Yuqarı Şuranıñ insan aqları vekâletlisi Dmıtro Lubinets işğal etilgen Qırımda repressiyalar vaziyeti daa kerginleşkenini bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Qırım Merkeziy kollegiyasınıñ ofisinde keçirilgen soñki tintüvler ve dava malümatlarınıñ tutıp alınması "yarımadada uquqiy qoruv sistemasınıñ maqsatlı bozuluvı"nı köstere.
Bunı ombudsman Dmıtro Lubinets Telegramda bildirdi.
"Rusiye Qırımdaki adliyecilerge qarşı basqını devam ete. Qırım Merkeziy kollegiyasınıñ ofisinde, hususan advokatlar Emil Kurbedinov ve Edem Semedlâyevge qarşı yapılğan soñki tintüvler, müşterilerniñ davalarını tutıp aluv, areket serbestliginiñ sıñırlanması ve davalarnıñ advokatlarnıñ iştiraki olmadan baqılması ile beraber keldi. Bu, yarımadanıñ uquq qoruyıcı sistemasını bozmaq içün yapılğan teşebbüsniñ daa bir delilidir. Bu areketler halqara standartlarnı ve Advokatlıq zenaatınıñ qoruvı aqqında konventsiyanı boza, ve insanlarnı adaletli ve tarafsız imaye aqqından marum ete. Vaqtınca işğal etilgen Qırımda adliyecilerge yapılğan basqını kesen-kes takbih etem ve halqara toplulıqnı olarnıñ qorçalavı ve mustaqil adliyeciniñ insan aqlarını qorçalavnıñ esas aleti olaraq saqlap qalması içün ğayretini arttırmağa çağıram", — dep ombudsman yazdı
O hatırlattı ki, işğal etilgen Qırımdan eñ az 224 Ukrayina vatandaşı Ukrayinağa qarşı silâlı istilâ neticesinde qanunsız sürette şahsiy azatlıqtan marum etilgen şahıs statusında buluna. Olardan 133-ü — tamır qırımtatar halqınıñ vekilleri. Eñ az 40 mabüsniñ ağır hronik hastalıqları bar ve olar acele tibbiy yardımğa muhtac.
Daa evel 10 ukrayin teşkilâtı 2025 senesi ilk qış ayınıñ 11-nde işğal etilgen Qırımda advokatlarnıñ ofislerinde keçirilgen qanunsız tintüvler sebebinden çetel devletlerniñ ükümetlerine ve halqara teşkilâtlarğa muracaat etti.
İlk qış ayınıñ 11-nde işğal etilgen Simferopolda (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adte) işğalli "Aşırıcılıqnen küreş merkeziniñ" hadimleri ve mahsus eyyet hadimleri Edem Semedlâyev, Emil Kurbedinov, Nazim Şeyhmambetov, Elvina Semedlâyeva, Rustem Kâmilyev ve Lilâ Gemeci adlı adliyeciler çalışqan advokatlar gruppasınıñ eki ofisine tintüvlernen keldiler.
"Qırım birdemligi"ne Nazim Şeyhmambetovnıñ aytqanına köre, tintüvler vaqtında advokat vesiqaları alındı.
"Bizge cep telefonlarını qullanmağa yasaq ettiler, ofislerimizden çıqmağa yasaq ettiler. İçinde biz sıñırsız, meselesiz areket ete edik. Sıñırlavlar yalıñız telefon qullanuvı ve zaldan çıqmaqnen bağlı edi. Protokol tizildi. Bu tedbirniñ keçirilmesinde olğan, bizim fikirimizce, bozuluvlar aqqında yazıp, öz fikirimizni bildirdik. Tehnikamıznı teşkerdiler — er birimizniñ cep telefonlarını teşkerdiler", — dedi o.
Teşkilâtnıñ bildirgenine köre, tintüv içün berilgen ruhsetnamede "advokatlar Rusiye Federatsiyası Ceza kqanunnamesiniñ 205.5, 205.1, 199 maddelerine istinaden qanunsız areketlerde iştirak ete bileler". Bu terrorist teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv, terrorist faaliyetine yardım etüv ve bergi tölememeknen bağlı maqaleler, dep "Qırım birdemligi" yazdı.
Advokat Emil Kurbedinovnıñ aytqanına köre, uquq qoruyıcılar ofiste ne qıdırğanlarını bilmey ediler.
"Men ve daa bir qaç adliyeci "terroristik faaliyet"nen şübheli sayılğanımız aqqında yazılğan edi. Ve bu sebepten advokatlarımıznıñ dosyalarını qıdırıp başladılar. Men mantıqnı añlatmağa rica etkende - dosyalarımız ve adliyecilik faaliyetimizniñ manası ne edi — kimse bir şey añlatıp olamadı. Bir qaç añlaşmanı sızıp aldılar, bergi tölevleri aqqında bir şeyler ayttılar, bir şeyler ayttılar. Tamam, bu bir laf olsa da, amma belli ki, bu daa bir qorquzuv, bir şey tapmaq ıntıluvı. Bizler cinayetçi olsa edik, ne qıdırğanlarını añlar edik, öyle degilmi? Ve daa bir şey añlatmaycağımdan qabaatlana ediler. Men dedim ki, ne içün kelgenini ve ne qıdırğanını bilmeyim", — dedi o.
İşğal etilgen Qırımda advokatlarnıñ taqipleri
2023 senesi orta küz ayınıñ 13-nde ruslar advokat Oleksiy Ladinni tuttılar. Tintüv ve yaqalav vaqtında ondan advokat sırını taşığan malümat alındı. Ladin 14 künge "yasaqlanğan timsallerni numayış etkeni" içün apiske alındı ve içtimaiy ağda cenkke qarşı yazısı içün para cezasını aldı. Qırımnıñ işğalli polisi apiske alınğan advokatnıñ uquqiy faaliyet litsenziyasını lâğu etmege rica etti.
2022 senesi arman ayında Çeçenistan Advokatlar palatası qırım advokatları Lilâ Gemeci, Rustem Kâmilev ve Nazim Şeyhmambetovnı ihtisasiy statusından marum etti. Bu sebepten olar cinaiy işlerde iştirak etip olamaylar.
2022 senesi mayıs ayında işğalciler eki imayecini tuttılar: Emine Avamileva beş kün apiske alındı, Ayder Azamatov sekiz künge apiske alındı. Ekisi de makemege Nazim Şeyhmambetovnı qorçalamaq içün kelgenlerinde yaqalandı.
2023 senesi mayısnıñ 26-nda işğal etilgen Qırımda "makeme" advokat Edem Semedlâyevni "Rusiye Silâlı quvetleriniñ itibarını tüşürüvde" qabaatlı tanıdı. Advokat 75 biñ ruble para cezasını aldı.
Advokat Emil Kurbedinovnı kiçik aynıñ 15-ne qadar eki kere tuttılar: 2017 ve 2018 seneleri.
2023 senesi çiçek ayınıñ 15-nde işğalciler qırım advokatları Lilâ Gemeci ve Rustem Kâmilevniñ advokatlıq litsenziyasını lâğu ettiler, şunıñ içün olar öz imayesi altındaki şahıslarnı cinaiy davalarda qorçalap olamay, olarnıñ menfaatlarını makemege qadar taqiqat ve makemelerde temsil etip olamay. Olarnıñ arasında 13 qırım siyasiy mabüsi bar.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
