"Kuban" arbiy hadimi Roman Rusiyede doğdı, amma şimdi Ukrayinanı qorçalay.
18 yaşında olğanda, FSB sorğularından keçken soñ, o, Ukrayina mudafaa quvetlerine qoşulmaq içün Rusiye Federatsiyasını terk etti.
Roman Kuban ukrayin tilinde Suspilne Qırımğa ukrayin tamırları, serbestlik fiyatı, kazak milletçiliginiñ mefküresini ve Kubannıñ nasıl kelecegi aqqında arzu etkenini añlata.
Siz kerçek ukrayin müitinde özüñizni nasıl duyasıñız? Ukrayina tamırlarıñız barmı?
Özümni pek yahşı duyam, mında er şeyni sevem. Bu müit maña Kubannı hatırlata. Bu kibi bir evde, mazankada, menim qartanam ve qartbabam ve atarlarım yaşadılar.
Tamır aqqında ise laf etsek, ebet, bar. Kuban kazakları — zemaneviy Ukrayinanıñ Zaporijjâ toprağından köçip kelgenler. Tarihiy olaraq Kuban kazak ordusı öz terkibinde Liniyne ve Qara deñiz ordularını birleştirgen edi. Liniynede esasen Don kazakları bar edi, Qara deñiz ordusı ise — bu Zaporijjâlılarnıñ soyları. Olarnıñ qanı bende de bar.
Tarihiy qısmını alıp taşlasaq, siziñ şahsiy nazar noqtañızda Kuban kazakları kim?
O, muqaddes kazak toprağınıñ azatlığı içün küreşken, onı qorçalağan kişidir. Bu, içki kimligine saip olğan ve kazaklıq ne olğanını ve Moskvanıñ istilâcılarına qarşı turmaq ne içün müim olğanını añlağan bir insandır.
Ukrayinağa kelmege qarar alğanda 18 yaşında ediñiz. Bunıñ sebebi ne oldı?
Ne yazıq ki, şimdi Rusiye içün cenkleşken "kazaklar" bar, "ahmaqlar", başqa türlü aytmasam da. Olarnıñ çoqusı, kerçekten de, kazak degil. Büyük cenkten evel olarnen siyasiy ve mefküreviy meseleler boyunca zıddiyetlerimiz bar edi. Kubanda Ukrayinağa nisbeten pek yahşı fikirde olğan ve oña yaqın olğan insanlar toplulığı bar edi. Men olarnen pek yahşı munasebette edim, ve olardan tarih aqqında çoq şey ögrendim. Soñra özüm de çoq şey ögrendim.
Tolu miqyaslı istilâ başlağanda, men 17 yaşında edim. Dostlarımnıñ çoqusı yaş olğanı içün o yerden ketti. Böyle bir imkânım olmadı. 18 yaşında olğanda pasport içün ariza berdim. Ukrayina tarafdarı olğanım sebebinden FSBde sorğuğa çekildim. Rusiye içün bu separatizmdir, çünki men kazak topraqlarınıñ Moskvadan ayırılmasını isteyim. Olarnıñ endi ketkenleri yol — iç bir yerge ketmeycek yol. Pek çoq adam oturıp, "Bu menim cenkim degil" dep ayta. Amma özüñiz içün qarar almazsañız, kelecegiñizni başqası belgilir. Bunı añlamaq kerek.
FSBniñ sorğuları nasıl keçti?
İçtimaiy ağlarda faal edim, Ukrayina içün çıqışta bulundım ve FSB bunı kördi. Bir kere, universitetten çıqqan soñ, yanıma kelip: "Subetleşmek kerekmiz" dediler. Qorqunçlı edi, pek kergin edim. Telefonda bir şey tapılır, dep qorqqan edim, amma er şeyni temizledim. Sorğu eki saat devam etti. O vaqıt añladım: mümkün olğanı qadar tez ketmek kerek. Pasportnı alğanım ve ketkenim arasında üç kün keçti. Men çoq qalmadım.
Nasıl etip ukrayin arbiy hızmetçisi oldıñız?
Men, Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına riayet etken vatandaşı olaraq, 18 yaşında orduğa kirmek kerek edim, amma men başqa orduğa kirdim. Men 2023 senesi yazda Ukrayinağa keldim. Ukrayinada endi eki buçuq yıldan ziyade bulunam. Menim yolum, MNniñ Bİİniñ bir bölüginde adiy bir piyade olaraq başladı. Soñra, ücümlerden soñ, dronlarğa meraqlandım. Tehnologiyanıñ kelecegi bar olğanını añladım. Ukrayina hususan tehnologiya saasında alebe qazanmaq kerek. UUAlerine keçtim, silâ istilâsı işinen oğraştım, çoq oqudım.
İlk arbiy vazifeniñizni hatırlay bilesiñizmi?
Bu qıyın edi. Luğansk vilâyetinde, Svatove yanında. İlk sefer noqtağa ağır arqa çantasınen üç kilometrden ziyade yürdim. Amma bu pek yahşı edi, çoq duyğular. Men bunı sevdim.
Qorantañız ve dostlarıñız qararıñızğa nasıl qol tuttılar?
Doğrusını aytqanda, olar şaştılar. Biz bağnı tutmaymız. Olarnıñ öz noqta-i nazarlarını bilip, menim saylavımnen razı olmağanlarını añlayım. Bu, yolum içün tölegen fiyatımdır — qorantamnı coydım.
