Orta küz ayınıñ 24-nde Latviyanıñ paytahtı Rığa şeerinde Qırım platformasınıñ üçünci parlament sammiti olı keçe. O, dünyanıñ 40-tan çoq memleketinden ve halqara teşkilâtlarnıñ temsilcilerinden eyyetlerni topladı.
Suspilne Qırım jurnalistleri sammitniñ eñ esas beyanatlarını topladılar.
Çubarov
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov sammitte çıqışta bulunıp, halqara toplulıqqa Ukraina ve qırımtatarlarğa Rusiye istilâsına qarşı küreşte qol tutqanları içün teşekkürler bildirdi. Onıñ qayd etkenine köre, tek ukrainlerniñ acısını tanımaq degil de, tecavuzcığa qarşılıq köstermek içün ğayretlerni arttırmaq da müimdir.
"Ukrainler, qırımtatarlar ve bütün Ukraina vatandaşlarınıñ acısını öz acısı kibi qabul etkeniñiz, demokratik qıymetlerni paylaşqanıñız ve toprağımızğa Rusiye istilâsını qabul etmegeniñiz içün sizge minnetdarmız. Amma Rusiye tecavuzına qarşı ğayretlerni quvetleştirmek kerek", — dedi Çubarov.
O, Ukrainanıñ topraq bütünligini qorçalavda birdemlikniñ kerekligini qayd etti.
"Biz barışıq içün er angi fiyatnı ödemege azır degilmiz, biz topraqlarımıznı, şu cümleden, Rusiyeniñ başqa memleketlerge qarşı tecavuzını daa da kenişletmek içün arbiy meydanğa çevirgen qırımtatar halqınıñ vatanı olğan Qırımnı satmaymız", — dep qoştı o.
Bosna ve Hersek
Bosna ve Hersek parlamentiniñ assambleyasınıñ spikeriniñ muavini Denıs Zvizdiç halqara sammitte Ukrainağa dünya toplulığı tarafından destekni arttırmaq kerekligini qayd etti. O, Ukrainağa arbiy, iqtisadiy ve başqa yardım onıñ suvereniteti içün küreşniñ devam etmesi içün müim olğanını qayd etti.
"Daimiy destek olmasa, cenk stsenariyi böyle olur: cenk devam etecek, dünya, Bosna ve Hersekteki cenkke köz yumğanı kibi, deşetli cinayetlerge de köz yumıp qalacaq", — tarih dersleri ve areketlerniñ acele ihtiyacına diqqatnı celp etip qayd etti Zvizdiç.
Bundan da ğayrı, o, Ukrainada yapılğan arbiy cinayetler içün halqara makemeni meydanğa ketirmege çağırdı.
"Böyle bir makeme sabıq Yugoslaviya içün teşkil etilgen edi, lâkin o, tam adaletni temin etmedi. O, müim tarihiy vazifeni becerdi: demokratiya, topraq bütünligi, Vatan suvereniteti içün küreşken arbiy cinayetçiler kim olğanını belgiledi", — dep qayd etti Zvizdiç.
Türkiye
Türkiye Büyük Milliy Meclisiniñ spikeriniñ muavini Bekir Bozdağ, Türkiye Qırım platformasınıñ faaliyetinde faal iştirak etkenini qayd etip, Ukrainanıñ suvereniteti ve topraq bütünliginiñ saqlanmasınıñ müimligini qayd etti.
"Ukraina yalıñız bölgemiz içün degil, bütün dünya içün müim olğan adaletli barışıqqa irişmeli. Türkiye halqara uquq printsiplerine esaslanğan zıddiyetniñ çezilüvine qol tutmağa devam ete", — dep qayd etti Bekir Bozdağ.
O, Türkiyeniñ Ukrainanıñ topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilliginiñ, şu cümleden Qırımnıñ, bütünley ğayrıdan tiklenilmesine er taraflama qol tutqanını da işandırdı.
Qaradağ
Montenegronıñ Parlamentiniñ reisiniñ muavini Nikola Tsamay hatırlattı ki, Montenegro, Avropa Birliginiñ azası olmağan, Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainağa qarşı arbiy tecavuzını takbih etken ilk memleket oldı.
