Saban ayınıñ 18-nde Almaniya Bundestagınıñ sabıq vitse-prezidenti Katrin Göring-Eckardt advokatlıq mentorlıq teşebbüsi çerçivesinde Qırımlı siyasiy mabüs Asan Ahtemovnıñ mentorı oldı. Bundan ğayrı, saban ayınıñ 27-nde sürgünlikte öz doğğan kününi 71 yaşında Galina Dovgopola qayd etti, onıñ taqdirini Amerika beşeriyatşınası Greta Yuling qorçalamaqta. Umumen Kremlniñ Qırım mabüsleri içün altı çetel siyasetçi ve alim mentor oldı.
Suspilne Qırım muarririyeti, işğal etilgen yarımadadan ukrayin siyasiy mabüsleriniñ çetel mentorları aqqında bilgenlerini bildire.
Ukrayinada adliyecilik mentorlığı teşebbüsini Ukrayina prezidentiniñ Qırım MC temsilciligi ve Tış işler nazirligi başlattı. Leyha belli halqara erbaplarnı (siyasiy erbaplar, uquq qoruyıcılar) ukrayin siyasiy mabüsler, uquq qoruyıcılar ve faallernen birleştirip, dünyanıñ diqqatını Qırımdaki vaziyetke celp ete ve insan aqları oğrunda küreşni ve qanunsız tutulğan ukrainlerniñ, hususan qırımtatarlarnıñ azat etilüvini destekley.
Katrin Göring-Ekardt — Asan Ahtemovnıñ ocası
"Onıñ taqdiri, sesleri eşitilmek kerek olğan bir çoq siyasiy mabüsniñ örnegidir. Bugün men Asan Ahtemovnıñ siyasiy imayesini almağa niyetleneim. Çünki bizim vazifemiz — apiske alğan, işkencege oğratqan, zapt etken ve basqı etken Rusiye rejiminiñ yüzüne baqmaq. Bizim borcumız — Ukrayinağa qol tutmaq", — dep öz qararını Almaniya Bundestagınıñ sabıq vitse-prezidenti, deputat Katrin Göring-Eckardt izaatladı.
Bundan evel o, 2025 senesi arman ayı 1-de Rusiye esirliginden Ukrayinağa qaytqan serbest jurnalist Vladislav Yesipenkonıñ rehberi edi.
Nariman Celâl ve Ahtem ağa-qardaşları 2021 senesi ilk küz ayı ayında Qırımnıñ işğalci tarafından apiske alındı. 2022 senesi ilk küz ayı ayında işğalci mahkeme Nariman Celâlovnı 17 yıl sert rejimli koloniyada, 15 yıl Asan Ahmetovnıñ koloniyasında, 13 yıl Aziz Ahtemovnıñ koloniyasında qalmasına üküm etti.
Şimdiki vaqıtta qırımtatar faali, vatandaş jurnalisti Asan Ahtemovnı rusiyeliler, tuvğan Qırımdan 3 biñ kilometr uzaqlıqta, Rusiyeniñ Arhangel vilâyetindeki Koriyajma şeerindeki №5 apishanede tutalar.
Qırımtatarnıñ sağlıq vaziyeti er kün fenalaşa, dep bildirdi onıñ tuvğanları Qırım uquq qoruyıcı gruppasına saban ayınıñ 27-nde. Tuvğanlarınıñ aytqanına köre, Ahtemovnıñ körügi fenalaştı, dişi qıyışa ve devamlı ağrı, sırtı ve tizleri ağrıya. Koloniyada oña tibbiy yardım kösterilmey.
Nariman Celâl aqqında ne bilemiz
Nariman Celâl — 2013 senesinden berli Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisiniñ birinci muavini.
Celial 2021 senesi berim ayınıñ 4-nde Yevpatoriyada (Kezlevde), Perevalne köyünde gaz borusını patlatqanında qabaatlanıp, işğalci akimiyet tarafından yaqalandı.
