2024 senesi orta küz ayına qadar uquq qorçalayıcılar siyasiy sebeplerden 218 insan taqip etilgenini qayd ettiler, olardan 44-ü Qırımda buluna, 174 insan ise işğalciler tarafından Rusiye toprağına etap etildi.
Bunı ZMINA insan aqları merkeziniñ leyhalar idarecisi Viktoriya Nesterenko Varşavadaki OSCE yıllıq konferentsiyası çerçivesinde "Esirlikte yaşayış: ukrain Qırımınıñ işğaliniñ 10 yıllığı ve Rusiye istilâsına qarşılıq" tedbirinde çıqışta bulunğanda bildirdi, dep Suspilne Qırım haber etti.
Onıñ qayd etkenine köre, muzakerelerniñ mevzularından biri qırım siyasiy mabüslerini qaytarmaq içün yañı mehanizmni meydanğa ketirmek kerekligi oldı. Şu cümleden, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisiniñ muavini Nariman Celâl da çıqışta bulundı.
"Bu OSCE konferentsiyasında eñ küçlü çıqışlardan biri edi. Ve bunı ğarpımızğa kelgen başqa memleketlerniñ diplomatları qayd ettiler. Nariman Qırımda ne olğanını, siyasiy mabüslernen apishanelerde ne olğanını çoq tarif ete edi. Aslında, olarnıñ episini azat etmek içün eñ büyük ğayretni köstermek kerek olğanını añlatqan edi", — dep Nesterenko añlattı.
Onıñ qayd etkenine köre, bu konferentsiyada siyasiy mabüsler aqqında söz yürsetile edi.
"Şimdi olarnıñ sayısı 218, 44-ü Qırımda buluna. 174-ü avuştırıldı, etap etildi ya da sürgün etildi. Bular SİZOda maküm etilgenler, şimdi Qırımda ve Rusiyede apishanelerde bulunğanlar. Meselâ, Rusiyege avuştırılmağan Vladıslav Yesıpenko Qırımdaki müstemlekede buluna. Qırımda apiske alınğanlarnıñ sayısı aqqında, qanunsız sürgün etilgenlerniñ sayısı aqqında aytamız. Sağlıq meseleleri olğan siyasiy mabüsler aqqında laf etemiz. Yani, insanlarnıñ hırsızlanmasından başlap, apishanede tibbiy yardım kösterilmemesine qadar er türlü cinayet aqqında aytamız, ve bunıñ neticesinde insanlar öleler", — dep Nesterenko qayd etti.
Hususan, uquq qorçalayıcılar başqa memleketlerniñ vekillerine Tofik Abdülgaziyevniñ sağlığı esirlikte bayağı fenalaşqanı ve kör qırımlı Oleksandr Sizikovnıñ qanunsız apiske alınğanı aqqında tarif ettiler.
Nesterenko qayd etti ki, Ukraina vekilleri başqa memleketlerniñ diplomatları ve missiyalarınen qapalı körüşüvler teşkil etip, makümlerniñ aqlarını bozğanlarğa — makemeciler, FSB hadimleri, prokurorlar, taqiqatçılar, cezalandıruv sistemasınıñ reberlerine — em işğal etilgen Qırımda, em de Rusiyede şahsiy cezalar kirsetilmesini talap eteler.
"Olar sebepsiz ceza izolâtorlarına qapatılalar, tibbiy yardım almaylar, qorquzılalar, işkencege oğratılalar. Umumen qorqunç şaraitte tutulalar, olarğa mektüp yazmağa yasaq eteler, qorantalarnen bağ sıñırlanalar. Yani, biz bu cinayetler aqqında Ukrainağa hainlik yapqan kollaborantlarğa ve Qırımğa davalar uydurmaq ve işğal etilgen topraqlarda Ukraina vatandaşlarını qanunsız şekilde maküm etmek içün ketirilgen Rusiye vatandaşlarına qarşı sanktsiyalar qoyulması meselesini qoltutmaq içün aytamız", — dep Nesterenko qayd etti.
Uquq qorçalayıcınıñ aytqanına köre, halqara gumanitar uquqnıñ bozuluvı bu davalarnı Halqara cinaiy makemede aydınlatmaqnıñ sebebi ola bile.
Viktoriya Nesterenko qayd etkenine köre, er yıllıq OSCE konferentsiyasında Kremlniñ sabıq siaysiy mabüsi Leniye Umerova da bar edi, amma o, çıqışta bulunıp olamadı.
"Yazıq ki, Leniye çıqışta bulunmadı, çünki biz onı OSCEde qayd etmedik, çünki o, konferentsiyağa qayd etilüv bitken soñ azat etildi. Onıñ içün o, makemeniñ oturışında iştirak etip, zarar körgenini bildiremedi. Konferentsiya çerçivesinde keçirilgen sayt tedbirlerinde de iştirak etip olamadı. Amma kelecekte biz bu kibi tedbirlerni daa teşkil etecekmiz ve o, bizge, orta küz ayınıñ 13-15 künleri Prağadaki keçecek Forum-2000ge kelmek kerek. Ve anda çıqışta buluna bilecek", — dep ZMINA idarecisi qayd etti.
Nesterenko qayd etti ki, şimdi Varşavada "Ukraina künleri" keçirile — Ukraina oturışta memlekette olğan er şey aqqında ayta. Hususan, Ukrainanıñ vekilleri cenk sebebinden insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında aytalar. Bundan da ğayrı, uquq qorçalayıcı teşkilâtlar tarafından teşkil etilgen farqlı tedbirler keçirile. Bu tedbirlerde işğal etilgen topraqlardaki taqiplerge alâqası olğan cinayetçiler ve adalet aqqında añlatıla.
Telegram, WhatsApp ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