“Ukraina-Montenegro ortaq eyyetiniñ evel keçirilgen üçünci toplaşuvında Montenegro Dubrovnik beyannamesini imzalağan 12 başqa iştirakçi memleketke qoşuldı. Ukraina, AB ve NATO arasında işbirlikniñ pekitilmesi şimdiki buhranı al etmek, barışıq ve istiqrarnı ğayrıdan tiklemek içün müim olğanını tüşünemiz", — dedi Nikola Tsamay.
O şunı da qayd etti ki, Montenegro Ukrainanıñ siyasiy suvereniteti, mustaqilligi ve topraq bütünliginiñ saqlanmasına şartsız qol tutmağa devam etecek.
Moldova
Moldovanıñ parlamentiniñ reisi İgor Grossu, onıñ memleketi Ukrainanıñ ğayrıdan tiklemesi içün merkezi olmaq ve energetika, naqliyat ve astyapı leyhalarını temin etecek strategik leyhalarda iştirak etmek istey, dep bildirdi.
"70 biñ ukrainalı Moldovada sığındı. Parlamentimiz, qanunsız şekilde Rusiyege çıqarılğan balalar aqqında beyannameni qabul etti. Bundan da ğayrı, Rusiye tazminat ödemesini temin etmek içün Avropa Şurasınıñ zarar cedveline qoşuldıq, çünki Rusiyede olğan şeyler genotsid ola ve bütün bu areketler takbih etilmeli ve qabaatlılar cezalandırılmalı", — dep qayd etti o.
Büyük Britaniya
Büyük Britaniyanıñ Temsilciler palatasınıñ spikeriniñ muavini Judith Kamins bildirdi ki, Ukrainada bugün olğan vaqialar, yarın bütün başqa memleketlerde ola bilir. Ve bu küreş er kes birlikte alıp barğan küreştir.
"Rusiyeniñ Ukraina suverenitetiniñ bozuluvı 2022 senesi degil, 2014 senesi Qırımnıñ işğalinden başlağanını hatırlamaq kerekmiz. Ve bundan soñ Ukraina ve hususan Qırımda repressiyalar ve insan aqlarınıñ bozuluvı başlandı. Bu halqara uquqnıñ ve BMniñ Nizamnamesiniñ esaslarını boza edi. Halqara seviyede tanınğan sıñırlarnı zorbalıqnen deñiştirmege ıntıluvlar olmamalı. Qırım platforması Qırım meselesine global cevap berüv ve iştirakni quvetleştire. Yañı akimiyet kelecek soñ, nazar noqtamız deñişmeycek", — dedi o.
Norvegiya
Norvegiya parlamentiniñ spikeriniñ muavini Sven Harberg, "ukrain halqınıñ sabırlığı, cesürligi ve icadı, daa küçlü bir duşmanğa qarşı yaratıcılığı" onı pek ayrette qaldırdı, dep bildirdi.
"Norvegiya Ukrainanı destek etken ve 2030 senesine qadar destekni quvetleştirecek qanunlarnı teklif etti. 5 milliard yevro yardım, bu yalıñız alçaq sıñırdır, yuqarı sıñır degil ve biz onı arttırmaq kerek olıp-olmağnını baqacaqmız. Bunı memleketimizniñ bütün firqaları destekleyler", — dep bildirdi o.
İsviçre
İsviçre parlamentiniñ kantonlar şurasınıñ reisi Eva Hertsoğ dedi ki, Avropada barışıq ve telükesizlik meselesi ayrı bir mesele degil, kollektiv bir meseledir. Aynı zamanda Qırım platforması sammiti "pek müim", çünki vaziyetni añlay, umumiy Avropa cevabı ise er seviyede telükesizlikni ve milliy sıñırlarğa ürmetni temin ete.
"İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı, vatandaş astyapısınıñ yoq etilüvi, qanun bozuluvı Jenevre şartnamesine sadıqlığımıznı tasdıqlay. Bular sadece uquqiy aletler degil, olar umumiy qıymetlerni temin ete ve cenk vaqtında bile insan itibarını qorçalay. Şimdi bizim ortaq borcumız — bütün qarar alıcılarğa bu standartlar ne Qırım, ne Ukrainanıñ başqa bölgeleri, ne de dünyanıñ başqa bir yerinde muzakere etilmegenini hatırlatmaqtır", — dep qayd etti o.