2022 senesi berim ayınıñ 21-nde Qırımnıñ işğalci Yuqarı mahkemesi onı 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına, 700 biñ rublelik para cezasına ve 1,6 yıl areket serbestliginiñ sıñırlanmasına üküm etti.
2023 senesi bozarğan ayda Aqmescitteki SİZO memuriyeti tarafından Celâlnıñ bedeniy ve maneviy cezalandırılması aqqında belli oldı. 2023 senesi oktâbr ayınıñ başında onı Rusiye apishanesine avuştırdılar.
2024 senesi oraqnıñ 28-nde Nariman Celâl esir almaşuvı çerçivesinde Ukrainağa qaytarıldı.
2024 senesi ilk qış ayınıñ 20-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Nariman Celâlnıñ Türkiyedeki Ukraina elçisi olacağını bildirdi.
Mariuş Kaminskiy — Azamat Eyupovnıñ ocası
Mariuş Kaminskiy — Avropa parlamentiniñ azası ve Poloniyanıñ sabıq içki işler naziri. İlk qış ayınıñ 31-nde o, işğalciler tarafından "Hizb ut-Tahrir davasında" qanunsız sürette 17 yıl apis cezasına mahküm etilgen 62 yaşında qırımlı siyasiy mabüs Azamat Eyupovnıñ ocaı olğanını ilân etti.
"Azamat Eyupov — yıllardır Kremlniñ siyasetine qarşı çıqqan cesür qırımtatarıdır. Sovetler Birliginde taqip etilgen edi ve alâ daa taqip etile. Birdemlik numayışı olaraq Azamatqa qoltutuv sözlerini ve apishanege aş paketini yolladım. Ümüt etem ki, bu yardım kampaniyası oña ve Rusiye tarafından apiske alınğan muhalifet erbaplarına azatlıqqa çıqmağa yardım eter. Yañı yıl olarğa azatlıq ketirsin", — dep o vaqıt siyasetçi yazdı.
2025 senesi ekim ayında Eyupov, eki kün devamında artqan qan basımı sebebinden hastahanege alındı. Şimdi onı Rusiyeniñ Yuqarı Uralskaya koloniyasında tutalar.
Azamat Eyüpov aqqında ne bilemiz
2021 senesi kiçik aynıñ 17-sinde Qarasuvbazarda kütleviy tintüvler vaqtında qırımtatar adamı tutuldı.
Oña RF CQniñ 205.5. maddesiniñ birinci qısmını (terrorcılıq faaliyetini teşkil etüv) berdiler ve RFda yasa etilgen, amma dünyanıñ çoq ülkesinde, şu cümleden Ukrainada, serbest şekilde areket etken "Hizb ut-Tahrir" islâm siyasiy fırqasına ait olmaqta qabaatlaylar.
2022 senesi oraq ayında Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölge arbiy makemesi, Eyüpovnıñ ağır sağlık alını esapqa almadı ve 17 senege maküm etti. Siyasiy mabüs, birinci üç sene epishanede geçirmeli. Apellâtsiya makemesi, bu qararnı tanıdı.
Qırımtatar adamını tibbiy baqmaları içün advokatı Emil Kurbedinov, taiqat izolâtorına hitap etti. Feldşer, osteohondroz diagnozı berdi ve asğariy tedaviylevnen kameraya qaytardı.
2023 senesi oraq ayında aqrabalarınıñ parasınen şahsiy ekimler Eyüpovnı baqtılar, onıñ qorçalayıcısı buna irişmege ıntıla edi. Mustaqil ekimler qayd ettiler ki, SİZOda maznun dört koronar qap krizini yaşadı ve acelen hastahanege yatmalı.
Tamara Suhu Roa — İrina Gorobtsovanıñ ocası
2025 senesi boş aynıñ 3-nde Venezuelanıñ cinaiy davalar advokatı ve insan aqları mütehassısı Tamara Suhu Roa Qırımnıñ siyasiy mabüsi İrina Gorobtsovanıñ mentorı oldı.
