Çiçek ayınıñ 14-nde rejissör, stsenarist ve yazıcı Oleksandr Muratovnıñ vefatı aqqında belli oldı. Onıñ yaratıcılığı, şiiriyeti ve faal vatandaşlıq nazar noqtası Ukrayina medeniy mirasınıñ müim bir qısmı oldı.
Ukrayina kinematografistleri milliy birligi bunı bildirdi.
"O, öz oyun ve vesiqalı filmleri, kinostsenariyleri, edebiyat mirası ve zenaatdaşları ve dostları aqqında yahşı hatıralarnı qaldırdı... Namuslı, semereli yaşaycaqsıñız... Allah rahmet eylesin, ürmetli Oleksandr İğorovıç. Bütün zenaatdaşlar qorantalarıñız ve yaqınlarıñıznen beraber kederleneler", — dep aytıla haberde.
Suspilne Qırımnğa yırcı ve Oleksandr Muratovnıñ "Tatar triptihi" filminde oyuncı Elzara Batalova, Muratov Qırımtatarlarnıñ "Tatar triptihi""Tatar triptihi" — rejissör Oleksandr Muratovnıñ 2004 senesi çıqarılğan Qırımtatar tilinde Ukrayin drama filmi. Mıhaylo Kotsübısnkıynıñ "Tatar tsiklinden" üç romanınıñ ekranlaştırılması: "Şeytan esirliginde", "Taşta" ve "Minaretler altında". Adiseler 1903 senesi Qırımda Qırımtatarlar arasında keçe, üç sevgi ikâyesi siyaset, qoranta ve din meselelerinde ananelernen çatışqanınen keçe. adlı romanını çıqarğan ilk Ukrayin rejissörı olğanını qayd etti.
"Men baş rollerden birisini oynadım, qadınlarğa oqumağa yasaq olğan o eski zamanlarda evde sessiz ögrengen ve oğlanğa aşıq olğan ilerici Qırımtatar qızını oynadım. Kotsübınskıy Qırımtatarlarnıñ aqıllarında ne qadar inqilâp yaptı, olar bilgi ve özüni ifade etmege istegen ediler, böyle cesür, öz-özüne emin qaraman edi. Men pek yaş edim ve tek bir şey hatırlayım — Oleksandr Muratov maña ve bütün çekim taqımına pek yahşı yanaşa edi", — dep Batalova tarif etti.
Aktrisa qayd etti ki, film üzerinde çalışmağa başlamazdan evel Muratov çoq edebiyat oquy ve medeniyet erbaplarınen qonuşa edi.
"Bu bizim içün pek qıymetli, onı pek sevemiz, bütün halq "Tatar triptihi" aqqında bile, er kes baqtı. Onıñ hatırlavı yarıq. Meraqlı bir insan ve ihtisaslı rejissör edi", — dep Batalova yekünledi.
Ukrayin yazıcısı ve cemaat erbabı, Ukrayina jurnalistleri ve yazıcıları milliy birliginiñ azası Roman Koval Ukrayin rejissörınen dostluq munasebetleri aqqında Facebook saifesinde tarif etti.
"O, biraz zararlı, keskin, qolayca añlaşılmağan edi... Belki de, men de öyle. Amma biz onen pek bahtlı edik. Ve bir-birine sayğı köstere ediler. Ve qonuşa ediler. Er vaqıt. Men ondan Oleksandr Dovjenko aqqında soradım, onen birer-birer, Kira Muratova aqqında, diger erbaplar aqqında laf ete edi. Men onıñ tezden vefat etecegini bile edim, onıñ ayatındaki unikal daqiqalarnı tarihımız içün saqlamaq içün pek çoq soradım. Çiçek ayınıñ 21-nde oña 90-ncı doğğan kününi konyak şişesinen hayırlamaq içün kelmege añlaştıq... Bir aftadan az qaldı"..., — dep Koval yazdı.
Rejissör Oleksandr Muratov aqqında ne bilemiz
Oleksandr Muratov — belli kinorejissör, stsenarist ve yazıcı, Ukrayina kinematografistleri milliy birliginiñ idare azası.
1935 senesi çiçek ayınıñ 21-nde Harkiv şairi ve dramaturgı İğor Muratovnıñ qorantasında doğdı. Odesa kinostudiyasında, em de O. Dovjenko adına Kıyiv kinostudiyasında çalışa edi.
Rejissörlıq karyerasınıñ başında Muratov diger rejissörlarnen beraberlikte bir qaç film çıqardı — apayı Kira Muratovanen "Bizim namuslı ötmegimiz" (1964) ve Mıkola Raşeyevnen "Küçük mektep orkestri" (1968).
1991 senesinden 1996 senesine qadar Mıkola Hvılövıynıñ eserlerinden üçlemeni çıqardı: "Ölüm tangosı" ("Sanatoriya zonası aqqında ikâye" eseri içün), "Ket ayıptır!" ("Sentimental ikâye") ve "Valdşnepı" romanına köre.
Bu kino trilogiyası içün o, "Ukrayinanıñ milliy ve devlet tiklenüvine qoşqan issesi içün" Bütünukrayin medeniy-ilmiy T. Ğ. Şevçenko fondunıñ mukâfatını aldı.
"Dovjenko-Tsenter" öz haberinde qayd etti ki, 2024 senesi rejissör öz kollektsiyasınıñ saqlanuvını temin etti, müessiselerge film arhivi, film müzeyi ve fotoresim film fonduna film diskleri, ansamblâj, afişa, stsenariy, kitap, mektüp, montaj levhalarını berdi. Bazı şeylerni daa 2000 ve 2003 seneleri bergen edi.
Mayısnıñ 26-nda "Dovjenko-Tsenter", Vinnıtsâ şeerinde "Intermezzo" Halqara ikâye festivaliniñ açılışı çerçivesinde, Muratovnıñ "Tatar triptihi" filmini taqdim etecek. Bundan da ğayrı, film ilk sefer Qırımtatar tilinde kösterilecek.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
