BMTnıñ insan aqları monitoring missiyası, Rusiye Federatsiyasınıñ işğal etilgen topraqlardaki esas bozuvlarını qayd etken 2025 senesi ilk yaz ayınıñ 1-den boş aynıñ 30-na qadar müddet boyunca esabatnı derc etti. Bir qısmında közeticiler işğal etilgen Qırımda yaz sağlamlaştıruv kampaniyası vaqtında tasil programmalarında ve arbiyleştirilgen tedbirlerniñ keçirilmesinde olğan deñişmelerni qayd ettiler.
BMTnıñ İnsan aqları nezaret missiyasınıñ esabatınıñ VI-ncı qısmında bu aqqında aytıla.
Halqara közeticiler işğal etilgen topraqlarda tasil programmasındaki deñişmelerge diqqat ayırdılar. 2025-2026 oquv yılından başlap, üç yaşından başlağan balalar er afta "Müim olğan şeyler aqqında subet" derslerini keçirecekler. Evelleri bu tedbirlerni işğalciler de keçire ediler, amma 7 yaşından başlap balalar içün.
"2025-2026 oquv senesiniñ başında işğalli akimiyet işğal etilgen topraqlardaki, hususan Qırımda, bala bağçalarında üç yaşından başlap "Müim şeyler aqqında subet" mecburiy derslerini kirsetti. 2022 senesinden itibaren yedi yaşından başlap talebeler içün keçirilecek bu er aftalıq derslerde "Vatan imayecisi künü" kibi mevzular bar. Rusiye tasil nazirliginiñ malümatına köre, bu dersler "Rusiye maneviy degerliklerini qorçalamaq ve pekitmek" ve balalarda "vatanğa qıymetli munasebet"ni şekillendirmek içün teşkil etildi", — dep bildirildi.
Yaz tatilleri ve oquv yılınıñ başında işğalli akimiyet ukrayin balalarınıñ Rusiye Federatsiyasına sadıqlığını şekillendirmek içün siyasetini devam etti, dep teşkilât qayd etti.
"Bu siyaset, halqara gumanitar uquqqa köre, işğalci devletniñ mecburiyetlerini boza — işğal etilgen Ukrayina toprağında tasil müessiseleriniñ işini qolaylaştırmaq, şu cümleden, oquv programmasını saqlap qalmaq ve mekteplerde arbiy teşviqatnı toqtatmaq", — dep esabatta qayd eteler.
Asabatta qayd etilgenine köre, "ilk yaz ve ilk küz ayları arasında işğal etilgen Ukrayina topraqlarından balalar Rusiye arbiy hızmetçileriniñ nezareti altında "Zarnitsa 2.0" vatanperverlik-arbiy yarışlarda iştirak ete ediler. Programmada silâ qullanuvı, dronlarnen çalışuv, birinci yardım, manialar ve simulâtsiya cenk idmanları bar edi".
2025 senesi ilk yaz ayından ilk küz ayına qadar işğal etilgen Ukrayina topraqlarından balalar Rusiye Federatsiyasınıñ Volgograd şeerine "VOİN" merkezi2023 senesi qurulğan arbiy-sport azırlığı ve gençlerniñ vatanperver terbiyesi merkezi tarafından teşkil etilgen "Genç qaramanlar saati" devlet programmasında iştirak etmek içün ketti.
"Programma çerçivesinde olarğa dronlarnıñ taktik qullanuvı ve arbiy tibbiyetni ögrettiler", — dep nezaret missiyasınıñ esabatında qayd etildi.
Esabatnıñ müellifleri 2025 senesi mayıs ayından orta küz ayına qadar işğal etilgen Sevastopolda (AqyarRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adda) olıp keçken sözde "dron uruşı"na da diqqat ayırdılar.
"İşğal altındaki Sevastopolda balalar Rusiye Mudafaa nazirliginiñ mülkiyetinde "dron uruşları"nda iştirak etip, ava, topraq ve deñiz dronlarını qullanmağa ögrendiler", — dep esabatta aytıla.
Halqara müessise qayd etti ki, Rusiye Qırımğa Ukrayinanıñ diger işğal etilgen vilâyetlerinden kelgen balalar içün raatlıq teşkil ete, anda "Rusiye degerleri"ne diqqat ayırıla.
"2025 senesi saban ayında qabul etilgen siyaset, balalarnıñ raatlığı, şu cümleden yazlıq lagerleri, "vatanperverlik, vatandaşlıq mesüliyeti, devletke hızmet etüvnen beraber ananeviy Rusiye maneviy-ahlâqiy degerlikleriniñ saqlanuvı ve pekitilmesi"ne bağışlanmalı, dep belgiley edi. Lagerlerde balalar "Vatan künü" ve "Rusiye bayrağı künü"ni qayd ettiler, Rusiye arbiy hızmetçileriniñ "vatanperverlik" aqqında lektsiyalarını diñlediler, rus tili ve medeniyetini "ana tili" olaraq tanıtmaq içün teşkil etilgen medeniy ve tasil tedbirlerinde iştirak ettiler. Rusiye ükümeti 2025 senesi Donetsk, Luğansk, Herson ve Zaporijjâ vilâyetleriniñ işğal etilgen rayonlarından 85 biñ bala böyle lagerlerge barğanını bildirdi", — dep esabatta aytıla.
2025 senesi yazda işğal etilgen Ukrayina toprağında çıqqan 17 yaşındaki oğlan, BMTnıñ İnsan aqları yuqarı komissarınıñ idaresine, 2024 senesi işğal etilgen Qırımda böyle lagerde bulunğan vaqıt balalarnı Rusiye devlet gimnini yırlamağa ve Rusiye bayrağınen merasimlerde iştirak etmege mecbur etkenleri aqqında tarif etti. Onıñ aytqanına köre, balalarğa "nazistler" Donbas sakinlerini taqip etkenleri ve ukrayin arbiy hızmetçileri balalarnı işkencege oğratqanları aqqında rus ikâyelerini aşıladılar.
Hatırlatamız ki, Ukraina Tış işler nazirligi BMTnıñ İnsan aqları yuqarı komissarınıñ 43-ünci esabatınıñ derc etilmesini alğışladı ve istilâ şaraitinde Rusiye tarafından halqara gumanitar uquq ve insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca tarafsız nezaret içün minnetdarlığını bildirdi.
BMTnıñ esabatında, tış işler nazirliginiñ malümatına köre, esirlerge ve vatandaşlarğa qarşı işkence, deşetli ve insaniyetsiz muamele, şu cümleden idam, zorbalıqnen ğayıp etüv ve itiraflarnı almaq ıntıluvları qayd etile.
"Vaqtınca işğal etilgen topraqlarda Rusiye mecburiy "pasportlaştıruv", şahsiy mülkiyetniñ kütleviy ekspropriatsiyası, tsenzuranıñ kirsetilmesi ve ukrayin kimliginiñ kösterilüvi içün cezalavnı devam ete. Balalarnıñ Rusiye Federatsiyasına sadıqlıqnı şekillendirmege ve balalıqtan assimilâtsiyağa ıntılğan ideologik tasil programmaları ve lagerler vastasınen askeriyleştirilüvi qasevet doğura", — dep Tış işler nazirligi qoştı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
