Mayısnıñ 15-nde Kıyivde qırımtatar halqınıñ genotsid fedalarını añma kününe bağışlanğan tedbir olıp keçti. Anda Ukrayinadaki çetel diplomatik missiyaları, devlet akimiyet organları, Qırımtatar Milliy Meclisi, İhtisasiy müit ve cemaat vekilleri iştirak ettiler.
Ukrayina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi bunı bildirdi.
Tedbir çerçivesinde musafirlerge qırımtatar halqınıñ tarihı ve 1944 senesi sürgünligine bağışlanğan mevzulı sergi taqdim etildi. Eksponatlar arasında qırımtatarlarnıñ sürgünlik yerlerinde saqlap qalğan ve Qırımğa qaytqan şahsiy eşyaları, hususan sürgünlikte yazılğan Quran, ananeviy urba, qoranta fotoları ve ev eşyaları bar edi. Ekspozitsiyanıñ ayrı bir qısmı sürgünlik miqyasını, Vatanğa qaytmaq aqqı içün çoq yıllıq küreşini ve qırımtatar halqınıñ canlanuvını aks etken arhiv vesiqaları edi.
Tarihçı Gülnara Abdulayeva musafirlerge Qırımnıñ Qırım Hanlığından bugünge qadar tarihı ve 1944 senesi sürgünligi aqqında tarif etti. Aralarda iştirakçilerniñ, formal olmağan müitte subetleşmek ve qırımtatarlarnıñ ananeviy aşlarını, hususan sürgünlikte olğan qırımtatarlar pişirgen qurabiye, elva ve baqlava aşlarını aşamaq imkânı bar edi.
Tedbirniñ soñki basamağı "Kelecekni şekillendirgen hatıra: işğal şaraitinde qırımtatar medeniyetiniñ saqlanuvı" paneli oldı.
"Bir imperiya — em Sovetler Birligi, em de zemaneviy Rusiye — qırımtatarlarnıñ kimligini yoq etip olamaz. Şunıñ içün Qırımnıñ azat etilmesi onıñ tarihı, medeniyeti ve keleceginiñ saqlanması içün şarttır", — dep prezidentniñ QMCdeki daimiy temsilcisi Olğa Kurışko qayd etti.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Reisi Refat Çubarov hatırlattı ki, qırımtatarlarnıñ "satqınlıq"ta qabaatlanması 1944 senesi sürgünlik içün resmiy sebep oldı. Öz tuvğan köyü Ay Serez misalinde o, insanlar sürgün etilgen soñ sovet akimiyeti Qırımnıñ tamır halqı aqqında er angi añlamnı yoq etmek içün mesken yerlerniñ adlarını deñiştirgenini kösterdi.
Onıñ aytqanına köre, bugün Rusiye bu siyasetni tekrarlay, tek qırımtatarlarnıñ degil de, ukrayinlerniñ de kimligini yoq etmege tırışa.
"Qırımnıñ işğalden azat etilmesi — qırımtatar halqınıñ canlandırılması içün bir şanstır", — dep Refat Çubarov qayd etti.
Ukrayin institutınıñ baş müdiriniñ muavini Alim Aliyev de kimlik içün küreşniñ eksistensial hususiyetke saip olğanını qoştı. O, dünyada qırımtatar studiyalarınıñ inkişafınıñ emiyetini qayd etti, halqnıñ tarihı ve medeniyeti rus ikâyeleri vastasınen degil de, öz közleri vastasınen ögrenilsin dep.
"Bizler adlarımıznı qaytarma esnasında bulunamız. Qırımtatar olaraq biz, travmadan, işğalden daa çoqmız", — dep Alim Aliyev qayd etti.
Jurnalist ve "Aqiqiy tarih" leyhasınıñ tesisçisi Akim Galimov, imperiyalar küçük halqlarnı bir resurs olaraq körgenlerine diqqat çekti. O, Rusiye müzeylerine çıqarılğan qırımtatar medeniy degerlikleriniñ sistematik şekilde saip etilüvi, Hansaray kibi yadikârlıqlarnıñ yoq etilüvi aqqında tarif etti.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
