Oraq ayınıñ 5. künü Kıyivdeki Ukraina Milliy tarih müzeyi hazinesinde "Qırım hazineleri. Qaytaruv" sergisi açılacaq. Onıñ salonlarında Qırımnıñ 1200 senelik tarihı kösterilecek. Ukraina bu qadimiy mirası içün on sene makemede küreşti. Felemenk Yuqarı makemesiniñ qararından soñ hazineler Kıyivge qayatrıldı. Şimdi serginiñ açılşına azırlıq soñki basamaqta buluna — eksponatlar vitrinlerge qoyula.
Serginiñ meydanını ziyaret etken Suspilne Qırım mühbiri bunı bildire.
Müzeyniñ hadimleriniñ aytqanına köre, Qırım hazineleri yarımada işğalden qurtarılğanına qadar Ukraina tarihı milliy müzeyiniñ "Hazine" bölüginde saqlanacaq.
"Ukraina küreşti, bu küreşke qoşuldı. Ve o, bu cenkte ğalebe qazandı. Pek küçlü bir ğalebe ve emiyetli, çünki qıtaiy Ukrainada ilk sefer sergilenecek pek meraqlı şeyler saqlanıp qaldı. Olarnı Bonnda, Amsterdamda körgenler. Ukrainanıñ qıtası bu kollektsiyanı daa körmegen edi", — müzeyniñ bölüginiñ başı Nataliya Pançenko Suspilne Qırımğa añlattı.
Bütün "Qırım hazineleri" ekspozitsiyasında dört Qırım müzeyinden 655 eksponat bar: Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğı, Tavriya Merkeziy müzeyi (Aqmescit), Keriç devlet tarihiy-medeniy qoruğı ve Tavriya Hersonesi (Aqyar).
Pançenko qayd etti ki, bu eksponatlar Qırımda qalğan olsa edi, Ukraina ve dünya olarnı iç bir vaqıt körmez edi.
"Bu şeyler endi anda olmağan edi. Bu bizim içün şübe doğurmay. Olar (Qırımda işğalciler — muar.), işğal etilgen topraqlarda tarihiy qıymeti olğan er şeyni tapıp alıp keteler. Bu Herson, bu Mariupol — belli davalar. Şimdi biz, olarnıñ Qırımdan er kesni "tahlite etmek" emirleri bar olğanını bilemiz, çünki anda faal cenk areketleri alıp barıla.
Aynı zamanda serginiñ idarecisi Oksana Lifantiy müzeyde "Qırım hazineleri. Qaytaruv" sergisiniñ açılışına azırlıqnıñ soñki basamağı devam etkenini bildirdi. Müzeyniñ hadimleri biñlernen tarihı olğan Qırım eksponatlarını diqqatnen vitrinlerge qoyalar. O, çoq vaqıt topraqta yatqanından ve çeşit türlü aşıqma esnaslarına oğrağanından pek qırılğandır.
"Elini iç bir vaqıt tutmamaq kerek, er vaqıt bedeniniñ eñ keniş qısmını tutmaq. Ve işte bir incelik. Onıñ içün, kerçekten de, böyle şeylerni qollarında tutmaq içün ihtisaslı insanlar kerekler", — dep qayd etti o.
"Qırım hazineleri. Qaytaruv"nıñ eksponatları beşinci asırdan yedinci asırğace yazılğan. Demek ki, hazineniñ dört salonında Qırımnıñ 1200 senelik tarihı kösterilecek. Bunı, yarımadada yaşağan yunan, skit, sarmat, alan, got ve hunlarnıñ arheologik tapıntıları sayesinde yapacaqlar.
Şu cümleden, Lifantiy, sergide kösterilecek yunan sevgi tanrısı Erotnıñ tasvirini hatırladı. Elinde migfer ve, ihtimal, qalqan bar. O, milâttan soñ birinci asırğa ait, yani bu ilâhnıñ resmi olğan eseri tahminen 2000 sene evel yapılğan.
Ziyaretçiler 565 yekâne eserni körip olacaqlar. Bu, XIX-XXI asırlarda Qırımnıñ arheologik tedqiqatları vaqtında tapılğan qadimiy yunan, qadimiy romalı, skit, sarmat, hun ve got şeyleridir.
"Skit altını" aqqında ne bilemiz
"Qırım hazineleri" ya da "skit altını" içün Ukraina on sene devamında Felemenkte yarımadanıñ işğalli müzeylerinen dava etti, çünki 2014 senesi Rusiye Qırımnı zapt etkende eksponatlar Amsterdamda sergide buluna edi.
2023 senesi bozarğan aynıñ 9-nda, aman-aman 10 senelik makeme davalarından soñ, Felemenkniñ Yuqarı makemesi Allard Pierson müzeyini "Qırım - Qara deñizdeki altın ada" sergisinden eksponatlarnı Ukraina Milliy tarih müzeyine bermege mecbur etti.
"Skif altını" 2023 senesi boş ayda Felemenkten Ukrainağa qayttı. Kıyivge yarımadanıñ dört müzeyinde "Qırım: Qara deñizniñ altını ve sırları" sergisinde taqdim etilgen artefaktlar berildi.
2694 kilogramm qadimiy hazinelerni yük maşnasınen Kıyiv-Peçersk Lavrınıñ toprağına alıp ketirdiler. Degerliklerniñ teşkerüvini Kyiv gümrükçileri Ukraina Milliy müzeyi hazinesinde keçirmege kerek ediler.
Telegram ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
