İşğal etilgen Qırımda Qırımtatar milliy areketiniñ parlaq temsilcisi Ayşe Seytmuratova 89 yaşında vefat etti. Onıñ yolu — halqnıñ aqları oğrunda küreşiniñ ikâyesidir: 1944 senesi sürgünlikten, sovet akimiyeti tarafından eki apiske alınmasından, AQŞa köçüvden — halqara uquq qorçalayıcı faaliyetine qadar. Onıñ ile vedalaşuv Simferopol (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) şeerinde olıp keçti.
Ayşe Seytmuratovanıñ ayatı aqqında daa çoq suspilne Qırım Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovdan ögrendi.
"Ayşe Seytmuratova qırımtatar milliy areketiniñ böyle parlaq iştirakçilerinden biridir. O, bütün halqınen beraber vatanından sürgün etilgen bala edi. O, sürgünlikte olğan halqnıñ başından keçken er şeyni başından keçirdi", — dey Çubarov.
1964 senesi Ayşe qırımtatar milliy areketine qoşuldı. Onı taqip ete ediler, mahkeme ete ediler, Mordoviya lagerlerine yollay ediler. O, er şeyge dayandı — ve öz cenkini sürgünlikte, jurnalist ve uquq qorçalayıcı olaraq devam etti.
"Ayşe Seytmuratova — halqına hızmet etmek içün özüni bütünley, bütünley bağışlağan bir insandır. O, er şeyden vazgeçti. Bu tamamınen aqiqat. O bunı bile edi", — dep Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi qoştı.
O, sürgün etilgen halqnıñ taqdiri aqqında dünyağa tarif etti: "Voice of America", "Radio Svoboda", BBC içün çalıştı, OSCE toplaşuvlarına bardı, muhalifet liderleri ve devlet erbaplarınen körüşti.
"O, farqlı siyasetçilerge qarşı çıqtı. O, ukrayin muqavimetiniñ liderlerinen tanış edi. Petro ve Zinayida Ğrıgorenko — onıñ şahsiy dostları edi. O, Ronald Reaganen körüşip, Türkiye prezidenti Turgut Özalğa qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında añlattı", — dep Refat Çubarov qayd etti.
1971 senesi o kene apiske alındı. "Sovetlerge qarşı teşviqat" içün üç yıl Mordoviyadaki lagerlerde yattı. Bundan evel — 1966 senesi — onı "halqara duşmanlıqnı qozğatqanı" içün şartlı olaraq mahküm etken ediler.
"Men SŞCB prokurorlığınıñ vesiqalarınen tanış olmaq imkânım oldı. Mahküm etilgende o, pek cesür davrandı. Onı qorquzmağa tırıştılar, o ise bütün qabaatlavlarğa açıq-aydın cevap berdi", — dep Refat Çubarov hatırladı.
Azat etilgen soñ, o, emigratsiyağa ketmege qarar berdi. Birinciden Viyanağa, soñra Amerika Qoşma Ştatlarına, anda vatandaşlıq aldı. O, Ukrayina mustaqillik qazanğan soñ Qırımğa qayttı.
"Men onen şahsen qırımtatarlarnıñ Vatanına avdet etüvleri başlağanından tanıştım. O, Amerika Qoşma Ştatlarınıñ vatandaşı edi, Sovetler Birligi vatandaşlığından vazgeçti, çünki oña qarşı küreşken edi. O, özüni areketniñ ortasına qoymağa tırışmadı. O, tecribesi kerek olğan yañı yönelişlerni doğru tapqan edi", — dep qoştı o.
Böyle yönelişlerden biri yaş qırımtatarlarğa — areket iştirakçilerine yardım etüv oldı. O, Simferopolda (Aqmescitte) sürgünlikniñ qurbanları ve yalñız qalğanlar içün ev qurdı.
"Bu yañı bir şey edi. O, inanılmaz miqdarda manialarnı yeñdi, bu evni açtı ve tuvğanları yoq olğan insanlarnı anda yerleştirdi", — dep Çubarov qayd etti.
Ayşe Seytmuratova Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı çıqtı. O, halqınıñ kelecegine tek Ukrayina devleti sıñırında işana edi.
"O, Rusiye işğaline qarşı çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ kelecegi aqqında Ukrayina devletinde ukrayin halqınen muzakere etti. Bu onıñ nazar noqtası edi", — dep Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi qayd etti.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
