Kostântın Davıdenko — sabıq vatandaş esiri, aman-aman 7,5 yıl qanunsız apis etilgen soñ, 2025 senesi arman ayınıñ 24-nde 68-inci deñiştirüv çerçivesinde Ukrayinağa qayttı. Şimdi o, Rusiye esirliginden azat etilgen digerlerge yardım ete, "Esirlikte olğan vatandaşlar" hayriye fondunıñ yolbaşçısı ola.
Rusiye müstemlekelerinde tutuv şaraiti, azatlıqtan soñ reabilitatsiya, devletten kerek olğan destek, esirlikten qaytqan insanlar — bular Svitlana Stetsenko ile "PRO Qırım 2.0" podkastında muzakere etilgen mevzular.
"Rusiye içün er bir esir — terror resursıdır"
"Rusiye içün er bir esir — terror resursıdır. Bu, olarnıñ köstergen aletidir — baqıñız, bizler sizlernen bunı yapacaqmız.
Böylece olar diger insanlarnı qorqutalar — em işğal etilgen topraqlarda, em de işğal etmege tırışqan Ukrayina toprağında".
"Esirlikten azat etilgenler içün dava idare etüv institutı kerek"
"Esirlikten soñ insan cemaattan ayırılğandır. Şimdilik özleri bunı yapıp olamaylar, bu işte bir yardımcı kerekler.
Tek men degil, esirlikten azat etilgenlernen çalışqan bütün göñülliler içün bir dava idare etüv müessisesi kerek olğanını defalarca qayd ete edik. Teessüf ki, şimdilik bu institut devlet seviyesinde tek kâğıtta çalışa. Men olarğa ileride ne olacağını aytmağa mecbur degilim.
Çünki olar: "Oh, amma mında ne qadar qalacaqmız, soñra ne olacaq, men ise buña yaralanam, onı nasıl tedavi etecegim", — deyler. "Siz raatlanıñız, men er şeyni añlatacağım. Şimdi bir afta keçecek, biraz alışacaqsıñız, ekimler sizni baqacaqlar — ve biz, mesleat istegen, bir şey bilmegen er keske, er şeyni aytarmız, er şeyge yardım etermiz".
Kerek olsa, beraberlikte Sağlıq nazirligine de, MMBMilliy malümat bürosıa da, kerek olğan er yerge de muracaat etecekmiz.
"Devlet esirlikten azat etilgenler içün tazminat mhanizmleri aqqında tüşünmeli"
"Men esirlikke tüştim ve anda yedi yıl qaldım. Bu yedi yıl içinde işim yoq oldı. Men müşterilerimni, becerigimni, para qazanmaq içün vaqtımnı coydım. Buña köre, menim qazanmağan paralarım — bu, menim balalarım içün satın alınmağan oyuncaqlar, ya da bedava bala bağçası, ya da menim balalarım ya da apayım içün bedava tibbiy yardım .
Elbette, bu — devletke yük olmamalı, amma devlet bu mesele üzerinde tüşünmeli ve adaletni ğayrıdan tiklev mehanizmini tapmalı — tazminatlar, halqara yardım, hayriye fondları ya da itibar fondları vastasınen. Olar bunı yapıp olamazlarmı — bunı men ve menim göñülli işdeşlerim yapmalımızmı?"
"İlk evelâ, esirlikten soñ keyfiyetli reabilitatsiya kerek"
"Bu adamlar içün birinci nevbette keyfiyetli reabilitatsiya kerek. Şimdi olarnı ekimler baqacaqlar. Biz er kesniñ muayyen ihtiyaclarını ögrengen soñ — ve er kesniñ de ihtiyacı bar, çünki oğlanlarnıñ fizikiy alı pek yahşı degil — biz ileride areket ete bilecekmiz.
Yani, olar quvetli, duyğularğa dalğan, ruhlarını saqlağan, amma beden yorulğanlarını körmek mümkün. Rusiye esirliginden qaytqan insanlarnıñ alı pek ağır ola, işkence izleri ise istisna degil de, adet sayıla".
"Er kün urulğan vaziyetke oğrağanları müstemlekeler bar"
"Bir qaç müstemleke bar, anda aman-aman er kün insanlar urula. Bular rejim müstemlekeleri. Men pek bahtlı bir insanım, demek mümkün. Müstemlekemizde, sıq-sıq, özüni qorçalap olamağan mabüslerni urğan ediler.
Yıllar keçken soñ, o, kamerada bulunğanlar arasında belli bir şan qazana. Eger olar siziñ dayanıp turğanıñıznı körseler, bozulmağanıñıznı körseler, memuriyetnen işbirlik tutmağanıñıznı körseler, şikâyet etmegenini körseler, sizge başqaca davranırlar.
Bu apishane taqımı ve birdemligi, memuriyet içün manevr alanını bayağı sıñırlağanı içün, pek yardım ete.
Tabiiy ki, iç bir insan sanitariyası aqqında aytılmay — ruslar bunı temin etmeyler. Er şeyni aynı yapa edik: birisi qoşma yataqnı, birisi kürsülerni, birisi masalarnı yapa edi. Adam ketken edi — bu kürsü başqa birine qala edi".
Halqara Qızıl Haç Eyyeti — işkencenen doğrudan bağlı yardım köstermege azır degil
Ukrayinada birinci, ekinci, üçünci adımlarnı yapıp, bütün vesiqalarnı alıp, apiste olğanını isbatlamaq kerek. Çetelde de — ukrayin teşkilâtı halqara donorlarğa muracaat etip, yardım etmelerini rica etkende, böyle bir vaziyetimiz bar, işte bunı teklif etemiz — olar buña siyasiy irade olmağanını aytalar.
Halqara teşkilâtlarnen de aynı. Halqara Qızıl Haç Eyyeti, işkencenen doğrudan bağlı yardım köstermege azır degil. Çünki bunıñ içün işkencege oğrağanlarnı tanımaq kerek. Ve olar bunı yapıp olamaylar, çünki tarafsızlıqnı ilân eteler. Çünki insanğa işkence aqibetlerinden tedaviylemek içün, bu aqibetler işkenceniñ neticesi olğanını açıqtan aytmaq kerek. Bu pek zıddiyetli bir vaziyet.
Şunıñ içün HQHEe bu sene — bundan evelki eki yılda olğanı kibi — esirlikte yaşağan ukrayin balalarınıñ raatlanmaları ve reabilitatsiyalarına razılıq bergenleri içün büyük teşekkürler bildirem. Bu yaz balalar kene Karpatlarğa baracaqlar. Amma bizde HQHEniñ reberligine de suallerimiz çoq".
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
