Orta küz ayınıñ 15-nde saba maalinde işğal etilgen Qırımda işğalli quvetçiler dört qırımtatar qadınınıñ evini tinttiler — Esma Nimetulayeva, Nasiba Saidova, Fevziye Osmanova, Elviza Aliyeva. Bütün qadınlar yaqalandı ve FSBniñ Simferopoldaki (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adteki) işğalli idaresine alıp ketirildi. Advokat Emil Kurbedinovnıñ malümatına köre, işğalciler olarnı Rusiye Ceza qanunnamesiniñ 205.5 maddesine istinaden "terror teşkilâtınıñ teşkil etilmesi ya da iştirak etmesi"nde qabaatlaylar. İşğalli mahkemesi orta küz ayınıñ 16-nda qorçalayıcı tedbir saylaycaq.
Nasiba Saidovanıñ soy-sopları — onıñ qaynatası Seit Saidov ve aqayı Nazim Saidov ve Elviza Aliyevanıñ anası Elvira Aliyeva "Qırım birdemligi"ne tintüvler nasıl keçkenini añlattılar.
Yaqalanğan Nasiba Saidovanıñ aqayı Nazim Saidovnıñ hatırlağanına köre, quvetçiler arasında bir qadın bar edi. Olar episi beraber bütün odalarnı, telefonlarnı ve kompyuterlerini tinttiler. Soñ, urba saqlanğan yerden, "Hizb ut-Tahrir" yazılı kitapnı aldılar. İşğalli quvetçiler telefonlarını tutıp aldılar, USB, oquv materiallarını baqıp çıqtılar.
"Biz epimiz şaştıq. Qırımda ilk sefer böyle vaqiağa oğradıq, qadınlarımızğa, qızlarımızğa saba erte kelip, tintüv keçirmek inanılmazdır. Eşim aqqında tek yahşı şeyler ayta bilem: yahşı, mesüliyetli. O, pedagogika kollecinde oquy, dörtünci kursını bitire, em de Holmivka bala bağçasında terbiyeci olaraq çalışa. Bu sadece şok ve iftira. Biz buña razı degilmiz. Men, aqayı olaraq, onıñ azat etilmesini talap ettim. Oña qoşulmağa izin bermediler. "Seni o yerge yibermeycekler", — böyle laflar edi", — dep Nazim Saidov tarif etti.
Nasiba Saidovanıñ qayınatasınıñ aytqanına köre, orta küz ayınıñ 15-nde saba saat 4:30-5:00-te işğalli quvetçiler eviniñ qapusını qaqtılar. Büyük adamnı anda zornen yerge yattırdılar. Aynı şeyni işğalciler onıñ oğlu, mabüsniñ aqayına da yaptılar. Soñ olarnı aşhanege topladılar.
"Bizden telefonlarımıznı talap etip başladılar. Bütün telefonlarımıznı tutıp aldılar ve bir yerge yibermediler. Anda balıqlava taqqan 6-7 insan ve yüzüni qapatmağan eki şaat bar edi. Qomşu odalarda birisiniñ sesini eşittim, amma meni aşhaneden çıqarmadılar. Olar özüni qaba şekilde alıp bardılar, özlerini tanıtmadılar. Odamnı tinttiler, er şeyni dağıttılar, soñ epimizni bir odada topladılar", — dep Seit Saidov hatırladı.
Tintüvden soñ işğalciler protokol tizdiler, Seit Saidov ise imzalamağa razı olmadı. Bundan ğayrı, garaj ve çatını tinttiler. Soqaqta, qaynatamnıñ aytqanına köre, silâlı quvetçiler çoq edi.
"Çamaşırda, men bellesem, özleri qoyğan eki kitap tapıldı. Olarnı alıp kettiler", — dep Nasiba Saidovanıñ qaynatası ayttı.
Orta küz ayııñ 15-nde saba işğalciler Elviza Aliyevanı tuttılar. Onıñ anası Elvira Aliyeva bildirdi ki, işğalli quvetçiler onıñ qızı ve küçük oğlu yatqan odasına kirip, bir şey añlatmayıp, odalarnı tinttiler. Soñ, qadın daa körmegen kitaplarnı kösterdiler.
"Siz balalarıñıznıñ odalarında ne olğanını bilmeysiñiz. İşte bu sebepten böyle şeyler ola". Ve qararnameni oqup başladılar, men bir şey añlamadım, kerçekten aytsam. "Onı alıp ketemiz, toplañız, eşyalarını", — dep tutulğan qıznıñ anası ayttı.
Elvizanıñ anasınıñ aytqanına köre, qızınıñ bazı sağlıq meseleleri bar.
"Balalıqtan berli laringotraheit spazmatik öksürik diagnozı qoyulğan edi. Hasta olğanda, pek suvuqlana — o, balalıqta bir kere aman-aman ölmedi. Soñ, ösken soñ, daa az hastalana, amma bazıda hastalıq tekrarlana. Onıñ şeker seviyesi de sıq-sıq arta. Şimdi, bütün bu basqı altında, men bilmeyim. Ve qadın meseleleri de bar. Endi onıñ nasıl olğanını tüşünem", — dep qadın bildirdi.
Tutulğan qıznıñ anası belli olmağan şahısqa saba saat 10-da telefon etip, qızınen qonuşmağa izin berdi. Oña eşya ve Quran ketirmege izin berdiler.
