Amerika Qoşma Ştatlarınıñ halqara diniy serbestlik eyyeti (USCIRF) işğal etilgen Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından «Hizb ut-Tahrirde iştirak etkeni» içün taqip etilgen dört qırımtatar qız-qadını aqqında malümatnı derc etti. Olar Esma Nimetulayeva, Nasiba Sayidova, Elviza Aliyeva ve Fevziye Osmanova.
ZMINA bu aqqında haber etti.
USCIRFnıñ maruzalarında qayd etildi ki, qadınlar diniy işançları ve diniy teşkilâtnen alâqaları sebebinden tutula. Episi Rusiye quvetçileri tarafından 2025 senesi orta küz ayında evleri tintilgen soñ tevqif etilgen.
Esma Nimetulayeva — beş balanıñ anası ve qırımtatar siyasiy mabüsi Remzi Nimetulayevniñ apayıdır. Rusiye quvetçileri 2025 senesi orta küz ayınıñ 15-nde saba Bağçasaraydaki evine keldiler. Tintüv vaqtında olar Rusiye qanunları tarafından yasaq etilgen diniy edebiyatnı qıdırğanlar. Bundan soñ Nimetulayevanı yaqaladılar ve «Hizb ut-Tahrir»nen alâqası bar olğanında qabaatladılar.
Nasiba Saidova — dört qadınnıñ eñ kiçigi. O, pedagogika kollecinde oqudı ve bala bağçasında çalıştı. Orta küz ayınıñ 15-nde Bağçasaray rayonınıñ Holmivka köyündeki evi de tintildi. Tintüvden soñ Sayidova tutuldı ve SİZOğa yerleştirildi. Rusiye tarafı onı «Hizb ut-Tahrir» faaliyetinde iştirak etkeninde qabaatlay.
Elviza Aliyeva student edi ve Simferopoldaki (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adteki) fırınhanede satıcı olıp çalışqan edi. Rusiye quvetçileri Bağçasaray rayonınıñ Dolınne köyündeki evini tintip, qadınnı yaqaladılar. O, «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlana.
Fevziye Osmanova aile tükânında çalışa edi. Rusiye quvetçileri 2025 senesi orta küz ayınıñ 15-nde sabağa qadar onıñ Sevastopol (AqyarRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) civarındaki Orlivka evini tinttiler. Tintüvden soñ Osmanovnı tutıp aldılar ve SİZOğa yerleştirdiler. Bundan da ğayrı, quvetçiler onıñ evinde diniy edebiyatnı qıdırğanlar.
USCIRF diniy serbestlik vaziyeti aqqında er yıllıq esabatında vaqtınca işğal etilgen Ukrayina topraqlarında Rusiye tarafından sistematik bozuvlar qayd etildi. Eyyet qayd etti ki, Rusiye akimiyeti zapt etilgen ukrayin topraqlarına din saasında repressiv sistemasını kenişletti.
İşğal etilgen topraqlarda Rusiye akimiyeti bazı diniy teşkilâtlarnı yasaq ete, qanunsız missionerlik faaliyetinen oğraşqan insanlarnı para cezasına çeke, diniy cemiyetlerni tinte, mal-mülkni tutıp ala, diniy liderlerni ve dindaşlarnı apiske ala.
Maruzada qırımtatar musulmanlarınıñ vaziyeti aqqında aytıla. «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenleri içün yüzlernen insan uzun müddetke — 10 yıldan 24 yılğa qadar — apiste qala.
Rusiye akimiyeti, diniy edebiyatnıñ saqlanuvı ve diniy ve siyasiy meselelerniñ muzakere etilmesini taqip etüv içün sebep olaraq qullana. USCIRF qırımtatar siyasiy mabüsleriniñ işkence, yaramay tibbiy yardım kösterilüvi, mecburiy saçı kesilüvi, diniy edebiyatnıñ alınması, dua yasağı ve diger sert davranış şekilleri aqqında bildirüvlerini de qayd etti.
2025 senesi vaziyetiniñ talilinden soñ, USCIRF AQŞ Devlet departamentine Rusiyeni diniy serbestlik muntazam bozulğanı sebebinden mahsus qasevet doğurğan memleketler cedveline yañıdan kirsetmege tevsiye etti.
