Qırımda Ukraina temsilciliginiñ malümatlarına köre, 2014 seneden itibaren RF, yarımadağa tahminen million vatandaşını köçürgen. Rusiye vatandaşlarına ukrain soylarınıñ deñiştirüv siyaseti, müstemlekeştirüviniñ usullarından biri. Uzaq köylerdeki rusiyelilerni vazifeler, mesken yer ya da ucuz ipotekalarnen celp eteler. Yarımadağa kim köçüp kele ve RF, tamır qırımlılarnı nasıl sürgün etkeni aqqında Suspilne Qırım bilip oldı.
Oleksiy Yefremov, büyük miqyaslı ücüminden evel Aqmescitte yaşay edi. Qırımnıñ işğalinden soñ rusiyeliler anda "daa yahşı yaşayış içün" nasıl kelgenlerini tarif etip ukrain yarımadada yaşamağa başlağanlarını bir qaç soyuna böle.
"Birinci soyları – propaganda ile siñirtilip er köşeden Qırım fırsatlarğa bay olıp qıçırğanları. "Anda topraqtaki cennet, ketiñiz". Ekinci zümresi, esas olğanı, ğaliba – tatilge kelgenleri. Astâpı obyektler, ava limanlar, köpürler, "Tavrida" yolunıñ qurucılığına. Üçünci gruppası ise – Rusiyeden kütleviy tarzda alıp ketirilgen quvetçileridir", – dey Öleksiy Yefremov.
Sabıq siyasiy mabusı Leniye Ümerova, Qırımnıñ işğalinden soñ yarımadağa ana-babalarğa kelgen edi. Dey ki, 2014 seneden soñ "yabancılarnıñ" sayısı artqanını qayd etken.
"Taksiciniñ maşnasına oturıp bir şeynen baghlı olmağan mevzularğa subetini başlap o, Adıgeya, Udmurtiya ya da başqa vilâyetlerden olğanını malüm olğan edi. "Mında ne yapasız? Kelgeniñiz çoqtan oldı mı?" , – dep soray edim. "2014-2015 soñ, 2016 senesi", – dep cevaplay. Olarnıñ sayısı çoq olğanını añlayım", – tarif ete Leniye Ümerova.
İşğal içinde Rusiye, Qırımğa million vatandaşını köçürgen, – dey Qırım Muhtar Cumhuriyetinde prezident temsilciliginiñ başı Olga Kurışko. O, daima yaşağan, vaqıt ile başqa yerge köçken ya da Qırımda ayrı vaqıt içinde yaşap yarıadanı terk etken insanlardır. Tasilge dair – işğalciler öz programmalarnı kirsetip yerli universitetlerden rusiye soylarınıñ bölüklerni yapqanlar.
"İşğal etilgen Qırım territoriyasından balası, aliy yurtunda oqusa, onıñ içün rusiye aliy yurtlarına kirüvi içün imtiyazlarnı yarata ediler. Ve o, işğal etilgen Qırımnıñ territoriyasından bu yaşlarnıñ terk etüvine imkân yarata. Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşlarınıñ ise – qırım universitetlerine kirmege imtiyaz şaraitleri olğan edi", – dey Olga Kurışko.
Tarihiy ilimler namzeti Andrey İvanets qayd etkeni kibi, 11 yıl içinde qorquzuv ve taqip etüvi ile işğalciler eñ azdan 100 biñ qırımlını öz evlerini terk etmege mecbur ettiler. Beñzeşüv siyasetini rusiyeliler öksüz balalarına dair qullana – olarnı Rusiyege alıp ketireler.
"Ümüt trenleri azırlanılğan ediler, men bellesem, olar böyle adlanılğan ediler, er kesge ilân etilgen edi ki, balalar evlerinden ukrain balalarını alıp Rusiyege köçürip rusiye ailelerine alıp berip olarnı ukrain vatandaşlarnı kibi degil, ukrain tarafdarlığına qarşı terbiyeley ediler", – dey Andrey İvanets.
İvanetsniñ sözlerine köre, Moskva, Qırımnı öz vatandaşlarınen toldura, çünki yerli, mütehasıss olğan qırımlılarğa bile işanmay.
"Bu insanlar ukrain aqiqatlarnı bileler, başqa siyasiy medeniyetinde terbiye etilgenler ve Rusiye içün büyük bir meseleni yaratalar. Em de Rusiye, referendum degeniniñ neticeleri sahtelengen olğanını ve Qırımda o qadar insan Rusiyege qoşuluvı içün rey bermegenini bile. Buna köre, putin rejimi, rusiye işğal rejimi, Rusiyege 100% vefadar olğan müstemlekecilerini yerleştirmege tırışa", – dey o.
Andrey İvanetsniñ sözlerine köre, Rusiye, işğal etilgen Qırımda 1944-ci senesinden soñ Şuralar Birliginiñ siyasetini tekrarlay, yani qırımtatarlarnı tecavuziy sürettte sürgün etken zamanlarnı.
"1944 senesi, yaznıñ soñuna qadar cenkâver areketlerinden, etnik temizlevlerinden soñ Qırımda 400,000 şahıs qalğan, 1939 senedeki cedvelge aluvına dair Qırımda 1 120,00 ziyade insan yaşamaqta edi. Ealiniñ sayısı qararnen dört kerege azlaşqan ve Qırımnıñ etnik terkibi de pek deñişken", – tarif ete alim.
Kelecekte, dey Olga Kurışko, 2014 soñ Qırımğa köçken rusiyelilerni sürgünlik bekley. Lâkin Ukraina, demokratik ülkesi olıp er kesni birden sürgün etmez. İşğal vaqtında balalarnı doğğan melez ailelerniñ büyük sayısı peyda olğan.
"Bu meselege dair devlet köç hızmetinen laff etken edik. Ukrain vatandaşı olğan ana-babasından ya da ana-babasından biri Ukraina vatandaşı olğanından işğal etilgen Qırımnıñ territoriyasında doğğan balalar Ukraina vatandaşları dep sayılmaqtalar. O, qanunlarda tayin etilgen umumiy qaidesidir, o ise – vaqtınca işğal etilgen territoriyası içün yanaşuvı degil. O, bütün Ukraina territoriyası içün qullanılğan yanaşuvıdır. Buna köre, bu alda er kes Ukraina vatandaşı olıp dep sayılmaqtadır", – dey Qırım MC-de Ukraina prezidentiniñ daimiy vekili.
Er vaqianı makemeler ferdiy tarzda baqacaqlar, dey Kurışko. Rusiyeli, Ukraina vatandaşınen evlengen olsa, o, işğal vaqtında Qırmda nenen oğraşqanını, nasıl vzifelerni alğanı ve Ukrainağa qarşı cinayetlerni yapmadımı diqaqatqa alacaqlar.
Telegram, WhatsApp ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
