Avropa insan aqları mahkemesi ukrayin cemaat jurnalisti ve Qırım siyasiy mabüsi İrına Danılovıçnıñ Rusiyege qarşı eki şikâyetini resmen baqıp başladı.
QırımSOS cemaat teşebbüsi, advokat Serğiy Zaytsnıñ malümatına esaslanıp, bunı bildirdi.
"Bu, qanunsız apis cezasına dair 6579/23 nomeralı dava (qarar 2023 senesi qara qış ayınıñ 15-nde berilgen edi) ve Rusiye "çetel agentleri" cedveline kirsetilmesi aqqında 4065/25 nomeralı dava (qarar 2025 senesi ara qış ayınıñ 28-nde berilgen edi). Mahkeme şikâyetlerni insan aqları boyunca Avropa konventsiyasınıñ bozuluvları sebebinden cevap bergen devletten resmen yazılı izaat soramaq içün yeterli derecede esaslı dep tanıdı. Mahkeme, Ukrayina ükümetini baqışlarğa üçünci taraf olaraq qoşulmağa davet etti. Rusiyeden farqlı olaraq, Ukrayina böyle davalarda öz nazar noqtasını bildire", — dep haberde qayd etildi.
Avropa insan aqları mahkemesi Rusiye ükümetine muracaatlarnı qabul etüv ve maddelerge dair fikirlerini bildirmege teklif etti.
"Avropa Şurasından çıqarılğan soñ Avropa Şurası tedbirleriniñ çoqusını körmemezlikke urğan Rusiye öz izaatlarını bermey bile. Amma bu dava baqılmasını toqtatmay", — dep aq qorçalayıcılar añlatalar.
2026 senesi çiçek ayınıñ 28-nde Avropa mahkemesi İrına Danılovıçnıñ arizalarını kommunikatsiyağa berdi.
"Bu müim bir basamaqtır, mahkeme şikâyetlerni ögrendi ve şimdi cevap bergen devletten izaat talap ete", — dep haberde qayd etildi.
- Birinci şikâyet 2022 senesiniñ adise-vaqialarına ait. 2022 senesi çiçek ayınıñ 29-nda İrına Danılovıç FSB hadimleri tarafından yaqalandı ve işğal etilgen Simferopolda (Aqmescitte) tış dünyanen bağsız tutuldı. Tek 2022 senesi mayısnıñ 7-nde tevqif protokolı tizildi, bundan soñ "Simferopolnıñ Kıyiv rayon mahkemesi" onı patlayıcı maddelerniñ qanunsız saqlanuvında şübelep, nezaret altında tutmaq içün qoruv tedbirini sayladı. Bütün bu vaqıt devamında şikâyetçi Simferopoldaki (Aqmescitteki) 1-nci SİZOda tutuldı. İşniñ bu qısmında Avropa mahkemesi serbestlik ve şahsiy musaviylik aqqınıñ bozulmasını baqacaq (Konventsiyanıñ 5-inci maddesi).
- Ekinci dava Rusiye Adalet nazirliginiñ 2022 senesi ilk yaz ayınıñ 3-nde çıqarğan qararına bağlı, o, İrına Danılovıçnı "çetel agentleri" cedveline kirsetti. Şikâyet, statusnıñ berilmesi ve onıñ aqibetleri sebebinden şahsiy ayatqa sayğı aqqınıñ bozuluvını (Konventsiyanıñ 8-inci maddesi), fikir serbestliginiñ bozuluvını (madde 10), ayırım ve gizli maqsatnen sıñırlavnıñ yasaq etilmesini (maddeler 14 ve 18) qaplap ala. Bu aqibetler arasında cemaat tenqidi, qoşma esabat vazifeleri ve zenaat faaliyetiniñ sıñırlanması bar.
Birinci arizanı tevqif etilgen dört yıl keçken soñ, ve aman-aman 3,5 yıl keçken soñ yolladılar.
Ekinci dava bu basamaqqa 1,5 yıldan az bir müddet içinde keldi, çünki "çetel agenti" statusınıñ milliy itirazı tek 2024 senesiniñ soñunda yekünlendi.
Nevbetteki basamaqta taraflar yazılı izaatlarnı bermek kerekler, bundan soñra Avropa mahkemesi şikâyetlerniñ qabul etilüvine qıymet kesecek ve olarnı Konventsiya bozuluvları sebebinden baqıp çıqacaq.
İrına Danılovıç aqqında ne bilemiz
Saban ayınıñ 29-ında vaqtınca işğal etilgen Qırımda işten evge qaytqanda İrına Danılovıç ğayıp oldı. Aynı kün Kefe yanında Oy Quyu köyündeki evi tintildi. Anda ana-babaları yaşağan ediler, evini tintkende işğal quvetçileri cep telefonı ve tehnikasını alıp çıqardılar.
Bir qaç ay devamında tibbiy yardım talap etken soñ saban ayınıñ 21-inde açlıq çekmege ilân etti — izolâtorda, ayrıca keçken sene üküm çıqarılğan soñ onıñ sağlığı pek zayıfladı.
Cinaiy davasınıñ bilgilerinen tanış olıp bitirmek içün qanunsız "Kefe şeer makemesi"ne ketkende Danılovıç bayıldı. Bundan ğayrı, azaplar sebebinden açlıq ilân eter.
Çiçek ayınıñ 6-sında jurnalist açlıq bitirdi, çünki onı teşkermek ve tedaviylemek içün onı Aqamescitteki SİZOdan hastahanege alıp ketirmege söz berdiler.
Bozarğan aynıñ 29-ında işğal etilgen Qırım Yuqarı makemesi içtimaiy jurnalist ve faalci İrına Danılovıçnıñ ükümini deñiştirdi. Bundan evel patlayıcı alet saqlağanı sebebinden yedi senege malüm etildi. Apellâtsiya makemesiniñ qararına köre ceza müddeti bir ayğa azladılar.
Keçken sene boş ayda bildirildi ki, Danılovıç sanitar olmağan şartlarda buluna ve ihtiyac duyğanına baqmadan onı tedaviylemeyler.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