2025 senesi orta küz ayınıñ 15-nde qırımtatar qadınlarınıñ apiske alınması aqqında ne bilemiz
Orta küz ayınıñ 15-nde saba işğalciler Qırımda dört qırımtatar qadınını tuttılar.
Birinciden Bağçasarayda bir qaç balanıñ anası ve siyasiy mabüs Remzi Nimetulayevniñ apayı Esma Nimetulayeva tutuldı.
Aynı rayonnıñ Holmivka (Zalanköy) köyünde işğalciler bala bağçasında terbiyeci olıp çalışqan pedagogika kolleciniñ studenti Nasiba Saidovanıñ evini tinttiler. Dolınnede (Topçıköyde) quvetçiler Elviza Aliyevanıñ evine kirdiler, Orlivkada (Mamaşayda) ise Fevziye Osmanovanıñ evini tinttiler.
Tutulğanlarnıñ episi Simferopoldaki (Aqmescitteki) FSB idaresiniñ binasına ketirildi ve olarğa Rusiyede yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtında iştirak etkenleri aqqında madde boyunca şübe bildirildi. Rusiyeniñ "RİA Novosti" devlet agentligi, işğalli FSBge atıf etip, tutulğan qadınlar "Qırım musulmanları arasında dünya halifeliginiñ ideologiyasını tarqatqanı" aqqında bildirdi.
Orta küz ayınıñ 16-nda Qırımnıñ işğalli Kıyiv rayon mahkemesi olarnı eki ayğa apiske aldı. Apiske alınğan qadınlarğa qarşı qorçalayıcı tedbirlerniñ saylanuvı boyunca bütün dört oturış qapalı şekilde keçirildi. Advokat Emil Kurbedinovnıñ aytqanına köre, bütün qadınlar işğal etilgen Simferopoldaki (Aqmescitteki) 1-nci SİZOda tutulacaq. Onıñ malümatına köre, Esma Nimetulayeva işğalciler tarafından Rusiye Ceza qanunnamesiniñ 205.5-nci maddesiniñ 1-inci qısmı (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv) boyunca qabaatlana, diger apiske alınğan qadınlar ise aynı maddeniñ 2-nci qısmı (terror teşkilâtında iştirak etüv) boyunca qabaatlanalar.
Esma Nimetulayeva — beş balanıñ anası, 2023 senesi arman ayınıñ 23-nde işğalciler tarafından tutulğan ve Hizb ut-Tahrir davasınıñ beşinci Bağçasaray gruppasınıñ siyasiy mabüsi Remzi Nimetulayevniñ apayıdır.
Nasiba Saidova — pedagogika kolecinde oquğan, bala bağçasınıñ bebek gruppasında çalışqan qız, dep "Qırım birdemligi" bildirdi.
Fevziye Osmanova — tükân hadimi, onıñ evi Bağçasaray rayonınıñ Orlivka köyünde yerleşe.
Elviza Aliyeva Simferopoldaki (Aqmescitteki) fırında kasiyer olıp çalıştı, Qırım federal universitetiniñ dörtünci kursında "Menecment" ihtisasını ala.
Hizb ut-Tahrir, islâm siyasiy fırqasıdır. 2003 senesi Rusiyede o, terrorcı bir teşkilât olaraq tanındı, oña bağlı olğan insanlarnı ise taqip etmege başladılar. İştirakçileri, «qanunlarğa qarşı faaliyet»te ve böyle degen «cian hilâfeti»ni yaratmağa ıntılmağa qabaatlanalar. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ işğalcilerniñ qanunları zapt etilgen Qırımda da qullanılmağa başlandı. Qırımlı musulmanlarnı da Hizb ut-Tahrirge bağlı olmaqta qabaatlamağa başladılar, böylece yarımadanıñ işğaline qarşı olğanı sebebinden qırımtatarlarğa basım arttı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
Bizni Google Haberlerinde oqumaq içün Suspilne Qırımnı saylanğan mevzularda saylañız
