İşğal etilgen Qırımda mektep tasili, propaganda aletine çevirilgen. “Muim olğanı aqqında munasebetler” adlı dersleri, rusiye gimniñ zorbalaması ve böyle oqul usullarından vazgeçmege tırışqan ailelerine basqısı balalarınıñ kündelik yaşayışınıñ qısmı olğanlar.
Talebe Adile Celâl ve student İlyas Şeyhislâmov Suspilne Qırımğa işğal etilgen mekteplerde oqutuvnıñ öz tecribesi aqqında tarif ettiler.
Adile Celâl – Qırımdan talebesi, Kiyevge bu yazda köçip kelgen. Birinci sınıfqa endi işğalden soñ ketken. Tarif etkeni kibi, derslerde 22-ci senesi evel de ep Rusiye aqqında qayd ete ediler, büyük miqyaslı ücüminden soñ ise – sınıftan tış olğan dersleri de başlanğan, olarda rusiye arbiylerini qaramanlaştıra ediler.
“Muim olğanı aqqında munasebetler” adlı dersleri bar edi. Balalrnıñ episi bulunsıñ dep olarnı bazarertesi künü birinci derske alıp qoya ediler. Bundan evel mektep azbarında tedbir keçire edile – gimni diñley edik, bayraqnı kötere edik, soñra ise – mevzunı tarif ete ediler. O, “mahsus ameliyatı” aqqında mevzular edi, ücümni aqlay ediler ve ilâhre”, – tarif ete Adile.
Öz balalarnı propagandadan qorumağa tırışqan ana-babaları sıq memuriyetiniñ basqısına rastkele ediler. Adileniñ anası Leviza Celâl, sınıftan tış olğan derslerden red etüv arizasını yazğan, amma bunıñ da aqibetleri bar edi.
“Mudirge şunı deyim ki: “Meni şimdi qorqutasıñızmı?”. “Yoq, amma bu neticeler içün mesülietli degilim”, – dep cevaplana. “O vaqıt sıñırlarım bozulğan”, – hatırlay Leviza Celâl.
Onıñ sözlerine köre, bala bağçalarında bile balalarnı propagandalı tedbirlerde iştirak etmege mecbur etken ediler. Onıñ oğlusı 7 yaşında, Qırımdaki bala bağçasına barğan vaqıtta anda da Rusiyeni sevmege ögrete ediler. Bu sebepten oğlan, anda barmağa istemey edi.
Balanıñ keyfi eyi olmağanını kördim. Soñra tarif ete ki: “Ârın bala bağçasına meni alıp ketirme, lütfen. Bizni bugün tedbir zalına kirsettiler ve anda oyun oynay edik, eki soldat turğan edi”. Ve dey ki, onıñ sözleri: “Hoşumızğa kelmegen şu bayrağı”, – tarif ete Leviza Celâl.
Adile Celâl, Kiyevge köçip şimdi yañı tasil sistemasına alışa.
“Biraz alışmaq kerek, çünki ukrain tilini yahşı bilmeyim. Amma endi propagandasız derslerim bar, ve mektep programmasına yetişem”, – dep qoşa talebe.
Propaganda nasıl tesir ete
Ruhiyatçı Larisa Voloşina añlatqanı kibi, daa kiçik olğan balalarına propagandanıñ tesiri az ola, amma büyük olğan talebeler onıñ sıq aqiqat olaraq qabul eteler.
“Aynı taqımlarda tecavuziy propagandası keçe. Balalarnı, kerçek quvette ve küçlü olsañ, aqlı olğanına ögreteler”, – qayd ete ruhiyatçı.
Şimdi Kiyevde oquğan İlyas Şeyhislâmov, Qırımda onıñ sınıfdaşları rusiye propagandasınıñ tesirine nasıl uyğanlarını hatırlay.
“Referendumdan evel sınıfta eki qırım tatarı ve üç ukrain bar edi. Soñra ise – tek eki qırım tatarı ve altı “rusiyeli”. Kimse köçmegen – tek bir qaç aylıq propagandasınıñ tesiridir”, – paylaşa İlyas.
Askerleştirüv strategiyası
Rusiye, balalarınıñ askerleştirüvini maqsatqa ıntılıp kirsete. “Almenda” grajdan maarif merkeziniñ başı Mariya Sulâlinanıñ sözlerine köre, Rusiyeniñ maqsadı – tek orduğa balalarnı çağırmağa degil, daa hızmet etmege istegini peyda ettirmek de.
“O, orduğa tek çağıruv degil. RF Silâlı quvetlerde hızmet etmege balalarnıñ öz istegi peyda olsun dep Rusiye, aqılını deñiştirmege istey”, – tarif ete Mariya Sulâlina.
İleride ne yapmaq kerek
Qırım MC-de prezidentiniñ daimiy vekil muavini Denis Çistikov tarif etkeni kibi, Qırımda propagandadan qaçınıp olamazsıñ.
“Tertibat, öyle qurulğan ki, propagandasınıñ farqına barmamazlığınıñ er vaqianı mahsus hızmetlerge alıp haber eteler. O, basqı ve zorbalıq”, – bildirdi Denis Çistikov.
Ukrain saasına işğal etilgen territoriyalarından balalarnıñ qaytaruvı içün kögnitiv deokupatsiyasınıñ strategisı işlep çıqarıla. O, medeniy, tasil ve tarihiy tedbirlerden ve işğal etilgen territoriyalarından balalarnıñ çıqmağa fırsatından ibaret.
Telegram, WhatsApp ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