Ukrayina prezidentiniñ QMC-deki temsilciligi, adliyeci Venesuelada insan aqlarını qorçalav saasında "ilerilegen seslerden biri" ola, dep bildirdi. Halqara platformalar vastasınen o, çoq yıllar devamında siyasiy taqipler, azaplar ve avtoritar rejimlerniñ zorbalığına qarşı küreşe.
"Adliyeciniñ faaliyeti esasen Venesuela ve Latin Amerikadaki repressiv rejimlerge qarşı küreşe, amma o, diger regionlarnı da qaplap ala - Rusiye, Belorusiye, Kuba, Kolumbiya ve digerlerni. Onıñ Ukrayina ve ukrayinalı siyasiy mabüsler ile birdemligi — halqara destek ve serbestlik içün umumiy küreşniñ müim bir işareti", — dep temsilcilikte bildirdiler.
"Bu İrina Gorobtsova, Rusiye tarafından işğal etilgen Ukrayinada rusiyeliler tarafından hırsızlanğan ukrayin siyasetşınası. Bugünden başlap, men onıñ sesi olacam, onıñ davası aqqında haberdarlıqnı arttırıp, onıñ azat etilmesini talap etecem! İrina 10 yıl 6 ayğa üküm etildi ve Mordoviya, Rusiye apishanesine avuştırıldı. Onıñ şimdiki alı belli degil", — dep o vaqıt Tamara Suhu Roa qayd etti .
Hersonlı uquq qoruyıcı ve cemaat faali İrina Gorobtsova 2022 senesi qural aynıñ 13-nde, doğğan künü, evinden Rusiye quvetçileri tarafından hırsızlandı. Eki yıldan ziyade işğal etilgen Qırımda Aqmescitniñ №2 SİZOsında qanunsız tutuldı, soñra Mordoviyadaki koloniyasına avuştırıldı. Rusiye İrinanı "casuslıq"ta ve "SSO-ğa malümat berüvde" qabaatlap, 10,5 yıl apis cezasına mahküm etti.
İrına Ğorobtsova aqqında ne bilemiz
İrina Gorobtsova — İT şirketinde testçi ve cemaat faalcisidir. Herson Rusiye tarafından işğal etilgen vaqıt o, yerli hastahanege yardım ete edi: uzaq rayonlardan ekimlerni alıp kete edi, aşayt malları, ilâc ve bağlayıcı malzemelerni qıdırıp ketire edi, ayrıca Herson vilâyetiniñ uzaq meskün yerlerindeki ağır hastalarğa ilâc ketire edi. Bundan da ğayrı, Hersonda Rusiye işğaline qarşı keçirilgen barışıq toplaşuvlarına barıp, içtimaiy ağlarda fotoresimlerini derc ete edi
2022 senesi mayısnıñ 13-nde, faalciniñ doğğan künü, Hersonda İrına Ğorobtsova ve ana-babasınıñ yaşağanı çoq daireli evge Rusiye arbiy hızmetlerinde belgisiz şahıslar keldiler, evini tintip, İrınanı alıp kettiler, ana-babasına onı sorğuğa alıp ketkenlerini ayttılar. Tintüv vaqtında faalciniñ noutbukı ve cep telefonı tutıp alındı. İrınanen bağ yoq edi, ve ana-babası Hersonda Rusiye işğalli memuriyetine muracaat etmege qarar aldı. Anda olarğa qızını Qırımğa alıp ketkenlerini bildirdiler.
Tintüv vaqtında faalciniñ kompyuteri ve cep telefonı tutıp alındı. İrına ile bağ yoq edi, ve ana-babası Hersonda Rusiye işğalli memuriyetine muracaat etmege qarar aldı. Anda olarğa qızı işğal etilgen Qırımğa alıp ketilgenini bildirdiler.
2024 senesi yazda Herson vilâyetiniñ işğalli makemesi faalcige "casuslıq" davasında 10 yıl ve 6 ay apis cezasını berdi.
Apiske alınmazdan evel, Rusiyeniñ istilâsından evel, oña aqıl anevrizması diagnozı qoyulğan edi, bu ise tibbiy yardım ve nezaretke muhtac olğan bir vaziyet.