Elbette, tuvğanlarıñız olmaması fena. Amma men azatlıq tarafını aldım. Cenk olmasa bile, men Ukrayinağa keter edim, çünki mında olğan insanlarnıñ keyfiyetleri ve baqışları maña pek yaqın. Şimdi men daima işimnen, arbiy işlernen oğraşam, şunıñ içün buña emiyet bermemege tırışam.
Siziñ ukrayin tiliñiz pek güzel. Onı qayerde ögrendiñiz?
Menim tilim "Kuban ukrayin tili"dir. Men onı Kubanda büyüklerden ögrendim. Gençlerden tek ayrı sözler eşitile, amma devamlı qonuşa bilgenlerniñ sayısı — beş fayız, ve esasen 2014 senesinden soñ Donbasstan köçip kelgenler. Kubanda bütünley ruslaştırılğan edi. Mektebim, misal içün, 1933 senesine qadar ukrayin tilinde edi, soñra er şey deñişti.
Çıqqan soñ, ukrayin matbuat vastalarını açıqtan baqıp başladım. Ukrayinada başta rus tilli bölükte edim, lâkin vatandaşlarnen tek ukrayin tilinde laf etmege tırışa edim. Şimdi rus tilini eşitmek bile qıyın — bu duşman tili, men küreşken insanlarnıñ tili. Sıqıldım. Ukrayinada yalıñız ukrayin tili olsun isteyim, onıñ içün de onıñnen intervyu berem.
Sizniñ mefküreñiz — kazak milletçiligi olğanını ayttıñız. Bu ne demektir?
Zemaneviy añlamda, bu devletke doğru areket etüvdir. Bizler kazaklar ruslar degil de, ayrı bir qavim olğanını tüşünemiz. Öz medeniyetimiz ve mustaqil devletlerniñ tarihımız bar, misal içün Kuban cumhuriyeti ya da Büyük Don ordusı, olar Rusiyege teslim olmağan ediler. Kazak milletçiligi, esasen, Moskovağa qarşı kimlik içün küreştir.
Rusiye ve Kubanıñ kelecegini nasıl köresiñiz?
Rusiyeniñ kelecegi meni meraqlandırmay. Men onıñ iç olmağanını isteyim. "Rusiye milleti"niñ bar olğanına inanmayım — bu qul tarihıdır. Rusiye bir çoq küçük devletlerge bölünmeli, bu doğru olur edi.
Kubannıñ azat etilmesini isteyim. Amma cenk qıyın bir şeydir. Belki de zıddiyet toqtatılır. Men bellesem, Ukrayinağa qoltutqan Kubanlılar o yerden ketmeliler. Ukrayina olarnıñ qanuniyleştirilmesine pek qol tutmasa da, onıñ içün Rusiye pasportı — sadece Rusiye pasportıdır.
Ukrainada nasıl qıyınlıqlarnen qarşılaştıñız?
Esas mesele — vesiqalar. Men ve daa bir çoq adam bir yıldan berli cenkleşemiz, amma arbiy biletten ğayrı iç bir ukrayin vesiqamız yoq. Bu oturış aqqı aqqında laf kete. Teessüf ki, bir çoq göñülli asker oturış aqqını ve pasportnı elde etmeden elâk oldı.
Rusiye pasportı şimdi bir yüktir. O, siziñ istilâcınen bağıñıznı avtomatik olaraq qura, bir çoq mania yarata. Rusiye konsullıqlarına muracaat etip olamaymız, çünki Rusiye içün bizler aşırıcı ve terroristmiz. Cenkte pasportnı coyğan insan resmiy şahsiyet kâğıtını almay.
Bizim teklifimiz bar — mahsus Kazak ve ukrayin tamırları olğan vaqtınca şahıs şeadetnamesi. Böyle bir vesiqa Ukrayina toprağında şahısnı tasdıqlaycaq, qayd nomerası olacaq ve integratsiya içün uquqiy temel berecek. Rusiyeniñ cenübinde biñlernen adam özüni ukrayin ya da kazak olaraq tanıta. Olar Ukrayinağa yardım etmege isteyler, ABAvropa Birliginiñ terkibine kirmege isteyler. Bu Ukrayinanıñ mudafaa qabiliyetini quvetleştirecek ve bütün dünyağa Ukrayinanıñ öz vatandaşları aqqında qayğırğanını kösterecek, tarih olarğa nasıl bir pasport bergenine baqmadan.
Bundan da ğayrı, kelecek göñüllilerge bir de bir tevsiyem bar: vesiqalarıñızğa diqqatlı oluñız. Pasportlarnı devlet organlarından ya da notariuslardan ğayrı kimsege bermeñiz. Vesiqalarıñız olmasa, zarar köre bilesiñiz. Em de arbiy hızmetlerniñ adiy bölüklerinde hızmet etmege tevsiye etem, internette açıq olğan çağıruv merkezleri vastasınen çetelde bulunğanda muracaat etmege tevsiye etem.
Ukrayinanıñ ğalebesini nasıl köresiñiz?
Bu, işğal etilgen bütün topraqlarnıñ qaytarıluvıdır. Amma eñ esası — Ukrayinanıñ özüni qorçalamağa qadir olğan küçlü devlet olaraq devam etmesidir. Eñ büyük ğalebe — Rusiye Federatsiyasınıñ yoq etilmesidir. Rusiyeniñ küçük devletlerge bölünmesidir. Bu, asırlar devamında mustaqilligimizniñ kefaleti ola bile.
Kelecekte özüñizni nasıl köresiñiz?
Men öz kelecegimni tek serbest topraqta körem.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
