2025 senesi işğal etilgen Qırımdan çıqqan 21 yaşındaki Qırım sakini Polina Kustaröva, tam orta tasil aqqında ukrayin şeadetnamesini almaq içün kontrol işlerini yapa. Eki afta evelsi doquzıncı sınıf içün vesiqalarnı tasdıqlağan edi, şimdi ise on birinci sınıf içün vesiqalarnı tasdıqlay. Bu ukrayin aliy oquv yurtlarına kirmek ve resmiy işke kirmek içün kerek.
VİETdan mezunlar içün bilginiñ tasdıqlav algoritmi şimdilik test formatında çalışa. Talebeler beş mevzunen kontrol sınavlarını keçeler, Tasil nazirligi neticelerni teşkere. Tedbirni 2027 senesine qadar keçirmege isteyler. Suspilne Qırım muarririyeti bu aqqında tafsilâtlıca ögrenecek.
"Eger menim tasil vesiqalarım olmasa, orduğa kirmek ve subaylıqqa keçmek zor olur. Başta men buña diqqat etmedim, soñra iş yerinde soradılar, mektep diplomım qayda olğanını. Qayd etmek kerek olğanını añladım, lâkin kerçekten de vaqıt yoq edi", — dep Kustaröva tarif etti.
Polinanı tahliye etilgen Novokahovsk şeer şurasınıñ litseyine qabul ettiler. Anda eki yıl oquycaq edi. Lâkin oña bu yolnı tezce keçmege teklif ettiler — sınav şeklinde.
"Mektebime TNUkrayina Tasil nazirligiden telefon etip, böyle bir insan kerek olğanını, böyle bir protsedura kerek olğanını aytalar. Oña teşkerüv vesiqalarını beriñiz, o da tasdıqlaycaq", — dep Qırım sakini añlattı.
Ukrayinanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki tasil neticelerini tanıması içün, vaqtınca işğal etilgen topraqlarda tasil alğan mektep mezunları beş fenden sınavlarnı keçmeliler.
Ukrayin tili ve edebiyatı, coğrafiya, vatandaşlıq maarifi — bu tarih, vatanını qoruv ve uquqşınaslıq esaslarıdır, dep Tasil nazirligi yanındaki Yañı ukrayin metkebini yerine ketirüv idarecisi Yevheniy Semenık tarif etti.
"9-11 sınıflarındaki talebeler. Olar ana-babaları ya da qanuniy vekillerinen muracaat etip, ukrayin mekteplerine oqumağa kirmek içün ariza yazmalı. Öz şahsiy planına köre talebe onı yapa ve oquv yılınıñ soñunda nezaret işlerini yapa. Oquğan diger fenler ise tasil deklaratsiyasına kirsetile, "attestatsiya etildi" işaretleri bar", — dep tasil nazirliginiñ vekili bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, aliy oquv yurtunıñ mezunları içün, olar öz tasil neticelerini VİETda tasdıqlamaq isteyler, algoritm aynıdır. Amma 2027 senesi qara qış ayınıñ 1-nden başlap bütünley çalışıp başlaycaq. Onı teşkereler.
"Biz farqlı ameliyatlarnı teşkeremiz, ğayretlerni toplaymız, eksikliklerni ve yahşılaştırmaq kerek olğanlarnı añlaymız. Daa bir kere, bir sıra körüşüvler, memuriyet temsilcilerinen vebinarlar, ana-babalar ve bu esnasnen meraqlanğan diger şahıslarnen añlatma körüşüvleri azırlanıla", — dep Semenık añlattı.
Kontrol işleriniñ fotolarını Polina mektepke yolladı. O yerden olarnı Tasil nazirligine teşkermek içün yollaylar. Bundan soñ qız ukrayin örnekli tolu umumiy orta tasil aqqında şeadetnameni alacaq.
"İşke tasil aqqında vesiqanı ketirmek kerekim. Menden onı soraylar. Soñra oquvnı doğrudan mında başlamaq kerek, yani universitetke ketmek. Evelden añlaşmalarım bar. Tek kelgenim, vesiqalarnı bergenim qaldı", — dep Qırım sakini añlattı.
Polina informatika ya da müendisliknen bağlı tehnikiy bölükke kirmege planlaştıra. Amma Polinanıñ örnegi test olsa, bu yılnıñ diger iştirakçileri eski algoritm ile VİETda alınğan tasil vesiqasını tasdıqlay bileler.
Ukrayinada eski algoritm ile VİETda alınğan tasil vesiqasını nasıl tasdıqlay ve bu telükesizmi
- Birinciden, mezun tasil müessisesini saylamaq kerek.
- Bundan soñ "Qırım — Ukrayina", "Donbas — Ukrayina" tasil merkezlerine muracaat etmek kerek. İlk yaz ayınıñ 1-nden berli universitetlerde çalışalar.
- Beş ihtisasqa qadar arizalar bermek mümkün.
- Eger insannıñ ukrayin tasil şeadetnamesi olmasa, onı mektepke eki sınavdan keçmek içün yollaycaqlar: ukrayin tili ve Ukrayina tarihı.
- Neticelerinen qabul eyyetine kelip, universitet bazasında daa eki imtian bermek kerek: riyaziyat ve profil fen.
- Bütün bu yollarnı uzaqtan keçip, cedvellerni beklemek mümkün.
"Bu sualge cevap bere bilemiz: "Bekleñiz, cedvellerni beklemek ne demek? Ne, biz bütün dünyağa işğal etilgen topraqlardan bala kirdi dep aytamızmı?" FSB uyqudan çıqmay. Bu balalar aqqında malümat eñ başından şifrelenir. Ve balanıñ kiriş nomerasını aslında eki insan bile: bu bala ve qabul eyyetiniñ temsilcisi", — dep "Almanda" Vatandaş maarifi merkeziniñ analitikacısı Oleğ Ohredko qayd etti.
Devlet, VİETdan mezunlarğa bücet yerleriniñ 10%-ini ayıra. Eger aliy oquv yurtu başqa yerge avuştırılsa, işğal etilgen topraqlardan kelgen abituriyentler içün yerlerniñ 40%-i ayırıla. Oleğ Ohredkonıñ aytqanına köre, keçken sene ukrayin aliy oquv yurtlarına VİETdan 7 700 mezun kirdi. Olarnıñ 38-i — Qırımdan.
Hatırlatamız ki, Tasil nazirligi, VİETdan talebeler içün tasil merkezleri cedvelini yañarttı. Merkezler talebelerge NMT ve attestatları olmadan kirmege yardım etecek.
Merkezlerniñ işi ilk yaz ayınıñ 1-den ilk küz ayınıñ 30-a qadar devam etecek, imtianlarnı ya da uzaqtan tapşırmaq mümkün.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