2024 senesi ilk qış ayında İrınadan, alı fenalaşqanı ve tutulğan Simferopol SİZOsında tibbiy yardımnıñ yetmemezligi aqqında aytqanı aqqında mektüp keldi.
Kaysa Ollongren — Appaz Kurtametniñ ocası
2025 senesi ekim ayınıñ 30-nda Avropa Birliginiñ insan aqları boyunca mahsus temsilcisi, Niderlandlarnıñ sabıq mudafaa, içki işler nazirleri ve baş nazir muavini Kaysa Ollongren Qırımnıñ eñ genç siyasiy mabüsi Appaz Kurtametniñ rehberi oldı. Daa evel onıñ mentorı alman tetqiqatçısı Fransiska Devis edi.
"O, bu yaz 23 yaşını tolduracaq. Doğğan kününi qorantası ve dostları ile beraber qayd etmek yerine, onı Rusiyeniñ Pskov vilâyetindeki sert rejimli koloniyada keçirgen edi... Appaznıñ ikâyesi — Rusiyede qanunsız şekilde apiske alınğan yüzlerce diger ukrayinalılarnıñ ikâyeleri kibi — eşitilmek kerek. Appaznıñ tarafdarı olmaq — adalet, itibar ve er bir insannıñ serbest olmaq aqqınıñ tarafdarı olmaq demektir", — dep Ollongren Instagramdaki saifesinde yazdı.
2026 senesi kiçik aynıñ 26-nda, Qırım işğaline qarşılıq Kününe, o, X saifesinde Kurtametniñ azat etilmesine çağırdı.
"Rusiyeni Appaz Kurtametni ve diger siyasiy mabüslerni acele ve şartsız azat etmege çağıram. Qırım — Ukrayinadır, Ukrayinanıñ kelecegi ise — Avropa Birligindedir", — dep AB mahsus temsilcisi bildirdi.
Bundan evel bu teşebbüs çerçivesinde Apaz Kürtametke Fransiska Devis mentorlıq etken edi. O, Münhenniñ Lüdvig-Maksimilian universitetinde Şarqiy ve Merkeziy-Şarqiy Avropa kafedrasınıñ dotsentidir. Ukrayina, Poloniya ve Rusiyeniñ yañı tarihını tedqiq etüvnen oğraşa.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka şeerinden Appaza Kurtamet 2022 senesi Qırımğa hırsızlanğan edi. Bir yıldan soñ onı "Ukrayina göñülli batalyonını maliye etkeni" içün qanunsız şekilde 7 yılğa qadar apis cezasına mahküm ettiler. Oğlan Rusiyeniñ Pskov vilâyetinde apishanede tutula.
Appaz Kurtametniñ tutulması aqqında ne bilemiz
2022 senesi oraq ayınıñ 23. künü Appaz Kurtamet Novooleksiyivka qasabasından Qırımğa aqrabalarına ketti. “Çonğar” KÇKNda aqrabalarınen bağını coydı.
Birazdan belli oldı ki, RF Cinaiy qanunamesiniñ 208. maddesiniñ 1. qısmına binaen Appaznı terror teşkilâtına para bermege qabaatlağan rus quvetçileri oğlannı tuttılar. Taqiqatçılarnıñ sözlerine köre Appaz, "Noman Çelebicihan adına batalyon"da hızmet etken tanışına borc 500 grivna berdi.
Qırımtatar Maaliy Merkezi haber berdi ki, bu "dava"da qabaat, "gizlengen şaatlar"nıñ sözlerine ve rus quvetçilerinen faalca çalışqan böyle degen "mütehassıslar"nıñ neticesine esaslana. Davanen bağlı oturışlar, halqara uquq qaidelerini ciddiy şekilde bozdı, dep Merkez belley.
Umumen belli oldı ki, işğalli makeme Kurtamet içün 10 senelik üküm soradı.
2023 senesi çiçek ayınıñ 20. künü RF tarafından teşkil etilgen Aqmescit makemesi Appaz Kurtametni ukrain göñülli batalyonına para bermege qalaatlap, yedi senege maküm etti.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