"Adam özüni tanıtıp, qızımnen laf etecegimni ayttı. O maña telefon etip, "Nasılsıñız, qan basımıñız nasıl?" dep soradı. "Maña eşyalarımnı ketiriñiz" dedi. Men: "Aşmı?" — dedim. O: "Aş, ğaliba, qabul etilmeycek", dedi. "Qurannı teslim etmek mümkünmi?" dep sorayım. "O soradı — izin berdiler", — dep Elvira Aliyeva tarif etti.
UPD// İşğalli FSB malümatına köre, dep Rusiyeniñ RİA ''Novosti'' devlet agentliginiñ yazğanı kibi, yaqalanğanlar "Qırım musulmanları arasında dünya halifeliginiñ teşkil etilmesi aqqında mefküre tarqatqan edi".
"Rusiye Federatsiyası FSBniñ Qırım Cumhuriyetindeki idaresi Rusiyede yasaq etilgen halqara terroristik teşkilâtına ait olğan dört Rusiye vatandaşından ibaret olğan gizli qadın taqımınıñ faaliyetini toqtattı. Yarımada toprağında terroristik teşkilâtnıñ hadimleri Qırım musulmanları arasında sözde dünya halifeliginiñ doktrinasına esaslanğan MTO mefküresini tarqatqanı ve gizli toplaşuvlar vaqtında öz saflarına yañı tarafdarlarnı celp etkenleri belli oldı. Tedbirler neticesinde merkezniñ azaları Rusiye FSBsiniñ hadimleri tarafından tutuldı", — dep haberde bildirildi.
UPD 2// İşğal etilgen Qırımda qırımtatar qadınlarınıñ tutuluvına Ukraнina ombudsmanı Dmıtro Lubinets cevap berip, hatırlattı ki, Rusiye öz areketlerinen halqara gumanitar uquq qaidelerini, hususan IV Jeneva şartnamesiniñ 64 maddesini boza.
"İşğalli Rusiye akimiyetiniñ bu areketlerini kesen-kes takbih etem, olar Ukrayinanıñ tamır halqı olğan qırımtatarlarğa nisbeten milliy ve diniy mensüpligine köre ayırım ve repressiv siyasetiniñ daa bir ifadesidir. Böyle qanunsız tintüv ve apiske aluvlarnıñ maqsadı yerli ealini qorqutmaq, qırımtatarlarnı yarımadadan sürgün etüv usulı ola", — dep Lubinets bildirdi.
Aynı zamanda "QırımSOS" qayd ete ki, işğal etilgen Qırımda Rusiye tarafından qadınlarnıñ taqip etilüvi "daa da ciddiy ola".
"QırımSOS, 2022 senesi kiçik aydan itibaren vaqtınca işğal etilgen Qırımda qadınlarnıñ taqip etilüviniñ keskin artqanını qayd ete. Bu, yerli ealige qarşı basqı ve qorquzuvnıñ yañı basamağıdır. Qadınlarğa qarşı basqı Rusiyeniñ sistematik siyasetiniñ bir qısmı ola: qorquzuv, "içki duşman" imiciniñ yaratılması ve ealiniñ sadıq olmağan qısmını yarımadadan quvıp, işğalli akimiyet Qırım üzerindeki kontrolini quvetleştire", — dep haberde bildirildi.
Hatırlatamız ki, bu saba işğal etilgen Qırımda dört qırımtatar qadını tutuldı. Bağçasarayda bir qaç balanıñ anası ve siyasiy mabüs Remzi Nimetulayevniñ apayı Esma Nimetulayeva tutuldı. Aynı rayonnıñ Holmivka köyünde işğalciler bala bağçasında terbiyeci olıp çalışqan pedagogika kolleciniñ studenti Nasiba Saidovanıñ evi tintildi. Dolınnede quvetçiler Elviza Aliyevanıñ evine kirdiler, Orlivkada ise Fevziye Osmanovanıñ evini tinttiler.
Tutulğanlar aqqında ne bilemiz
Esma Nimetulayeva — beş balanıñ anası, 2023 senesi arman ayınıñ 23-nde işğalciler tarafından tutulğan ve Hizb ut-Tahrir davasınıñ beşinci Bağçasaray gruppasınıñ siyasiy mabüsi Remzi Nimetulayevniñ apayıdır.
Nasiba Saidova — pedagogika kolecinde oquğan, bala bağçasınıñ bebek gruppasında çalışqan qız, dep "Qırım birdemligi" bildirdi.
Fevziye Osmanova — tükân hadimi, onıñ evi Bağçasaray rayonınıñ Orlivka köyünde yerleşe.
Elviza Aliyeva Simferopoldaki (Aqmescitteki) fırında kasiyer olıp çalıştı, Qırım federal universitetiniñ dörtünci kursında "Menecment" ihtisasını ala.
Hizb ut-Tahrir, islâm siyasiy fırqasıdır. 2003 senesi Rusiyede o, terrorcı bir teşkilât olaraq tanındı, oña bağlı olğan insanlarnı ise taqip etmege başladılar. İştirakçileri, "qanunlarğa qarşı faaliyet"te ve böyle degen "cian hilâfeti"ni yaratmağa ıntılmağa qabaatlanalar. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ işğalcilerniñ qanunları zapt etilgen Qırımda da qullanılmağa başlandı. Qırımlı musulmanlarnı da Hizb ut-Tahrirge bağlı olmaqta qabaatlamağa başladılar, böylece yarımadanıñ işğaline qarşı olğanı sebebinden qırımtatarlarğa basım arttı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
