Qırımtatar Milliy Meclisniñ reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, apiske alınğanından beş sene keçken soñ, qırım siyasiy mabüsi Riza Ömerovnıñ qorantasınen ilk körüşüvi aqqında duyğusal tafsilâtlarnen paylaştı. Keçken afta, arman ayınıñ 27-nde, qorantası Ömerovnı ilk kere kördi.
O, bunı Facebookta bildirdi.
"Rizânıñ anası Lemara hanımn, apayı Sevilâ ve dört oğlu — on eki yaşındaki İmran, on yaşındaki Süleyman, yedi yaşındaki Ahmed ve beş yaşındkia İsa — sert rejimli müstemlekeniñ divarlarında standart üç künlik körüşüv aqqından faydalanmaq içün eki biñ kilometrden çoq yol keçtiler", — dep Celâl añlattı.
Sevilâ aytqanı kibi, olarnıñ seyaatı bir buçuq kün devam etti, şu cümleden müstemlekeniñ kirişinde beş saat beklediler, şahsiy ve maddiy teşkerildiler.
Riza apiske alınğan soñ doğğan kiçik oğlu İsa babasını ilk sefer kördi. Oğlançıq başta çekindi, amma soñra babasını quçaqlap öpmege başladı. Körüşüv vaqtında kiçik oğlu İsanıñ ateşi köterildi.
"Başta Rizağa barmağa istemedi, amma men oña bu babañ olğanını añlattım, ve birazdan İsa babasını quçaqladı, közlerini, yüzüni öpti", — dep Celâl qoştı.
O şunı da hatırlattı ki, Riza Ömerov 2019 senesi bozarğan aynıñ 10-nda FSB tarafından uydurılğan terrorizmde qabaatlanıp tutuldı. O, 13 sene sert rejimli müstemelkede, eki sene apishanede cezasını aldı.
"Biz eki odada yedi adam edik ve tek dört yataq bar edi. Amma bu menim içün tesadüfiy degil edi. Men apishaneniñ divarları içinde ne olğanını qorqıp duydım. Bunı dayanmaq ne qadar qıyın. Aileñ, balalarıñ saña muhtac olğanlarını bilmek ve olarğa baqmaq imkânıñ olmağanını bilmek (zor — terciman)", — dep Meclisniñ reisiniñ birinci muavini qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, balalar, şu cümleden babasına pek bağlanğan Süleyman, Riza olmağanından sebep zorluq çekeler. Celâlnıñ qayd etkenine köre, Süleyman babasımem yapmacalarnı toplamağa sevgen edi, amma apiske alınğan soñ bunı yapmağa toqtadı. Babasınıñ evge qaytması içün yalvardı.
"O, ağlay-ağlay babasını olarnen beraber evge qaytarmağa yalvardı. Riza da dayanamadı", — dep Celâl qoştı.
Celâl Rizanı yahşı, tınç bir insan olaraq hatırlay, qıyın şaraitke baqmadan, o, sabırlı ve imanlı edi. O şunı da ayttı ki, Riza şahsiy şeylerni aytmağa sevmey edi, amma qorantasınen bağ yoq olğanı içün onıñ içün pek qıyın edi.
Sevilâ, Riza öksürgeni ve teris meseleleri olğanını bildirdi, amma oña kürk ve balnı bermediler.
Celâl, bu körüşüvniñ qoranta içün müim bir vaqia olğanını qayd etti ve Riza evge qaytıp, qabaatsız insanlarğa zarar ketirgenlerge adaletli ceza berilmesini istegenini bildirdi.
Riza Ömerov aqqında ne bilemiz
Qırımtatar Riza Ömerov 13 senege üküm etildi, onıñ ilk eki senesini Minusinsk apishanesinde keçirmeli edi, soñ ise onı müstemlekege avuştırmalı ediler. Rusiye qanunlarına köre, makeme qararına qadar apiste tutulğan müddet ceza müddetine kirsetilmeli.
Keçken sene orta küz ayında Ömerov taqiqat izolâtorında üç sene tutuluv aqqında dava açtı. İmayeci ve mabüsniñ özü, 2023 senesi mayıs ayında azatlıqtan marum etüv müstemlekesine avuştırılacağını tahmin ete ediler.
Keçenlerde Qırımnıñ işğalli Qarasuvbazar rayon makemesi Ömerovnıñ Rusiye Frderal Cezalandıruv hızmetine qarşı davasını qanaatlendirdi. "Makemeci" Nataliya Zinçenko FSVPniñ Ömerovnıñ apis müddetini esaplav areketlerini qanunsız dep tanıdı.
"Hizb ut-Tahrir davası"nıñ Qarasuvbazar gruppası aqqında ne bilemiz
2019 senesi bozarğan aynıñ 10. künü Ayder Capar, Enver Ömerov ve onıñ oğlu Riza tutuldı. 2021 senesi qara qış ayında Rostov-na-Donudaki Cenübiy bmlgeniñ arbiy makemesi Enver Ömerovnı Hizb ut-Tahrir terror teşkilâtınıñ teşkil etilmesinde, Riza ve Ayderni iştirak etmesinde qabaatladı. Enver Ömerov 18 senege ve Riza Ömerov 13 senege üküm etildi. Ekisi de cezasınıñ birinci üç senesini apishanede keçirecek ediler.
2022 senesi saban ayınıñ 10-nda Vlasis şeerindeki apellâtsiya arbiy makemesi, birinci makemeniñ ükümini deñiştirmemege qarar aldı. 2023 senesi boş ayda kassatsiya makemesi, Hizb ut-Tahrirniñ Qarasuvbazar gruppasınıñ mabüslerine çıqarılğan ükümni de deñiştirmedi.
Advokatlarnıñ qayd etkenlerine köre, birinci seviyeli makeme ve istinaf makemesinde bu cinaiy davanıñ şaatları "cinayet qanunını bozıp" sorğuğa çekildi — şahsiyetleri sebepsiz şekilde gizli tutuldı, taqiqat ve qabaatlayıcı tarafı ise bir kere bile bunıñ ne içün kerek olğanını isbatlamadı. Davanıñ iştirakçileri öz taqiplerini "Qırımtatarlarnı milliy ve diniy sebeplerden taqip etüvniñ büyük zıncırında bir zıncır" dep adlandırdılar.
2019 senesi oraq ayınıñ 18-nde Avropa parlamenti Rusiyeni bütün ukrain siyasiy mabüslerini, şu cümleden Qarasuvbazar gruppasınıñ mabüslerini azat etmege çağıruv rezolütsiyasını qabul etti. Ukraina ve Rusiyedeki uquq qorçalayıcılar olarnı siyasiy mabüsler olaraq tanıdı ve olarnıñ alecen azat etilmesini talap etti.
Hizb ut-Tahrir, islâm siyasiy fırqasıdır. 2003 senesi Rusiyede o, terrorcı bir teşkilât olaraq tanındı, oña bağlı olğan insanlarnı ise taqip etmege başladılar. İştirakçileri, "qanunlarğa qarşı faaliyet"te ve böyle degen "cian hilâfeti"ni yaratmağa ıntılmağa qabaatlanalar. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ işğalcilerniñ qanunları zapt etilgen Qırımda da qullanılmağa başlandı. Qırımlı musulmanlarnı da Hizb ut-Tahrirge bağlı olmaqta qabaatlamağa başladılar, böylece yarımadanıñ işğaline qarşı olğanı sebebinden qırımtatarlarğa basım arttı.
Telegram ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