Avstraliya
Avstraliya parlamentiniñ reisi Milton Dik Ukrainağa "Rusiyeniñ ahlâqsız istilâsı"na qarşı küreşinde qol tutmaq kerek olğanını bildirdi.
"Rusiye, ordusını halqara seviyede tanınğan Ukraina sıñırlarından, şu cümleden Qırım yarımadasından çıqarmalı... Ve biz Ukrainağa 1,3 milliard avstraliya dolları yardımını berdik, yolu bir istilâdan soñ. Biz Ukrainağa arbiy yardımımıznı da beremiz, Rusiyege qoltutqanlarğa qarşı sanktsiyalar kirsetemiz. Biz areketlerimiznen köstermek kerekmiz ki, bu memleketniñ büyükligi ve miqdarı oña cezasız areket etmege imkân bermey", — dep qayd etti o.
Taşeva
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi Tamila Taşeva bildirdi ki, bu sene — qırımtatar halqınıñ sürgünliginiñ 80 yıllığı qayd etildi. O, buña izi qalğan yara dedi. Şimdi bu facianı genotsid olaraq Litvaniya, Latviya, Lehistan ve Estoniya tanıdılar. Şimdi tarih Qırımnıñ işğali ve büyük cenknen tekrarlana.
"Qırım, Rusiyeniñ vaqtınca işğal etken başqa topraqları kibi, Rusiye işğalinden azat etilmek istey. Nariman Celâl ve Leniye Umerovnıñ Rusiye esirliginden azat etilgenine quvanamız, amma 280-den çoq insan apiste qala, çoqusı acele tibbiy yardımğa muhtac. Rusiye apishanesinde elâk olğan eki mabüsni ğayıp ettik. İşğal etilgen topraqlarda, hususan, Qırımda vaziyetni aydınlatqan genç jurnalist Viktoriya Roşçina işğalciler tarafından zapt etildi ve Rusiye esirliginde öldürildi", — dep Taşeva bildirdi
Onıñ aytqanına köre, Ukraina şimdi VİETnıñ, hususan Qırımnıñ, reintegratsiyasına azırlana. İqtisadiyat ve içtimaiy saa astyapısınıñ ğayrıdan tiklenüvi ve er bir vatandaşnıñ aqları ve serbestliginiñ temin etilüvi boyunca kompleks programma azırlanıla.
"Bizler insanlarnıñ yürekleri ve aqılları içün küreşmek kerekmiz, Qırım ve qırımtatarlar aqqında aqiqatnı dünyağa tarqatmaq kerekmiz. Bu sebepten qırımtatarlarnıñ tetqiqatlarını inkişaf ettirmek bizim prioritetlerimizden biridir. Ukrainanıñ birinci hanımı Olena Zelenskaya qırımtatar studiyalarını kirsetecek ukrain studiyalarınıñ global koalitsiyasınıñ meydanğa ketirilmesini ilân etti. Bu, Qırımnıñ sesiniñ eşitilmesini temin etmek içün bir adımdır. Bütün memleketlerniñ bu teşebbüske qoşulmasına ümüt etemiz", — dep daimiy temsilci qayd etti.
Estoniya
Estoniya Reyğikğunıñ spikeri Lauri Hussar, onıñ memleketi er yıl Ukrainağa umumiy içki mahsulatınıñ 0,2% ayıra ve ortaqlarını böyle vazifelerge celp ete, dep bildirdi. Estoniya 1944 senesi sovet akimiyeti tarafından qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesini genotsid olaraq tanıdı.
"Rusiye tarafından 2014 senesi işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ genotsid siyasetini de takbih etemiz. Bu olarnıñ aqlarınıñ muntazam sürette bastırılması, qırımtatar tiliniñ silâlı qullanuvı, öldürüv, işkence ve hırsızlav ve ilâhre ola", — dep bildirdi o.
Lehistan
Lehistan Seyminiñ spikeri Şımon Ğolovnâ "dünyanıñ er kesini eşitmek kerek olğan" esas aqiqatlarnı qayd etti.
