Rusiye işğalcileri 2026 senesi Azaq deñizinde mahsus aletlernen cılavuq tutmaq içün deñev keçirmege planlaştıralar. Resmen ruslar balıqçılıq ve turizm vaziyetini eyileştirecek dep bildireler, lâkin Milliy muqavemet merkezi, işğalcilerniñ bu areketleri suvnıñ nezaretsiz "qızılması"na, oksigen tüşmesine ve balıqlarnıñ yoq olmasına ketirecegini qayd ete. Cılavuqlarnıñ bir qısmını jelatin ve kollagenge çevirmege planlaştıralar.
Çiçek ayınıñ 16-nda Milliy muqavemet merkezi bu aqqında haber etti.
"İşğalli memuriyet "Rosrıbalstvo" ile birlikte Azaq deñizinde kütleviy şekilde cılavuq tutmağa planlaştıra. Resmen bu, kurort mevsimi ögünde "suv alanınıñ temizlenüvi" olaraq taqdim etile. Amma, MMMniñ malümatına köre, bu, qısqa müddetli kâr içün ekologik sistemağa daa bir zarar ketirmek. Cılavuq, deñiz müitiniñ müim bir qısmı ola — olar plankton miqdarını idare ete ve aş zıncırında balansnı saqlaylar. Olarnıñ kütleviy yoq etilüvi suvnıñ nezaretsiz "baqışması"na, oksigen keyfiyetiniñ eksilmesine ve balıqlarnıñ yem bazasınıñ bozuluvına ketire bile", — dep haberde qayd etildi.
MMMniñ mütehassıslar qayd eteler ki, işğalcilerniñ böyle areketleri deñizde "ölü zonalar"nıñ meydanğa ketirilmesine yol aça bile.
"Böyle areketler bütün deñizde büyük deñişmelerniñ telükesini yarata. İleride bu, Azaq ekosistemasınıñ bozulmasına ve ayrı yerlerniñ "ölü zonalar"ğa çevirilmesine yol aça bile. İşğalli akimiyet tabiiy resurslarnı yalıñız kâr menbası olaraq körgenini, bölge içün uzun müddetli aqibetlerni ise körmegenini köstermekte", — dep MMM qayd etti.
İşğalciler Rusiye TASS devlet agentliginiñ jurnalistlerine Azaq deñizinden sanayı miqyasında cılavuq tutmaq niyetleri aqqında bildirdiler. 2026 senesi oraq ayında "işke başlamağa" planlaştırıla.
"Azaq deñizinde çoq cılavuq bar. Tahminlerge köre, 1 million tonna. Bu sene mahsus av aletleri boyunca deñev başlanacaq, bu aletlerniñ semereligini köstermek ya da köstermemek kerek. O oraq ayında başlana ve orta küz-boş aylarına qadar devam etecek. Kurort zonaları olğan yerlerde keçecek. Bu usulnıñ nasıl çalışqanına baqayıq. Eger o özüni kösterecek olsa, elbette ki, onıñ kenişletilmesi boyunca mesele olacaq", — dep "Rosrıbalstvo" reberi İlya Şestakov bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, cılavuqlarnıñ bir qısmı sanayı maqsatları içün çıqarılacaq, qalğanları ise yoq etilecek.
"Jelatinniñ istisalında çeşitlikler bar. Şimdi alimlerimiz, belki, kollagenni elde etmek mümkün olğanını baqalar, amma bu daa az miqdarda kerek. Em de aşayt maqsatları içün de işlep çıqarmaq mümkün", — dep Rusiye memurı bildirdi.
Onıñ qayd etkenine köre, bu mesele Qara deñizde de bar, amma anda o qadar çoq degil.
Ruslarnıñ malümatına köre, 2024 senesi tatlı suvnıñ az olğanı neticesinde Azaq deñiziniñ tuzlulığı 15%-ge köterilecek, 2006 senesi ise bu raqam 9,3% edi. Neticesinde, cılavuq populâtsiyası bayağı arttı.
Mariupol şeer şurası qayd ete ki, bu, işğalciler tarafından suv astyapısı bozulğanı ve bölgede suv almaşuv sisteması bozulğanı sebebinden oldı.
"Evelden Azaq deñizinde ekstremal tuzlulıq qayd etilgen edi. Bu vaziyet, hususan, işğalciler tarafından suv astyapısı bozulğanı ve bölgedeki suv almaşuv sisteması bozulğanı sebebinden peyda oldı. Suv resurslarınıñ tükenüvi tatlı suvnıñ miqdarını eksiltti, bunıñ neticesinde tuzlu suvnıñ miqdarı arttı", — dep şeer şurası hatırlattı.
Hatırlatamız ki, Azaq deñizinde qanunsız Rusiye balıqçılarınıñ faaliyeti sebebinden sudaq ve taran balıqlarınıñ populâtsiyaları eksilmekte — bu bölgedeki sanayı balıqlarınıñ esas türlerinden biridir.
Bundan evel Suspilne Qırım yazdı ki, işğal etilgen Geniçeskte "Günay" raatlıq bazası yanında Azaq deñiziniñ yalısı aqquşlarnıñ cesetlerinen tolu. Yalı boyunca qumda onlarnen ölü quş yata.
"Qayıq suvlarda alâ daa sanayı krevet ağları tura. Qış ve ilk baarde yalı kenarlarında aş qıdıracaq aqquşlar ince yiplerge qapıla ve çıqıp olamaylar. Bu kibi balıqçılıq ağlarındaki quşlarnıñ ölümleri evelki yıllarda da yüz bergen edi — hususan suvuq aylarda, quşlar yalığa kütleviy sürette kelip çıqqan vaqıtta", — dep MMM bildirdi.
Qara deñizde de yañı bir yağ lekesi peyda oldı, onıñ meydanlığı ise 80 km2 teşkil etti. Rusiyeniñ Krasnodar ülkesinde Anapa yalısında 200-den ziyade quş mazutnen kirlengeni neticesinde elâk oldı.
"Qara deñiz — işğal etilgen Qırımnıñ şarqiy yalısını er angi suv basuvı telükege oğratqan yekâne ekosistemasıdır. İşğalli akimiyet er şeyni uçucısız uçaq aletleriniñ ücümlerine bağlamağa tırışa, amma kerçekler muntazam sürette ihmal etkenini ve tehnikiy qoruvı olmağan gemilerniñ qullanılğanını köstere. Rusiye kene de Qara deñizni ekologik telüke alanına çevirmekte, mında ticariy menfaat ve gemilerniñ areketini gizlemek, ayvanat ve ösümliklerniñ telükesizliginden üstün kele", — dep prezidentniñ Qırımdaki daimiy temsilcisiniñ muavini Denıs Çıstikov qayd etti.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
