2026 senesi oraq ayınıñ 16-nda Avropa insan aqları mahkemesi (AİAM) "Bazhenov and Others v. Russia and Ukraine" davasında bir ağızdan qarar çıqardı (20092/18 nomeralı ve diger 11 ariza).
Bu mahkeme qararınıñ manası ve emiyetini Facebookta Avropa insan aqları mahkemesiniñ vekâletlisi Marğarıta Sokorenko añlattı.
Avropa mahkemesi, Ukrayina qanunları Qırım içün yekâne qanuniy tertip olıp qalğanını tanıdı, dep añlattı memur.
"Qısqadan aytqanda, Avropa mahkemesi Rusiyeniñ Qırımdaki "aqqı"nıñ bir santimetrini bile qanuniyleştirmedi. Onıñ aytqanına köre, bunıñ üzerinde qurulğan şey — uquqiy bir şey degil. Bu qarar, devletlerara davalarnıñ neticelerini ayrı şahıslar ve bölükler seviyesine avuştıra. O, işğal etilgen Qırımda mülkiyet aqlarınıñ kütleviy şekilde lâğu etilmesi — bir sıra "mahkeme hataları" degil de, cenk qanunlarınen yasaq etilgen işğalci devletniñ qanunsız memuriy ameliyatı olğanını bir örnek olaraq pekite", — dep qayd etti Sokorenko.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ malümatına köre, 2017 senesi Qırımda "milliyleştirilgen" mülkniñ cedvelinde 4600-den ziyade mülk obyektleri bar edi. "Qırım platforması"nıñ malümatına köre, 2014-2017 seneleri eñ az 3800 topraq damartısı tutıp alındı.
"Teknik kibi körüngen qarar — topraq, unvanlar, mülkiyet aqqı. Amma bu tehnikanıñ arqasında bir printsipial noqta bar, ve onı tafsilâtlıca añlatmaq kerek, çünki o biñlernen insanlar içün müimdir. Ukrayina ükümeti bu davanıñ üçünci tarafı olaraq iştirak etti. 2009-2010 seneleri Sevastopolnıñ (AqyarRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adnıñ — terciman) ukrayin akimiyeti Qırımnıñ Cenübiy yalısındaki bir sıra topraq damartısını vatandaşlarnıñ şahsiy mülkiyetine berdi. İnsanlar mülklerini resmiyleştirdiler, vesiqalarnı aldılar, soñra da satıp aldılar. İşğalden soñ, 2015-2017 seneleri, Rusiye akimiyeti Sevastopoldaki (Aqyardaki — terciman) "mahkemeleri" sayesinde bu unvanlarnı kütleviy şekilde lâğu etmege başladı. Delil: topraqlar sanki ormanlıq edi, şunıñ içün şahsiyleştirilmey edi, şunıñ içün er şey — em Ukrayina akimiyetiniñ ilk qararı, em de soñraki añlaşmalar — boş. Topraqlar devletniñ mülkiyetine "qaytarıldı". Bir de bir tazminat berilmey", — dep ayttı Sokorenko.
AİAMniñ qararınen Rusiye Birinci protokolnıñ 1-inci maddesini (mülk qoruvı) ve 6-ncı maddesiniñ 1-inci qısmını (qanunğa köre mahkeme aqqı) bozdı.
"AİAMniñ mantığı — Ukrayina Rusiyege qarşı (Qırımnen bağlı) büyük devletlerara davanıñ ardı-sıra devamıdır. Qırımdaki Rusiye "uquqı"nıñ bütünley qullanılması Konventsiyağa zıt kele. Onıñ içün o, "qanun" degil, yarımadadaki Rusiye "mahkemeleri" de "qanunğa köre qurulğan mahkemeler" degil. Demek ki, unvanlarnıñ lâğu etilmesiniñ manası boyunca iç bir uquqiy temeli yoq edi. Avropa mahkemesi qayd etti ki, bu davanıñ şikâyetçileri bu vaziyette yalıñız degil ediler. Halqara malümatqa köre, topraq saipleriniñ çoqusı böyle vaziyetke oğradı. Eñ esası: AİAM, itiraz etilgen qararlarnıñ halqara gumanitar uquqı (HGU) boyunca aqlanıp olamağanını açıqtan-açıq belgiledi", — dep ayttı Adliye nazirliginiñ vekili.
1907 senesiniñ IV Gaaga konventsiyasına ilâve etilgen Topraqta cenk qanunları ve adetleri aqqında qaidelerniñ 46-ncı maddesi işğal etilgen topraqta şahsiy mülkiyetniñ zapt etilmesini yasaq ete. AİAM qayd etti ki, bu yasaq mıtlaqa, ne arbiy sebeplerden, ne de başqa sebeplerden istisnalar yoq. Yani umumiy gumanitar uquq Qırım topraq davalarına doğrudan qullanıla.
"Rusiye "mahkemeleri"niñ qararları qanunsız olğanı içün, arizacılar topraqlarınıñ qanuniy saipleri olıp qala, mülkniñ coyulması ise devam ete. Arizacılarnıñ davaları qanunğa köre tayin etilgen mahkemede baqılmadı, çünki Rusiye "mahkemeleri" Qırımdaki areketlerini, MGU ışığında añlatılğan Konventsiyağa zıt olaraq alıp bardı. Ayrı-ayrı: şikâyetler Ukrayinağa qarşı da berilgen edi, mahkeme olarnı cedvelden çıqardı. Ve şimdi — müim bir şey, bunı doğru añlatmaq kerek — Avropa mahkemesi işğalden soñ Rusiye qanunları boyunca topraq satın alğan ve qayd etken bir şikâyetçiniñ şikâyetini qabul etilmeycek dep tanıdı. Bu, Avropa mahkemesiniñ Qırımdaki Rusiye yurisdiktsiyasını ya da Rusiye uquqınıñ qanuniyligini tanığanını köstermey. Aksine, mahkemeniñ mantığı tam zıt kele — Qırımdaki Rusiye uquğı Konventsiya manasında "qanun" olmağanı içün, onıñ çerçivesinde yapılğan añlaşma Konventsiya tarafından qorçalanğan uquqnı meydanğa ketiremez edi", — dep añlattı o.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
