İşğalci akimiyet Aqyarda (SevasropoldaRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) bu küzde Qırımdan Rusiye tarafından qanunsız alda alınğan 300 biñden ziyade eser sergisini açmağa istey. Sergini işğal etilgen "Hersones Tavriyskiy" müzey-qoruğında teşkil etmege planlaştırıla edi. Amma Rusiye hadimleri fond anbarına kirişni evelden qayd ettiler, ve ziyaretçiler pasport malümatını köstermek kerekler.
"Müzey"niñ müdiri Olena Morozova "Novosti Qırım" agentligine bergen izaatında bu aqqında bildirdi.
Rusiye bu sene qural ayda fond anbarınıñ binasını açmağa planlaştıra. Sergi ise küzniñ başında olacaqtır.
"Hersones Tavriyasında çeşit devirlerge ait dört yüz biñden ziyade eşya saqlana, qadimiy devirlerden başlap, XIX asırğa qadar. Ve şimdi bu binada bizim kollektsiyamız yerleşe. Amma bu yerge serbest kirip olamaycaqsıñız. Bu qayd, pasport", — dep müzeyniñ işğalci "müdiri" qaya etti.
Müzeyniñ matbuat hızmetiniñ malümatına köre, 300 biñ eksponat endi teslim etildi.
"Lapidariyadaмузей або колекція старовинних кам'яних виробів: скульптур, надгробків, архітектурних фрагментів. Такі експозиції зберігають епіграфічні пам'ятки та елементи архітектури. Також це рід сукулентів — рослин «живих камінців». Відомі лапідарії розташовані у Керчі, Херсонесі (Україна), Празі та інших містах Європи. ziyaretçilerge taştan yapılğan eşyalar ve avlanuv tasvirlengen unikal freskalar kösterilecek. Pitsosariyedeпавільйон у Херсонесі Таврійському, azbarda, aşayt malları, aşayt malları ve şarap içün büyük çanaklar bar. Açıq saqlav salonında qadimiy artefaktlarnıñ saqlanuv tedbirleri aqqında da ögrene bilesiñiz", — dep müzey-qoruqnıñ matbuat hızmetinde aytıla.
Halqara gumanitar uquq qaidelerine binaen, hususan 1954 senesi qabul etilgen Gaaza konventsiyasına binaen, işğalci devlet işğal etilgen territoriyadaki medeniy qıymetlerni ürmet etmek mecbur, olarnıñ saipleştirüvi, avuştırıluvı ya da statusınıñ deñiştirüvi yasaq etile. Bu qaidelerniñ bozuluvı, şu cümleden degerliklerniñ devletniñ öz fonduna integratsiyası, ciddiy bir bozuv sayıla ve mesüliyetke çekile.
Ukrayina istihbaratınıñ malümatına köre, işğal etilgen Ukrayina topraqlarından Rusiye strukturaları eñ azından 178 medeniy qıymetini alıp ketti. Olarnıñ arasında işğal etilgen yarımadada qazmalarda tapılğan 140-tan ziyade artefakt ve Tavriya Hersonesine ketirilgen 37 eksponat.
"Qanunsız arheologik qazmalarda Qırımda 140-tan ziyade artefakt tapıldı — hususan Hersonessos Tavriyskiyniñ Cenübiy civarındaki obyektlerde, Kadıkovskıy (Roma lageri) şeerçigi ve "İoann Prometçe kilsesi" Bizans mimarlığı abidelerinde. İşğalciler tapıntılarnıñ bağlamını bozıp, olarnı Ukrayina tarihiy mirası olaraq qalmaq kerek olğan yerlerden alıp kettiler", — dep Bİİde añlattılar.
Milliy tirenüv merkezi (MTM) qayd ete ki, Aqyarda (Sevastopolda) "Hersones Tavriya" qoruğı işğalciler tarafından qanunsız kâr menbasına çevirildi. Merkezniñ malümatına köre, Hersones Tavriyasında qanunsız qazma işleri alıp barıla: Rusiye quvetçileri "qara arheologlarğa" tapılğan artefaktlarnı alıp ketmege izin bere. Ödeme yapmağa istemegenler cezalana.
"MTM hatırlata: hırsızlıqnıñ bütün adiseleri qayd etile. Ukrayina öz mirasını ğayrıdan tiklemek ve kelecek nesiller içün saqlamaq içün qaytacaq", — dep MTMde qoştılar.
Ukrayina Milliy ilimler akademiyasınıñ Arheologiya institutınıñ baş ilmiy hadimi Evelina Kravçenko Radio Kultura efirinde "Hersones Tavriyskiy" — büyük bir qabarcılıq leyhası olğanını ayttı.
"Bunı yapımından, anda qurulğan binalarnıñ tarzından, aqiqiy "bıkoko" tarzından pek yahşı körmek mümkün. Bu binalar Hersonesniñ yañı müzeyi olacaq. Yani anda öz müzey kompleksi yerleşecek. Fondlar ve sergi salonları ile. Amma esas vazife Hersonesniñ tarihini ve tapıntılarını köstermek degil. Onıñ esas vazifesi mefküre olacaq. Bu, deyler, Novorossiya müzeyi, Rusiye pravoslav müzeyi ve ilâhre. Bu, bir mefküreviy merkez olacaq. Olar bunı nasıl añlatalar", — dep alim tarif etti.
Daa evel Avropa Birligi Şurası Rusiyege qarşı 17-nci sanktsiyalar paketini tasdıqladı. Şu cümleden, Qırımda medeniy mirasnıñ talan etilmesine qarşı sıñırlav kirsetti. Cedvelge Aqyarda (Sevastopolda) "Hersones Tavriyskiy" müzey-qoruğınıñ işğalci müdiri Olena Morozova kirdi.
Hersones Tavriya — Şimaliy Qara deñiz yalısındaki qadimiy yunan meskün yeri. VI asırda qadimiy yunanlar tarafından qurulğan şeer, regionnıñ müim siyasiy, iqtisadiy ve medeniy merkezi oldı. 2013 senesi arheologik abide UNESCO Dünya mirası cedveline kirsetildi. Hersones Tavriya ve onıñ horları aman-aman bütün Aqyarnıñ (Sevastopolnıñ) territoriyasını qaplap alalar.
Rusiye arheologları Qırımnıñ medeniy mirasını nasıl zapt etkeni ve onı propaganda aletine çevirgeni aqqında — Suspilne Qırım.
Читати ще
10 фактів про Херсонес Таврійський
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
