Mayısnıñ 18-nde qayd etilgen Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatıra kününe Ukrayina toprağında yedi biñden ziyade tematik bigbord ve 149 şeer levhası yerleştirilecek. Tedbirler tek Ukrayinada degil de, çetelde de keçirilecek: Türkiye, Poloniya, Almaniya, Çehiya, Latviya, Litvaniya, Kanada ve AQŞ.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Ukrayina buhran media merkezinde matbuat konferentsiyası vaqtında bunı bildirdi.
O, mayısnıñ 18-nde Kıyivde Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasına qoyulğa Memorialğa kelmege çağırdı: añma bütün kün devam etecek.
Kıyivde hatıra tedbirlerinde iştirak etecek er kes "Serbest Qırımğa mektüpler" teşebbüsine qoşulıp, siyasiy mabüslerge mektüp yaza bilecek, — dep Ukrayina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisiniñ muavini Denıs Çıstikov qoştı.
Onıñ qayd etkenine köre, tedbirler tek mayısnıñ 18-nde keçirilmey. Cedvelde, hususan, gençlernen körüşüvler bar: olar Avstriya akademiyasında endi keçti, mayısnıñ 13-nde ise Harkivde keçirilecek.
"Şu cümleden mayısnıñ 18 künü munasebetinen, şeer sakinlerine bu kün aqqında hatırlatmaq ve olarnı añmağa celp etmek içün bugün Temsilcilik hadimleri Harkivde bulunalar, Harkiv milliy universitetinde de tedbirler keçirile", — dep qayd etti Çıstikov.
Bundan ğayrı, mayısnıñ 15-nde Mıhaylo Starıtskıynıñ hatıra evinde meşur Qırımtatar ressamı, etnografı, sanatşınası ve pedagogı Mamut Yusufovıç Çurlunıñ hatırasına bağışlanğan "Oca" sergisi açılacaq.
"Bu leyha — bütün ömürini Qırımtatar ananeleriniñ saqlanuvı, inkişafı ve ögrenilüvine bağışlağan insannıñ şerefinedir", — dep Qırımtatar Maaliy Merkezi bildirdi.
Çetelde de farqlı künlerde tedbirler keçirilecek. Meselâ, mayısnıñ 13-nde Latviya Cumhuriyetiniñ Seyminde Qırımtatar halqınıñ genotsidi boyunca açıq diñlevler keçirile.
"Bu Latviya Seymi ve Ukrayina elçihanesi tarafından teşebbüs etildi. Almaniyada bir sıra tedbirler farqlı şeerlerde, şu cümleden Frankfurt, Ulma, Berlinde keçirildi. Mayısnıñ 17-nden ümüt etemiz ki, kütleviy miting olacaq. Tedbirler Türkiyeniñ Ankara şeerinde de keçirilecek", — dedi Çubarov.
Refat Çubarov işğal etilgen Qırım sakinlerine muracaat etip, işğalli akimiyetniñ basqısına baqmadan, sürgünlik fedalarını ürmet etmege rica etti.
"İşğalli memuriyet tarafından teşkil etilgen tedbirlerden ğayrı Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasını añmaq içün tedbirlerni keçirmege rica etem. Ve er yıl olğanı kibi, bu añma usulları belli: insanlar öz başına, işğalli akimiyet ve onıñ timsalleriniñ vekilleri olmağan vaqıt, hatıra yerlerini ziyaret eteler — Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasına qoyulğan abideler, hatıra taşları", — dedi Çubarov.
Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasını añmaq — Rusiyege onıñ cinayetleri unutılmaycağını hatırlatmaq içün bir yoldır, dep Denıs Çıstikov qoştı.
Ukrayinada ve çetelde Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatıra kününe bağışlanğan hatıra tedbirlerini keçirüv planı:
Maysınıñ 16-sı
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, devlet erbapları, diplomatlar, Qırımtatar ve Ukrayin cemiyetiniñ vekilleriniñ iştiraginen hatıra tedbiri Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasına bağışlandı: çıqışlar, “1944” filminiñ taqdimi (rejissör: Fatima Osmanova).
Yer: “Jovten” kinoteatri, “Kinoman” zalı.
Mayısnıñ 16-19. künleri
Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasına bağışlanğan hatıra abidesi yanında malümat levhası
Yer: Kıyiv ş., Barışıq şeer bağçası, Lıbidska metro stantsiyası.
Mayısnıñ 18-i (Tedbir vaqtı ayrı bildirilecek)
Qırımtatar ve Ukrayin cemiyetiniñ, hususan gençlerniñ iştirakinen açıq hatıra tedbiri. Memurlar, siyasetçiler, din adamları, cemaat erbaplarınıñ çıqışları. Kün devamında Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasını añmaq içün Qırımtatar tamğası şeklinde çıraqlarnı yaqacaqlar.
Yer: Kıyiv ş., Barışıq şeer bağçası, Lıbidska metro stantsiyası.
Mayısnıñ 18-i
Ukrayina Milliy filarmoniyasında saat 19:00 “Miy Krım” (“Menim Qırımım”) kontserti keçirilecek, anda Elvira Emirniñ 1-nci simfoniyası ve Ukrayina Milliy filarmoniyasınıñ Akademik simfonik orkestri tarafından Dilâver Osmannıñ idare etmesi altında Üsein Bekirovnıñ fortepiano kontserti çalınacaq. Bağlantığa basıp, tafsilâtlı malümat ve biletler almaq mümkün.
Mayısnıñ 19-ı
Qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarınıñ hatırasını añmaq ve talebeler arasında tarihiy añnı şekillendirmek maqsadınen Novopeçersk mektebine kezinti. Programma çerçivesinde: “1944” vesiqalı filminiñ kösterilüvi; Sadıh Acı-Selimniñ bediiy eserleri esasında ekspozitsiya; “Birlik School”nıñ sürgünligi aqqında qoranta ikâyeleri olacaq.
Mayısnıñ 19-ı
Selyam Qırımtatar restoranında sürgünlik aqqında ikâyelerni büyük nesillerden balalarğa ögretüv aqqında gençler içün maarif tedbiri. Tedbirniñ spikerleri Qırımtatar gençleri olacaq.
Yer: Kyiv ş., Petro Sağaydaçnıy soqağı, 35.
Qırımtatar halqınıñ sürgünligi
1944 senesi mayıs ayınıñ 18. künü küneş doğğanda qırımtatar halqını Qırımdan sürgün etmee başladılar. Devlet mudafaa eyyetiniñ "Qırımtatarlar aqqında" gizli emrine köre bütün halq hainlik ve duşmannen işdeşlikte qabaatlandı ve Qırımdan sürgün etmege maküm etildi. Afta devamında bu operatsiyağa azırlanğan ediler, 32 biñ NKVSçısı oña qatıldı.
Deyerli üç devrinde Qırımdan tahminen 200 biñ qırımtatar sürgün etildi. Yolda ve ğurbette ilk senelerde sürgün etilgenlerniñ 46%-i öldi.
Çoqusı allarda Orta Asiyadaki cumhuriyetlerge, şu cümleden Özbekistanğa insanlarnı alıp ketigenler. 10 biñ qırımtatar, cebeden Qırımğa qaytqan Qırmızı ordunıñ askeri de sürgün etildi. 12 sene devamında qırımtatarlarnıñ mahsus köçken statusı bar edi, vatandaş ve insan aqları ve azatlıqlarından marum etildi.
1989 senesi sürgün etilgenlerge Qırımğa qaytmağa resmen izin berdiler.
2015 senesi Yuqarı Şura, qırımtatar halqınıñ sürgünligini genotsid olaraq tanıdı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
