün tam olaraq vaqıt yoq edi, ayaqlarım pek qattı olğanını ve onı is etmegenimni duyamadım. Bu duyğularnı añlatmaq pek qıyın, çünki bu, ayatımda olğan eñ büyük stres, bütün ayatımda olğan eñ büyük keder", — dedi qadın.
Vladıslavnıñ cesedi 2022 senesiniñ küzünde repatriatsiya vaqtında qaytarıldı. Olğa onı "Perunnıñ çiçegi" tatusından tanıdı.
"Soñra ğaliba 50 ceset qayttı. Men onıñ anda olğanını bilem, çünki morgda bir qaç az yanğan, belli alâmetleri olğan ceset bar edi, dep ayttılar. Onıñ er yerinde tatular bar edi. Amma daa DNA ekspertizasını beklemek kerek edi. Amma, eñ azından, eyi bir vedalaşuv ve kelecek bir yerimiz olacaq, dep emin oldım", — dep hatırladı Olğa ve soñra ögrengen şok etken tafsilâtlarnı sakin bir şekilde añlattı: "Makeme-tibbiy ekspertizası ölümniñ sebebini tasdıqladı, onıñ çoq kemigi qırıldı, qarın boşluğına kirgen parçalar edi. İnşallah, o da, patlav merkezine yaqın olğan er kes kibi, tezce elâk oldı. Cesetniñ özü pek yaramay edi, amma patlav dalğası içini bayağı yaraladı".
Vladıslav "Houp" Bilıynı yaqıp kül ettiler. O, ölmezden evel bunı istedi. Onıñ külleri şimdi Lukyanivka mezarlığınıñ kolumbar divarıNişalı hatıra divarı şeklinde krematsiyadan soñ küllernen vazalarnıñ mezar yerinda buluna. Aqayınıñ ölüminden soñ Olğa "Azov" polkunıñ patronat hızmetine kirdi.
"Cenk başlağanda, faal iştirak etmegenim içün biraz raatsız edim. Amma, demek mümkün, aqayımnıñ emirini yerine ketirdim — mümkün olğanı qadar uzaqça kettim, sessiz otura edim ve onı bekley edim, çünki men destekçim. O elâk olğan soñ, arbiy hızmetten ğayrı çare körmedim. O elâk olğan soñ men askerlikke barmağa qarar berdim, "Azov"da qayd oldım, yarım yıldan çoq çalıştım. Cenaze işlerinen oğraşa, amma başqa brigadada, cesetlerniñ avuştırılmasınen oğraşa edim, elâk olğan ve ğayıp olğanlarnıñ qorantalarınen bağ tuta edim", — dep ayttı Olğa.
Şimdi Olğa Vladıslavnıñ anasınen Kıyivde yaşay, "Azovda" hızmet ete ve askerlerge ruhiy destek köstermek içün tasil almağa planlaştıra.
"Onıñ Qırımğa qaytmaq arzusı bar edi"
Kelecekte Olğa aqayınıñ daa bir iradesini yerine ketirmeli: Qırım azat etilecek soñ, aqayınıñ küllerini tuvğan toprağında dağıtmalı.
"O, Qırımnı pek seve edi, Aqmescitte doğdı. Onıñ mında", — Olğa öz qolunı köterip, tirsegini kösterdi, — renkli, Qırım haritasınıñ konturı ve sanki Qırımdaki penceresi, qaya ve deñiznen resimi bar edi. "Bir yerlerde evim olsun" dep, maña şaqa etip ayta edi. Qırımğa qaytmaq arzusı bar edi".
Qırımda Vladıslav arheolog olıp oqudı, amma Vernadskıy adına Tavriya milliy universitetiniñ ekinci kursını terk etti.
"Soñra aytqanı kibi, o, arheolog olmağa istey edi, onı er vaqıt tarih meraqlandırğan edi, amma ekinci kursta o, onıñ içün, bir arheolog olaraq, bir istiqbal olmağanını kördi. O, ayatında bir şeyler deñiştirmege istegen edi, ve Qırımdan Lvivge köçti, soñra anasına aytqanı kibi, anda bam-başqa insanlar, bam-başqa medeniyet bar edi", — dep qayd etti Olğa.
Qırımda Vladıslav "Tavriya" futbol klubınıñ ultrasıSport taqımlarına, esasen futbol taqımlarına qol tutmaq içün teşkil etilgen fan taqımları edi. Menlik inqilâbı vaqtında, qol tutqanlar Aqmescitteki ukrain tarafdarları mitinglerinde iştirak etti.
"O, "Tavriya"nıñ bir hayranı edi ve, teessüf ki, işğalden soñ er şey pek deñişti. Fanlar ve gençler narazılıq numayışlarına çıqa ediler, amma telüke olğanı içün qaçmağa mecbur ediler", — dep tarif etti ömür arqadaşı.
Olğanıñ aytqanına köre, 2014 senesine qadar Vladıslav arbiy hızmetke şübelendi. Qırımnıñ Rusiye işğali er şeyni deñiştirdi.
"Askerlerimizniñ kütleviy ğayıpları başlağan soñ, olarnıñ arasında birinci dalğada ketken onıñ dostları da bar edi. O da ketmek kerek olğanını añladı, çünki erte ya da keç Qırımnı qaytarmaq, topraqlarını qaytarmaq kerek olacaq, ve er birimiz bu qarşılıqqa qoşulmasaq, Ukraina olmaz. O: "Başqa çarem yoq edi", — dey edi.
Telegram, WhatsApp ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
