Apishanede bulunmağa imkân bermeycek ağır hastalıqlarğa baqmadan, işğalciler Qırımda siyasiy sebeplerden insanlarnı apiske alalar. Rusiye mahkemeleriniñ apis yerlerinden sağlıqları içün azat etilüv qararından soñ bile, işğalciler qırımlılarnı kene apishanelerge qaytarmağa tırışalar. Misal olaraq, kör Oleksandr Sizikov ve onko-hastası Lenur Halilov.
Suspilne Qırım jurnalistleri olarnıñ davalarını tafsilâtlıca ögrendiler.
Kör siyasiy mabüs Oleksandr Sizikov bu sene qural ayında hastalığı sebebinden Rusiye koloniyasından çıqarıldı. Evde qırımlı beş ay tutuldı ve ekim ayınıñ 21-nde RFnıñ Krasnoyarsk mahkemesi onıñ azat etilmesi aqqında mahkeme qararını lâğu etti.
Ekim ayınıñ 24-nde Qırımnıñ işğalci Bağçasaray rayon mahkemesi kör Oleksandr Sizikovnı "politsiyağa boysunmağanı" içün 10 künge memuriy apiske aldı. Bir kün evelsi Sizikov ve anası evinde gece tintüv keçirildi.
Ekim ayınıñ 31-nde Qırımnıñ işğalci Yuqarı mahkemesi bu qanunsız "qararnı" lâğu etti ve onı apisten boşatmaq kerek ediler. Faqat advokat Emil Kurbedinov onı izolâtordan alıp olamadı — Sizikovnıñ bulunğan yeri belli degil. Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, soñ sefer o Bağçasarayda vaqtınca tutuv izolâtorında bulunğan edi.
"Zmina insan aqları merkeziniñ" leyhalar idarecisi Viktoriya Nesterenko Suspilne Qırımğa Rusiye quvetçileri ekim ayınıñ 22-nde gece Sizikovğa tintüv ile kelgenini bildirdiler. Onı "politsiyağa qarşılıq köstergeni" içün 10 künge apiske aldılar. O, işğalcilerniñ bu areketlerini "başqa bir azğınlıq" dep adlandıra.
"Onıñ evine patlayıcı maddeler ya da mermiler qıdıra ediler. Oña ketmege emir etilgende, o eşyalarını toplay edi, yani qarşılıq kösterilmedi. Ve işte şu anda, o eşyalarnı toplağan vaqıtta, olar buña qarşılıq olaraq baqalar. Bu sebeplerniñ qolaqlarımızğa ağır kelecegini añlaymız", — dey uquq qoruyıcı ayttı.
Oleksandr Sizikov I gruppa körüv saasındaki saqatlığı bar. Amma o, sekiz aydan ziyade ruslarnıñ apishanesinde tutuldı. Advokat Mıkola Polozovnıñ aytqanına köre, bu hastalıqlar cezanı keçirmege imkân bermey.
"Bunıñ manası, adamnıñ qabaatı lâğu etilmey, amma onıñ sağlıq vaziyeti koloniyada bulunmağa imkân bermey, çünki anda oña kerekli tibbiy yardım kösterilmey. Bu sebepten adam ya evinde, ya da hastahanede, ya da tibbiy müessisede buluna, anda oña devamlı baqalar ve cezalarını çeke. Añlaşıla ki, bunıñ episi uquq qoruyıcılarnıñ nezareti altında keçe", — dep advokat, ağır hastalarnı apiske aluv aqqında Rusiye qanunlarınıñ inceliklerini añlata.
Advokat emin ki, Sizikovnıñ memuriy apis cezasını işğalci akimiyet, apishanege ketirilmesi içün vesiqalarnı azırlamaq içün "icat etti".
"Rusiyede uquq qoruyıcılar cinaiy dava içün bütün kerekli şeylerni azırlap olamaycaq olsa, memuriy yaqalavlar ve apis cezaları pek tarqalğan bir şey. Bu sebepten FSB hadimleriniñ vazifesi ile politsiyağa qarşılıq köstergeni aqqında protokollar sahteleştirile", — dep Polozov añlata.
İşğalciler daa bir qırımtatarı — Lenur Halilovnı koloniyasına qaytarmağa isteyler. Sağlıq problemleri de bar — Rusiye apishanesinde oña kanser diagnozı qoyuldı. Ekim ayınıñ 14-nde Arhangelsk vilâyet mahkemesi aqaynı qanunsız sürette apiske almağa qarar aldı.
"Prokuratura, birinciden, Lenur Halilov ve Aleksandr Sizikov ağır terrorizm maddeleri boyunca mahküm etilgenini iddia ete. Ve bu sebepten ceza izolâtorlarında bulunğan insannı azat etmeyler. Bu ayırım meselesidir, çünki, eger bir insan bulunıp olamağan hastalıqlar aqqında qanun açsañız, anda bu aqqında bir şey aytılmay", — dep Viktoriya Nesterenko qayd ete.
Lenur Halilov — işğal altındaki Aluştada evinde tekrar basamaqnı bekley. Rusiye quvetçileri Sisikovnı ve Halilovnı Rusiyede yasaq etilgen Tahrir Hizb ut-Tahrir teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlaylar.
