Rusiye qırımtatarlarğa Rusiye Federatsiyası Devlet Dumasına qanunsız saylavlarda iştirak etmege imkân bermege tırışa, lâkin bu esnas olarnıñ Ukrayinağa nisbeten nazar noqtasını deñiştirmeycek. Ukrayina halq mebusı, qırımtatar, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Reisiniñ muavini Ahtem Çiygöz, Rusiyeniñ vaqtınca işğal etilgen Ukrayina topraqlarında azırlanğan sahte saylavlar aqqında tarif etti.
«Qırımda, işğalden evel, biz (qırımtatarlar — muar.) vatanğa qaytqanımızdan berli, bütün bir siyasiy millet peyda oldı. Bu — qırımtatarlarnıñ bütün bir siyasiy milleti. Bizler ukrayin milletiniñ bir qısmımız ve öz printsipleriñizni deñiştirmeycekmiz. Olar (ruslar — muar.) 12 yıl devamında bir şeyni pekitmege istemeseler de, bunı yapıp olamazlar. Şunıñ içün şimdi olarnıñ (saylavlarğa — muar.) ilk evelâ qırımtatarlarnı celp etmege tırışqanlarını bilemiz. (...) Bu sebepten men deyim ki, saylavlar yoq, ve olar yapmağa tırışqan esnas çalışmaycaq. Bizler askerlikke kütleviy çağıruv aqqında qasevet etemiz», — dep añlata o.
Ahtem Çiygöz dey ki, qırımtatar içün Qırımdan çıqmaq — «ruslarğa bir bahşış bermek, Qırımnı daa çoq yıl devamında ruslaştırmaq» demektir. Onıñ aytqanına köre, vaziyet qıyın, çünki er kes Qırımda qalmaq içün şahsiy qarar almalı.
«Şunıñ içün, birinciden, bizler iç bir vaqıt duşmanlarğa böyle bahşışlar bermeycekmiz. Diger taraftan, biz çıqmağa çağırğanımızda, bizim genç adamlarımızğa silâ ile bizge qaytmaqtan ziyade çıqmaq daa yahşı olur edi. Siz esir alındıñız, arqaıñızda arqa ordu bar, mında ise o qadar cenk ki, mında kimse "mañlayında ne yazılğanı"na baqmaycaq, sen duşmansıñ, çünki silâñ bar. Esirge teslim olmaq içün talimatlar berildi de. Men deyim ki, bu bir saçmalıq. Qırımdan ne qadar esir teslim olğanını sayıñız. Belki de, daa çoq insan teslim olmağa istedi, amma becermedi. Şunıñ içün böyle tevsiyeler bermem.
Ya sen Ukrayinanıñ duşmanı olacaqsıñ, ya da tek Ukrayina ile kelecegiñ bar — balalarıñ, ana-babañ, milletiñ. Ya da bir yol tapıp, apishanege barıp, öz milletime, öz Ukrayinama qarşı çıqmaycağım, dep aytasıñ. Bugünki yapqanlarıñ — yarınki itibarıñ ya da reziliñdir.
Çünki soñra ketirilgenler, şu cümleden öz milletine, devletine, Ukrayinağa qarşı çıqqan bazı sözde qırımtatarlar, olarnı bu torbalarda ketireler, ve aman-aman iç kimse bu cenazege barmay. Ve bazı vaqialar ola, anasınıñ, babasınıñ yüzüne baqasıñ, oña bir çeşit sertifikat, mukâfat berile, ve olar bugün öz ayatlarını bir müddetke qurtarğanlarını añlaylar, çünki olarnıñ oğlu olaraq sayğanları oğlu işğalcilerge teslim oldı. Bundan soñ olar işğal etilgenlerge rşayetkâr şartlı olaraq olacaqlarmı? Olar iç bir vaqıt sadıq olmazlar. Bu utanç ve bu ğayıpnen özlerini iç bir vaqıt aldatıp olamazlar».
«Siyasiy ceryanğa kirişmemek — bu bir qarardır»
«Ukrayinalı, qırımtatar olmaq — bu tek doğğanından degil. Bunı ömür boyu isbatlamaq kerek. Çünki bugünde-bugün özüñni ukrayinalı olaraq tanıtmaq — bu, milletiñniñ vaziyetini añlamaq ve mesüliyetke çekmek demektir. Aynı şey qırımtatarlar içün de. Onıñ içün biz pek oñaytsızmız», — dey Çiygöz.
«Ve eñ esası biz bir şeyler azırlamaq kerekmiz»
«Evden-evge barıp, cemiyette itibarlı olğan insanlarnı tutmağa tırışacaqlar. Bunı defalarca kördik. Tarihiy hatırlavımız pek yahşı. Ne olacağını ve işğalci memleketlerde kimniñ "altıÇoqusı allarda bu söz, daa yüksek derecede sayılğan birisiniñ peşinde olğan, kirli ya da adiy bir iş yapqan, öz fikrine saip olmağan adamğa qullanıla. Bazı kontekstlerde (bu sözniñ peyda oluvı olğan cinaiy laflarda) bu, idare ya da uquq qorçalayıcı organlarğa malümat bergenler içün qullanıla. Aşağı statuslı bir insan. Cinayet iyerarhiyasında eñ alçaq kastanıñ temsilcisi sayğısızlıqtan faydalanıp, başqalarğa boysunmaq mecbur.« rolüni oynayacağını bilemiz. Ve eñ esası biz bir şey azırlamaq kerekmiz.
Onı Qırım köprü dep adlandıralar, amma men er vaqıt hatırlatam: biz onı qurmadıq, şunıñ içün o, Qırım köprü degildir. Bu şeytan köprü, Putin ve onıñ taqımınıñ timsal leyhasıdır. Men bellesem, bu aydut, cinayetçi Putin içün müim olğan er şeyni, onıñ taqımını yoq etmek kerek. Bu aydutnıñ bütün ritorikasınıñ temeli olğan timsalni körmedik: «Rusiye flotu, rus flotunıñ şerefi, rus şan-şüret şeeri, Qara deñiz flotu, Rusiye tarihı». Biz buña inanmaymız, ve o, bugün yoq. Biz bunı yaptıq».
«Qırımda er şey toqtatılğanda, biz yalıñız kurort mevsimini bozmadıq, bu bizim toprağımız olğanını kösterdik, ve istegenimizni yapacaqmız. Diplomatik-siyasiy yolnen degil, men siziñ studiyalarıñızda tenqit etkenim eki-üç strategik beyanatta qayd etilgen kibi. Men bellesem, bu şeytan köprüne dair siyasiy irade yoq. Onı Qara deñiz flotundan yüksek tutmamaq kerek. Onı Sankt-Peterburgdan üstün tutmamaq kerek, çünki o, Rusiye İmperiyasınıñ birinci paytahtı edi. Ve anda Putin içün, onıñ süreti içün pek müim konferentsiyalar keçirilgende, biz anda obyektlerge ücüm etkenimizde, köpürniñ o qadar strategik olğanını tüşünmemek kerek».
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
Bizni Google Haberlerinde oqumaq içün Suspilne Qırımnı saylanğan mevzularda saylañız