Birinciden, cenk 2022 senesinden degil, 2014 senesinden devam ete. Ekinciden, Qırım — bu Ukrainadır. Üçünciden, Rusiyeniñ şimdi Qırımda yapqanları — insaniyetlikke qarşı cinayet. Dörtünciden, 1944 senesi Sovet Rusiyesiniñ yapqanları, şu cümleden qırımtatarlarnıñ kütleviy sürgünligi — genotsiddir.
"Ve biz Lehistan Seyminde bunı tasdıqlağan beyanatnı qabul ettik ve parlamentleriñizni bunı yaqın kelecekte yapmağa davet etemiz", — dep qoştı o.
Lehistan parlamentiniñ spikeri beşinci kerçek olaraq Ukraina, eñ yaqın vaqıtta NATO azası olmak kerek olğanını tüşüne.
"Altıncısı. Men bunı, hususan, şimdi Rusiyeniñ Kazanda toplaşqan bütün liderlerge bağışlayım. Basit bir beyanat. Eger qayerde bulunmaq kerek olğanıñıznı bilmeseñiz, zarar körgen tarafta bulunıñız, istilâcı tarafta degil", — dedi o.
Hırvatistan
"Bugün parlamentler seviyesinde sammit birdemlik ve ğayretlerniñ birleştirilmesiniñ numayışıdır ve totalitar cemiyetlernen, cemiyette totalitarizmnen küreşmek ıntıluvımıznıñ şaatlığıdır. Eminmiz ki, Ukrainada uquq üstünliginiñ barışığı tiklenecek ve halqara uquqnıñ bozuluvı toqtatılacaq", — dep qayd etti Hırvatistan parlamentiniñ reisi Ğordan Yandrokovıç.
Almaniya
Almaniya Bundestagınıñ spikeri Barbel Bas, sammitte siyasiy mabüslerniñ azat etilmesine çağırdı, em de Ukrainağa "pek qattı" qol tutqanını qayd etti.
"Halqara toplulıq 2014 senesinden berli Qırımnıñ işğaline iç bir vaqıt riayet etmedi ve etmeycek... Ukraina bizim destegimizge muhtac ve Ukraina AB ve NATOğa qoşulmaq istiqbaline de muhtac", — dep ayttı o.
Çeh Cumhuriyeti
Çehiya Senatınıñ reisi Miloş Vıstrçil dedi ki, Rusiyeniñ Ukrainanı işğal etkenine 2,5 yıl olğanına baqmadan, demokratik memleketler iqtisadiy işbirlik esasında demokratik olmağan memleketlernen beraber yaşamağa dair bazı hatalar yapılğanını tanıdılar.
"Bizler bunı qabul etmek kerekmiz — böyle bir şey yoq, bu bir hata edi, yañlış bir tasavvur edi, amma demokratik olmağan devletlernen beraber yaşamaq mümkün, amma iqtisadiy işbirlik ola bile. Bütün dünyada küreşemiz. Demokratiya tiraniyanen küreşi devam ete. Bizler demokratiyağa qol tutamız, Ukraina da bu memleketlerden biridir. Bugün Ukraina — tiraniya ya da demokratiya ğalebe qazanırmı — qararlarnıñ merkezi ola", — dep qayd etti o.
Celâl
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisiniñ birinci muavini, Rusiye esirliginden azat etilgen sabıq siyasiy mabüs Nariman Celâl hatırlattı ki, işğal etilgen Qırımda eñ azından 218 Ukraina vatandaşı siyasiy sebeplerden yapılğan cinaiy davalar sebebinden azatlıqtan marum etildi. Olardan 136-sı qırımtatarıdır.
Daa biñlernen qırımtatar ve ukrainalı Rusiye ordusına mecburiy askerlikke mobilizatsiyadan qaçmaq içün Qırımnı terk etmege mecbur oldılar, işğalli akimiyet ise yarımadağa öz vatandaşlarını yerleştirmege devam ete.
"Biz añlaymız ki, işğal devam etkence, bu cinayet areketleri devam etecek. Nazar noqtamız açıq olmalı: Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenki Qırımda başladı ve Qırımnıñ azat etilmesi ile bitmek kerek. Qırımnı işğalcilerge qaldırmaq teklifleri, arzu etilgen adaletli barışıqqa ketirmez", — dep qayd etti Celâl.
