Büyük Britaniyanıñ istihbaratınıñ bilgilerine köre, Qara deñizde grajdanlıq gemilerni ücüm etmek içün Rusiye deñiz minalarını qullana bilir.
Britaniya ükümetiniñ saytında bu aqqında haber berdiler.
Bildirildi ki, rus ücümleri, sene devamında eñ az million insannıñ aş almaları içün yeterli ububatnı yoq ettiler. Büyük Britaniyanıñ bilgilerine köre, Rusiye Ukrainanı er bir ücümı içün mesüliyet alacaq.
“Bugün añlatılğan malümat kösterir ki, Rusiye Qırım deñizdeki grajdanlıq gemilerni ücüm etmege devam ete bilir, şu cümleden ukrain limanları yanında deñiz minalarını qoyaraq. Bundan evel Büyük Britaniya tenbiyeledi ki, rus askerleri Qara deñizdeki yük gemisini raketa vastasınen ücüm ete bilirler", — dep bildirildi.
Büyük Britaniyanıñ bilgilerine köre, ukrain ububatınıñ ihracına mania olmaq içün Rusiye, ukrain "gumanitar kordiorı"nda ketken grajdanlıq gemilerini ücüm etmege tırışa. Bu, Rusiyeniñ ukrain iqtisadiyatına tesir etme ıntuluvlarını devam etecek. Rusiye, gramdan gemilerniñ açıq şekilde suv astına ketmelerini istenen ola bilir, bunıñ yerine Qara deñizdeki grajdan gemilerni er bir ücüm içün cevapkârlıqnı Ukrainağa qoyar, dep britaniya ükümetiniñ saytında bilrildi.
“Bu istihbarat bilgileriniñ öz qıymetlendirimizni yayınlayaraq, Büyük Britaniya Rusiyeniñ bu tür vaqianı ezelden yoq etmege yönelgen areket tarzını aydınlatmağa istey", — dep Büyük Britaniya ükümetiniñ saytındaki arizada bildirildi.
"Rusiyeniñ Qara deñizdeki grajdanlıq gemilerni ücümleri, Putinniñ vatandaşlarnıñ ayatlarına ve rüyanda eñ zayıf ealiniñ ihtiyaclarına tolu ihmalini kösterir. Dünya nezaret ete — ve biz, Rusiyeniñ öz ücümleri içün mesüliyetni Ukrainağa qoyma tsinik ıntıluvlarını pek yahşı köremiz. Biz ve ortaqlarımız birleştirip, Putinğa ve onıñ Ukrainağa ve bütün dünyağa zarar ketirme ıntuluvlarına qarşı turamız", — dep Büyük Britaniya tış işleri naziri Ceyms Kleverli bildirdi.
Qayd etildi ki, Rusiyeniñ soñ planları, rus tecavuzınıñ Qara deñizdeki daa keniş shemasınıñ qısmıdır. Oraq ayından başlap Rusiye, ukrain liman ve grajdan obyektlerini muntazam tarzda ücüm ete.
“Ukrain ihracınıñ eñ çoq ihtiyac duyğanlarğa ketmesi içün Büyük Britaniya ve bizim ortaqlarımız mümkün olğan er şey yapqanda Rusiye tarafından Qara deñizdeki bu maqsatlı ücümler sisteması, prezident Putinniñ bütün dünya vastasınen aşaytnı ve barışın ticaretini silâğa çevirmek azırlığını köstere, çünki olar, aşaytnıñ dünya bazarlarına eiişimini bloklaylar", — dep britaniya ükümeti qayd etti.
Büyük Britaniyanıñ bilgilerine köre, Qaradeñiz ububat teşebbüsinden çıqqan soñ Rusiye:
- Odesa, Çornomorsk ve Rena şeerlerindeki liman astyapısınıñ 130 obyektini bozdı.
- Degerli 300 000 tonna ububat yoq etti — bu, Rusiyeniñ afrika ülkelerine bermege söz bergeni miqdardan çoqtır. Sene devamında eñ az 1,3 million insanğa aş bermek içün yeretli edi.