"Zmina insan aqları merkeziniñ" malümatına köre, Rusiye apishanelerinde sağlıq problemaları ile yüzden ziyade qırımlı siyasiy mabüs tutula, ve er ekincisi acele azat etilmek kerek.
"Hizb ut-Tahrir davası"nıñ dörtünci Bağçasaray gruppası aqqında ne bilemiz
2020 senesi oraq ayınıñ 7-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler vaqtında yedi kişi tutuldı. Aqmescitniñ "Kıyiv rayon makemesi" altı mabüs içün tevqif tedbirini sayladı.
İsmet İbrahimov, Zekirya Muratov, Vadim Bektemirov, Emil Ziyadinov, Alim Sufyanov, Seyran Hayredinov "makeme" zalında apiske alındı ve Aqmescitteki taqiqat izolâtorına yerleştirildi. Birinci gruppa körme saqatlığına saip olğan Oleksandr Sizikov ev apsine alındı.
Tutulğanlarnıñ episi, Rusiyede terroristik olaraq tanınğan, amma dünyanıñ çoq ülkesiniñ milliy seviyesinde sıñırsız faaliyet etken "Hizb ut-Tahrir" islâm siyasiy firqasında iştirak etkeninde qabaatlanalar.
2023 senesi qara ayında "devlet prokurorı" "Hizb ut-Tahrir" davası çerçivesinde Cenübiy bölge arbiy makemesinde Oleksandr Sizikov içün 18 sene rica etti.
2023 senesi mayısnıñ 17-nde Rusiye Federatsiyasınıñ Cenübiy bölge arbiy makemesinde Oleksandr Sizikovnı 17 senege azatlıqtan marum etüv cezasına maküm ettiler. Alim Sufyanov ve Seyran Hayderinov 12 sene sert rejimli müstemlekege üküm etildi. Birinci dört senesini olar da apishanede keçirecekler.
Rusiye makemesi Sizikovnı sert rejimli apishanege yolladı ve apishaneden soñ daa bir buçuq senege azatlıqtan marum qaldırdı, oña cemaat tedbirleri ve toplaşuvlarğa barmamağa emir etti.
2024 senesi berim ayında Moskva vilâyetiniñ istinaf makemesi "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ dörtünci Bağçasaray gruppasına qarşı şikâyet arizasını baqmağa devam etti. Onıñ iştirakçileri Alim Sufyanov, Seyran Hayredinov ve körme qabiliyetini coyğan saqatlı qırımtatar Oleksandr Sizikovdır. Olar tintüvler ve "makeme taqiqatı" vaqtında yapılğan bir sıra bozuvlarnı qayd ettiler.
2025 senesi mayıs ayınıñ 26-nde belli oldı ki, Krasnoyarsk vilâyetiniñ Minusinsk şeer mahkemesi hastalığı sebebinden Oleksandr Sizikovnı azat etti. O, Qırımğa qayttı.
Lenur Halilov aqqında ne bilemiz
Lenur Halilov — "Aluşta" mustaqil musulman cemiyetiniñ sabıq reisi.
2019 senesi ilk yaz ayınıñ 10-nda Qırımda dört qırımtatar musulmanınıñ evinde OMON, mahsus hızmetleri ve Aşırıcılıqnen küreş merkeziniñ hadimleri tarafından kütleviy tintüvler keçirildi. Aluştada quvetçiler imam vazifelerini eda etken Ruslan Nagayevni ve iş adamı Eldar Kantımırovnı, Malıy Mayak (Büyük Lambat) köyünde — Ruslan Mesutovnı, İzobilne (Körbekül) köyünde ise — Lenur Halilovnı tuttılar.
Em Mesutov, em de Halilov yerli din cemiyetleriniñ yolbaşçıları ediler. Apiske alınmazdan evel olar cemaat faaliyetinen oğraşa ediler: musulman bayramlarını teşkil ete, cenazelerge yardım ete, vesiqalarnı resmiyleştire, namaz keçire ediler.
2021 senesi arman ayınıñ 16-nda Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesi Hizb ut-Tahrir davasınıñ "Aluşta gruppası"nıñ mebüslerine üküm çıqardı. Nagayev ve Kantımırov 13 ve 12 yılğa, Halilov ve Mesutov 18 yılğa üküm etildi. Soñkileri "terroristik gruppası"nıñ teşkilâtçıları, Nagayev ve Kantımırov ise onıñ iştirakçileri olaraq tanıldı.
Hizb ut-Tahrir, islâm siyasiy fırqasıdır. 2003 senesi Rusiyede o, terrorcı bir teşkilât olaraq tanındı, oña bağlı olğan insanlarnı ise taqip etmege başladılar. İştirakçileri, "qanunlarğa qarşı faaliyet"te ve böyle degen "cian hilâfeti"ni yaratmağa ıntılmağa qabaatlanalar. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ işğalcilerniñ qanunları zapt etilgen Qırımda da qullanılmağa başlandı. Qırımlı musulmanlarnı da Hizb ut-Tahrirge bağlı olmaqta qabaatlamağa başladılar, böylece yarımadanıñ işğaline qarşı olğanı sebebinden qırımtatarlarğa basım arttı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
