Qırım sakini Yuliyanıñ ikâyesi

Yuliya işğal etilgen Qırımda 18 yaşına qadar yaşadı ve mektepten berli ukrayin er şeyine vesli edi. O, Rusiye gimni çalğan vaqıt gizlice ukrayin muzıkasını diñley edi, muallimlerniñ tevsiyelerine qarşı ukrayin tilini ögrene edi ve künlik ayatta oña keçti. Rusiyeniñ tolu miqyaslı istilâsı başlağan soñ qız tanışlarına rus ordusınıñ cinayetleri aqqında malümat tarqata edi, bunıñ sebebinden quvetçilerniñ sorğusına tüşti.

Yuliyanıñ babası, işğalden soñ ukrayin arbiy hızmetçilerine yardım etken ve soñra USQUkrayina Silâlı quvetleri safına kirdi, 2023 senesi Bahmut yanında elâk oldı. Onıñ ölümünden soñ qız Kıyivge köçti, şimdi anda grafik dizayner olaraq oquy. Qırımlı qıznıñ Suspilne Qırımğa añlatqanına köre, o Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve yaqınları ile yarımadağa qaytmağa arzu ete.

Yuliya Qırımdan 18 yaşı tolğanında çıqtı. Bundan evel o, qartanası ile yaşay edi. 2010 senesi qız üç yaşında edi. O zaman ana-babası ayatlarını qurmaq içün Kıyivge köçtiler, soñra qızlarını alıp ketmege planlaştıralar edi. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Yuliyanıñ babası ATO zonasında arbiy hızmetçilerge faal yardım ete edi. Qıznıñ sözlerine köre, Qırımğa yol oña qapalı edi. Anası yılda eki kere qızlarını ziyaret etmege kele edi, soñra büyügini alıp ketti. Yuliya Qırımda qaldı, çünki babasınıñ soyadını taşıy edi ve onı yalñız babası ala bile edi.

«Menim içün qartanam em babam, em anam, em qız qardaşım edi. Şunıñ içün men onı pek çoq sevdim, pek çoq bağlandım. O menim tayanışım edi, er zaman menim tarafımda tura edi, ve tolu miqyaslı istilâdan soñ evde bile ukrayin tilinde laf etken vaqıtlar oldı», — dep añlattı o.

Qıznıñ sözlerine köre, ukrayin tiline o, balalıqtan avesli edi. İşğal vaqtındaki mektepte fakultativ olaraq ukrayin tilini sayladı.

«Men başlanğıç sınıflardan berli tam ukrayin tilini ögrenmek isteydim. Sınıf yolbaşçım ise ayta edi: "Saña o ukrayin tili nege kerek, sen rus tilini de bilmeysiñ ve onı doğru laf etmeñni bilmeysiñ". O zaman bu, meni pek küçlü hatırımda qalğan yekteknе şey edi. Bir kere şu sözlerni eşittim: tilni ögrenmek içün içiñde, başıñda onda laf etmek kerek. Meni rüyalarım rus tilinde körüne edi, özüm aqqında rus tilinde tüşüne edim. Soñra yavaş-yavaş keçtim — rüyalarım ukrayin tilinde körünmege başladı, ukrayin tilinde tüşüne edim», — hatırlay Qırımlı qız.

Yuliya tolu miqyaslı istilânı Qırımda qarşıladı. Onıñ sözlerine köre, Ukrayinağa qol tutmaq istedi, şunıñ içün 15 yaşındaki genç qız sınıfdaşlarına ve tanışlarına ruslarnıñ ücümi ve cinayetleri aqqında yaza başladı.

«Men bunı şahsiy (bildirmelerde — muar.) ayrı insanlarğa yazdım. Ve (rus — muar.) hususiy hızmetler menim şahsiy malümatımnı, yazışmalarımnı, belki, belli sözler boyunca baqtılar. Soñra meni tapıp, «polis bölügi»ne alıp kettiler ve açıq aytqanda, «ay-ay-ay, böyle olmay, kelecek sefer daa yaman olur» dediler», — bildirdi Yuliya.

O sorğu vaqtında ruslar ondan rus tarihından baalarını soradılar ve ukrayin milliy areketiniñ XX asırdaki eñ büyük ideologlarından ve yolbaşçılarından biri Stepan Banderanıñ sözde süretini köstirdiler.

«Ayta ediler ki, menim tarihnen er şeyim yaman. Baalarım ne içün öyle olğanını soray ediler. Men eñqastan ne rus tilini, ne de Rusiye tarihını ögrendim. Banderanıñ sözde balalarnıñ cesetlerini haçlarğa asqanını, onıñ qatil olğanını, onıñ pek yaman olğanını köstere ediler ve ukrayin arbiy hızmetçilerini «canavarlar» dep adlandıra ediler, tam menim babamnı aqaret et ediler», — dedi qırımlı qız.

Yuliyanıñ babası tolu miqyaslı istilâdan soñ ukrayin ordusına qoşuldı. Qıznıñ başına işler çıqmasın dep, o, mecburen onı ictimaiy ağlardaki dostlardan çıqardı ve babasınıñ arbiy olğanını iç bir şekilde köstermedi. 2023 senesi o, Bahmut yanında elâk oldı.

«Men, adetimce, Telegramda qız qardaşımnen kündelik bir şey aqqında laf etem. Ve birden o, bir yerge yoq ola, soñra daire şeklinde bir video yollay, anda o şiirlernen bağırıp: "Yoq, o elâk ola bilmez!" dey. Men umumen ne olğanını añlamadım, soñra anam telefon ete ve ayta: "Yul, babañ elâk oldı"», — hatırlay Qırımlı qız.

Babası elâk olğan soñ Yuliya Kıyivge köçmege qarar berdi, o tam 18 yaşına kirdi. Qıznıñ sözlerine köre, o zaman altı sene içinde ilk kere anasını qucaqladı.

«O başta şokta edi, men endi kiçkene qız olmağanımdan, çünki biz körüşmezden evel biz de beş-altı sene körüşmedik, çünki koronavirus ve tolu miqyaslı istilâ edi. Er kes meni deral tutıp, qarap başladılar: "Bu kim kelgen? Ukrayin tilinde ne qadar yahşı laf etesiñ"», — añlattı Qırımlı qız.

Şimdi Yuliya grafik dizayner olaraq oquy. Qıznıñ tarihını ilk kere «Tınç insanlarnıñ sesleri» müzeyi añlattı. Qız bunıñ yañı dostlar ve sevgilisini tapmağa yardım etkenini qayd etti. Şimdi o, olarğa Qırımnıñ güzelligini köstermek içün işğalden azat etilmesini arzu ete.

Читати ще