- Rusiyeniñ Ukrainadan 24 million tonna aşayt mahuslarını çıqarmaq qararı sebebinden eger Ukraina alternativ ihrac yolunı tüşünip azırlamasa, kelecek sene devamında olar, dünya bazarlarına çıqamazlar.
- Rusiyeniñ tecavuzından evel Ukraina, dünyada 400 million insanğa aş bere edi. Boğdaynıñ dünya ihracınıñ 8-10%ini, mısırboğday ve arpanıñ ihracınıñ 10-12%ini temin ete edi.
- 2022 senesi Cian aşayt programması (CAP) içün Ukraina, boğdaynıñ eñ az 50%-ini temin etti, ve Qaradeñiz ububat teşebbüsi olmasa, CAP onı daa paalı ya da daa keyfiyetsiz boğdaynen deñiştirmege mecbur qalır.
Qara deñizdeki "gumanitar koridor" aqqında ne bilemiz
Arman ayında afrika ve asiya bazarlarına ketken gemilerni yibermek maqsadınen ve Moskva onıñ ihracını cenk vaqtında garantiya etken añlaşmanı red etken soñ Rusiyeniñ kerçek qamaçavını keçip ketmek maqsadınen Ukraina, "gumanitar koridor"nı ilân etti.
USQniñ ADQ, şu cümleden Odesa limanlarındaki, grajdan gemileriniñ qullana bilecekleri vaqtınca koridornıñ açması aqqında haber berdiler.
Ukraina, Haqlara deñiz teşkilâtına öz hitabında bu yolnı teklif etti. Tolu miqyaslı cenkniñ başlanğıcından berli ukrain limanlarında turğan gemiler aqqında laf etemiz.
RFnıñ ububat añlaşmasından çıqması aqqında ne bilemiz
Oraq ayınıñ 17-sinde Rusiye Türkiye, Ukraina ve BMTa "ububat añlşaması"nıñ devamına qarşılığını bildirgen hitap yolladı ve qayd etti ki, o iştirak olmasa, oraq ayınıñ 18-inde añlaşmanıñ müddeti biter. Şu cümleden, bu kösterdi ki, Moskva gemilerniñ telükesizlik garantiyalarını red ete, Qara deñizniñ şimaliy-ğarbiy akvatoriyasındaki deñiz gumanitar koridorını qapata.
BMT, Moskvanıñ Qaradeñiz ububat teşebbüsinde iştirak etmege bitmesi aqqında beyanatını alğanını tasdıqladı.
Birazdan preizdent Volodımır Zelenskıy haber berdi ki, Türkiye prezidenti Erdoğanğa ve BMTnıñ baş kâtibi Huterreşke üç taraflı şekilde "ububat añlaşması"nıñ ya da analogınıñ işini devam etmek teklifinen resmiy mektüpni yolladı.
Oraq ayınıñ 19-ında RF Mudafaa nazirliginiñ bildirgenine köre, oraq ayınıñ 20-sinden başlap RF, Qara deñizdeki ukrain limanlarına ketken bütün gemilerni arbiy yükni ketirgen gemiler olaraq tanıycaq.
Oraq ayınıñ 20-sinde Ukraina Mudafaa nazirligi tenbiyeledi ki, oraq ayınıñ 21-iniñ saat 00:00dan başlap Ukraina, Qara deñizdeki RF deñiz limanlarına ve Rusiye tarafından vaqrınca işğal etilgen ukrain deñiz limanlarına ketken bütün gemilerni bütün telükelernen arbiy maqsatlı yükni ketirgen gemiler olaraq tanıycaq.
Berim ayınıñ 15-inde Odesadaki limandan PUMA balkeri çıqtı. O, vaqtınca koridornı qullanğan beşinci gemi oldı. Berim ayınıñ 4-ünde Odesa vilâyetiniñ limanlarından çıqqan dört gemi, deñiz gumanitar koridorını keçti.
Arman ayınıñ 8-inde vaqtınca koridor çalışmağa başladı ve birinciden, RFnıñ tolu miqyaslı tecavuzınıñ başlanğıcında Çornomorsk, Odesa ve Pivdennıydaki ukrain limanlarında bulunğan bütün gemilerniñ tahliyesi içün qullanılır.