Onıñ aytqanına köre, qırımtatar halqınıñ nazar noqtası açıq-aydın: Qırım — qırımtatarlarnıñ vatanı ve mustaqil, suveren ve bütün Ukraina devletiniñ ayırılmaz qısmıdır.
"İşğalden azat etilgen yarımadanıñ Ukraina siyasiy ve iqtisadiy alanına reintegratsiyası tamır qırımtatar halqınıñ milliy-topraq muhtariyet şeklinde öz-özüni belgilev aqqınıñ yerine ketirilmesini közde tutmalı. Ukraina Anayasasında belgilengen akimiyet çerçivesinde muhtariyet Qırımnıñ bütün sakinleri içün musaviy uquq ve serbestlikni temin etmek kerek", — dep qayd etti Celâl.
Zelenskıy
"Bu zalda devlet bayraqlarınıñ sayısı, 2014 senesinden berli Rusiye içün eñ müim olğan şeyde — Putinniñ halqara cinayetni halqlar içün bir norma olaraq qabul etmemesinde - muvafaqiyetsiz olğanını tasdıqlay. Rusiyeniñ halqara uquq sistemasına ücümı Qırımnıñ zapt etilmesinen başladı, amma başqa halqnıñ toprağını hırsızlamaq, isyan etkenlerni sürgün etmek ve bütün milletniñ ayatını bozmaq — yani Rusiye yapqan er şey — halqara toplulıq tarafından iç bir vaqıt qabul etilmez", — dep bildirdi Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy.
Onıñ aytqanına köre, bütün devletler içün suverenitet, topraq bütünligi ve öz kelecegini belgilemek aqqını saqlap qalmaq müimdir. Birleşken Milletlerniñ nizamnamesi bunıñ üzerinde qurulğan edi, ve o, cenkni normalleştirmek içün degil, kerçek barışıq aqqında.
"Rusiye kerçek diplomatiyadan vazgeçip, hırsızlanğanlarnı qaytarmağa istemey. Amma olarnı bunı yapmağa mecbur etmek kerek. Yani Ukraina ve bizim umumiy nazar noqtamıznı quvetleştirmek kerek. Ukraina ortaqlarına Rusiyeniñ adaletli barışıqtan ğayrı, şimdi esaplağan er angi başqa bir variantından marum qaldırmaq içün kerek olğan er şeyni bergen Ğalebe Planını taqdim etti", — dep qayd etti prezident.
O, Rusiye esirliginde bulunğan ukrainalılarnı da hatırlattı.
"Menim bilgenime köre, şimdi sizler arañızda qırımtatar halqınıñ temsilcileri bar, Nariman Celâl bar — Qırımnıñ tamır halqı olğan qırımtatar cemiyetiniñ temsilcisidir. Rusiye esaretini, basqısını ve apis etilüvini başından keçirgen bir insan. Ve onıñ serbestligi, birlik ve azmetniñ imkânsız körüngen şeylerni de kerçekleştire bilgeniniñ isbatıdır. Dünyada iç bir yerde işğal, esirlik, sürgünlik kibi sözlerde küç olmamalı", — dep qayd etti Zelenskıy.
Stefançuk
"Qırımdan iç bir vaqıt vazgeçmeycekmiz, işğalciler tarafından vaqtınca işğal etilgen ukrain toprağınıñ iç bir qısmından vazgeçmeycekmiz. Bizim içün Qırımnıñ azat etilmesi başqa çare yoqtır. Bu bizim toprağımız ve anda bizim insanlarımız yaşay", — dep ayttı Ukraina Yuqarı Şurasınıñ spikeri Ruslan Stefançuk.
Onıñ aytqanına köre, qırımtatar halqı adalet tiklenmesini arzu ete, onıñ sürgünligi genotsid olaraq tanınmalı, bunı Latviya, Litvaniya, Kanada ve Estoniya parlamentleri yapqan edi. Ukraina Tış işleri nazirliginiñ yolbaşçısı sammit iştirakçilerini öz parlamentlerinde de aynı qararlarnı qabul etmege imkânını baqmağa çağırdı.
