İvano-Frankivskten arbiy hızmetçi Viktor Levıtskıy, yaralanğan soñ tedaviylenüv vaqtında qırımtatar tilini ögrenmege başladı, ve Starlink vastasınen cebede devam etti. Onıñ içün bu tek til degil, bu hatıra, medeniyet, muzıka ve Qırımnıñ kelecegidir.
Viktor Levıtskıy qırımtatar tilini ögrenüv ikâyesi, cebedeki hızmeti ve yarımadanıñ medeniyetinen meraqlanuvı aqqında Suspilne Qırımğa tarif etti.
Viktor qırımtatar tilini 2022 senesi ögrenmege başladı — cebede yaralanğan soñ hastahanede tedaviylenüv vaqtında. O vaqıt Ukrayin katolik universiteti qırımtatar tilini ögrenmek içün online gruppa açtı.
"Men buña rastkeldim ve tüşündim: "Şimdi ögrenmesem, soñra olmaz?" Daa bir kere hastahanede olğanda yazıldım, soñra, oquv yılı başlağanda, men endi cebege qayttım — ve böyleliknen onı oqumağa başladım. Starlink ile blindajda tehnikiy ceetten er şey çalışqan edi", — dep Viktor Levıtskıy ayttı.
Oquv, cenk şaraitinde bile devam ete. Arbiy hızmetçi er yerge vazifeler yazılğan defterini yanına alıp kete.
"Vazifelerden biri — cümlelerni dialogtan ikâye şekline çevirmek edi", — dep o ayttı.
Viktor aytqanı kibi, oña qoşulğan gruppa faal oldı.
"Bu, birinci semestrden olğan gruppa. Biz beşinci semestrge qadar aman-aman aynı alda yaşadıq. Bu demek ki, anda tesadüfiy insanlarnıñ sayısı az edi", — dep arbiy hızmetçi qayd etti.
Qırımtatar tilini ögrenmek ğayesi Viktorğa daa evel - 2010 senesi keldi. O vaqıt o, Qırımğa soñki sefer barğan edi.
"Dosrum ve qorantasınıñ evinde musafirlikte edim. O, qırımtatardır. Bu pek meraqlı bir tecribe edi, çünki bu menim içün acayip bir şey edi. Qırımtatarlarnıñ tarihı maña pek tesir etti. Qırımtatar medeniyeti aqqında daa çoq bilmek istedim. Amma tilsiz bu qıyın. Bu, böyle bir şeyniñ ilk sebebi edi. Elbette, o vaqıt qırımtatar tilini ögrenmek imkânı yoq edi", — dep o hatırladı.
Arbiy hızmetçi tilni ögrengende eñ büyük qıyınlıqlardan biri, öz mantığını bozmaq kerek olğanını ayta. Qırımtatar tiliniñ ukrayin ve diger avropa tillerinden farqlı bir grammatika qurulışı bar.
"Доброго ранку” aytmaq ne içün o qadar qıyın olğanı menim içün ğariptir. Bu, eşitkenim bütün tillerdeki bu ifade eñ qıyındır”, — dep Viktor külümsirey ve qırımtatar tilinde onı ayta: ”Saba şerefiñiz hayırlı olsun”.
Qırımnen, arbiy hızmetçiniñ aytqanına köre, onıñ tuvğan İvano-Frankivsk vilâyeti de bağlıdır.
"Ğalıçta, Frankivsk vilâyetinde, qaraylarnıñ büyük bir toplulığı bar edi. Ğalıçta bir qaray yaşay. Çoqusı ketken. Aslında, daa 20-nci asırnıñ başında, olar pek çoq edi. Ekinci cian cenki vaqtında olar pek zarar körgen ediler. Amma neticesinde, XV asırdan başlap XX asırğa qadar — aman-aman 500 yıl devamında — olar kerçekten de İvano-Frankivsk vilâyetiniñ tamır sakinleri ediler", — dep Viktor Levıtskıy tarif etti.
Şimdilik qırımtatar tilini canlı şekilde ögrenmegen edi — tek online. Viktor qardaşları arasında qonuşa bilecek bir qırımtatar olmağanına keder ete. Aynı zamanda o, qırımtatar muzıkasınen faal sürette meraqlana ve onda ukrayin ananesinen çoq umumiylikni köre.
"Men düdük degen bir alet çalam — o, tüylü. Qırımtatarlarnıñ tulup zurnaFacebook/ Ievgen DmyFacebook/ Ievgen DmyUkrayinanıñ tamır halqlarınıñ ananeviy olğan nefesli bir çağlı aleti: qırımtatarlar ve urumlarnıñki.sı bar. Bu da tüylü bir çalğı aletidir. Er kes körgende, bu bir volınka, dep ayta, çünki olar körüne, amma bu farqlı", — dep arbiy hızmetçi añlattı.
Onıñ aytqanına köre, tulup zurna yapa bilecek ustalar ve bu aletnen çaluv ananesini saqlağan çalğıcılar aman-aman yoq. Onıñ içün Viktor bu işni öz boynuna aldı — çalğı aletini ğayrıdan tiklemek içün malzeme toplay ve onıñ ses tarihını ögrene.
Bundan da ğayrı, o, qırımtatar tilinde yazılğan bediiy kitapnı oqumağa qarar aldı. Viktor qırımtatarca oqumağa planlaştırğan ilk kitap — Antoine de Saint-Exupéryniñ "Kiçik prins" kitabı olacaq. Şimdiki vaqıtta tercime üzerinde onıñ ocası Mamure Çabanova çalışa.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