"Qırımnı qaytarmaq içün küreş — Ukrainanıñ serbestlik ve mustaqillik içün küreşiniñ ayırılmaz qısmıdır", — dep qayd etti Stefançuk.
Bu küreşniñ prioritetleri arasında o şunı qayd etti:
- Ukrainağa arbiy destekniñ arttırılmasına yardım etüv,
- Ukrainağa qomşu olğan AB ve NATO memleketlerine Rusiye raketaları ve uçaqlarını tüşürmege ruhset berüv,
- Rusiye Federatsiyasınıñ toprağında qanuniy arbiy obyekt ve maqsatlarğa uzaq mesafeli silânıñ berilmesi ve qullanuvına er angi sıñırlavlarnıñ lâğu etilmesi,
- Ukraina energetik saasına qol tutuv,
- Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı sertleştirüv,
- Rusiye tarafından ketirilgen zarar içün halqara tazminat mehanizmini meydanğa ketirüv.
Ukraina prezidentiniñ Ukraina parlamentinde keçken afta taqdim etken barışıq formulasını UYŞnıñ spikeri de taqdim etti. Hususan, Ukrainanıñ NATOğa çağıruvı, Ukraina mudafaasınıñ pekitilmesi ve istilâcınıñ toqtatılması aqqında söz yürsetile. Stefançuk ortaqlarğa Ukrainanı Avropanıñ qoruv sistemasına kirsetmek içün mahsus añlaşma tizmege teklif etti.
"Avropanı yüksek zenaatlı, motivatsiyalı ve tecribeli ukrain arbiy bölüklerinen temin etmege azırmız", — dedi o.
Stefançuk şunı da qayd etti ki, Latviyanıñ işğali, qırımtatar halqınıñ sürgünligi ve Rusiyeniñ Ukrainağa nisbeten şimdiki istilâsı "Rusiye nefret ve cezasızlığınıñ zıncırlarıdır".
Latviya
Latviya Saeymınıñ spikeri Dayğa Mierinâ sammitniñ açılışında bu körüşüvniñ maqsadı — Ukrainağa qol tutmaq ve halqara uquqnıñ esaslarını qorçalamaq olğanını bildirdi.
"Ukraina yalñğız topraq bütünligi içün degil de, uquq üstünligine ve barışıq işbirligine esaslanğan halqara munasebetler sistemasını saqlamaq içün küreşe. . . Dünya nizamı bar, mında er kes öz ğayertlerini köstermeli, Avropada, Afrikada, Asiyada ya da Amerika qıtasında yaşağan olsa, vahşiy küç ve tecavuznen kele bile. Bu sebepten, bu sammitte memleketlerniñ böyle temsilciligine quvanam, bu ise, Ukraina halqara uquq ve adalet oğrunda küreşinde yalıñız olmağanını köstere", — dedi o.
Latviya baş naziri Yevka Sılinâ aytqanı kibi, halqara ortaqlar siyasiy ve arbiy destek kösterseler, Ukraina yeñip olur.
Onıñ aytqanına köre, Latviya Ukrainanıñ ğalebe qazanması içün öz issesini qoşa. Hususan, ukrainlerge Latviyanıñ umumiy içki mahsulatınıñ 0,25% miqdarında arbiy destek köstermege devam ete, em de energetik telükesizlik, cebedeki topraqlarnıñ minalardan temizlenüvi, insan aqları ve adalet saası, sanktsiyalar meselelerine qol tuta.
"Avropa Birligi ve NATOnıñ memleket-azaları olaraq, Latviya Ukrainağa NATO ve Avropa Birligine qaytıp olamağan yolğa qol tutmağa devam etecek. Ukraina kelecegi Avropa ve Avropa-Atlantik toplulığı içün barışıq, telükesizlik ve abadanlıqtan ibaret olğanına inanamız", — dedi Sılinâ.
Yañılıqlar qoşula...
Qırım platforması — Ukraina tarafından Qırım meselesini kün tertibine qaytarmaq, insan aqlarını qorçalamaq, yarımadanıñ işğalden azat etilmesine yardım etmek, Avropa ve global havfsızlıqnı pekitmek içün teşebbüs etilgen halqara idare mehanizmidir.
Telegram, WhatsApp ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
