Ukrayina, AQŞ ve Rusiye arasında üç taraflı muzakerelerniñ ve Grinlandiya statusınıñ muzakereleriniñ arfesinde Kreml 2014 senesiniñ Qırım işğaline qanuniy qıymet bermege tırıştı. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Reisi qara qış ayınıñ 29-nda BMT Baş kâtibi Antoniu Ğuterrişniñ, Rusiye jurnalistiniñ Qırım ve Donbassta vaziyetni "halqlarnıñ öz muqadderatını belgilev aqqı" çerçivesinde baqmaq mümkünligi aqqında sualine cevap berüvini alğışladı.
Meclis reisi Refat Çubarov bu aqqında bildirdi.
"Qırım vaziyeti ve Grinlandiya statusı arasında er angi teñeştirüv esasen yañlış ola. 1970 senesiniñ Beyannamesinde yazılğanı kibi öz-özüni belgilev printsipi, tış arbiy kirişüv neticesinde suveren devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvını aqlamaq içün qullanılamaz. Grinlandiya yolunı anayasa çerçivesinde ve Danimarka ile añlaşqan olsalar da, 2014 senesi Qırımda olıp keçken vaqialar BMT Nizamnamesiniñ bozuluvı edi. Böylece, öz-özüni belgilev aqqı Qırım ve Donbass içün ayırılmaq içün sebep olaraq qullanılmay", — dep Guterris cevap berdi.
Meclis reisiniñ qayd etkenine köre, bu mevam qırımtatar halqınıñ deñişmegen çizgisine uyğundır.
"Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar (SevastopolRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) şeeriniñ vaqtınca işğal etilgen toprağınıñ işğalden azat etilmesi ve reintegratsiyası qırımtatar halqınıñ mustaqil Ukrayina devleti terkibinde tamır halqınıñ milliy-territorial muhtariyeti şeklinde öz toprağında öz-özüni belgilev aqqınıñ kerçekleştirilmesiniñ kefaletidir", — dep beyanatta aytıla.
Çubarov dedi ki, BMT baş kâtibiniñ sözleri Rusiyeniñ halqara uquqnı tekşermek degil de, "Rusiye istilâsını takbih etken ve Ukrayinanıñ topraq bütünligini desteklegen BMT Baş Assambleyasınıñ aza devletleriniñ rey berüv neticelerini şübe altına qoymaq" ıntıluvlarına "sert bir cevap" oldı.
O, dünya toplulığını qırımtatar halqı ile daa çoq birdemlik köstermege ve Ukrayinanıñ topraq bütünligini desteklemege çağırdı.
Bundan evel olğanlar
"Ukrinform" haber etkenine köre, bir kün evelsi matbuat konferentsiyası vaqtında Rusiye jurnalisti BMT Baş kâtibi Antoniu Guterreske RF Tış işler nazirliginiñ teşkilât tarafından Qırım ve Donbass meselelerini "milletlerniñ öz muqadderatını tayin etüv" printsipi qullanılmaq kerek olğanı kibi baqılması aqqında muracaatına izaat bermesini rica etti.
O, bu imkâniyetni red etip, "eki müim printsip bar", — "devletlerniñ topraq bütünligi" ve "halqlarnıñ öz-özüni idare etüvi", dep bildirdi.
"Biz, öz-özüni belgilev printsipi Qırım ve Donbasqa nisbeten qullanılamaz, dep netice çıqardıq, bu vaziyette Ukrayinanıñ topraq bütünligi printsipi üstün ola", — dep BMT baş kâtibi qayd etti.
Ukrayina Tış işler nazirligi, Rusiyeniñ Qırım ve Donbas işğaline BMT-de qanuniy qıymet kesmege ıntıluvlarına cevap berdi.
"Rusiye Birleşken Milletler Teşkilâtına Donbasnıñ "özüni tayin etüvini" Grönlandiyağa beñzer tanığanını soradı. Biri bu ahmaqlarğa aytmalı ki, BMT endi cevap berdi: 2022 senesi ekim ayında BMT Baş Assambleyasınıñ 143 azası Rusiyeniñ qanunsız topraq tutuluvını red etti. Bingo kartı: Ukrayinadan çıqıñız", — dep Tış işler nazirliginiñ spikeri Georgiy Tıhiy bildirdi.
Evel Ukrayina tış işler naziri Andriy Sibığa, prezident Volodımır Zelenskıynıñ, muhtariyet barışıq añlaşmasınıñ "eñ hassas meselelerini", yani territoriyalar ve Zaporijjâ AESni çezmek içün Kreml yolbaşçısı Vladimir Putin ile şahsiy körüşüvge azır olğanını bildirdi.
Qara qış ayınıñ 30-nda devlet yolbaşçısı Rusiye yolbaşçısı ile körüşüvge azır olğanını tasdıqladı, amma Moskvağa davetni "konstruktiv olmağan" dep adlandırdı. Zelenskıynıñ fikirince, liderler körüşüvi muzakere gruppalarınıñ vekâletleri olmağan meselelerni, hususan topraqlarnen bağlı meselelerni çezmek kerek.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
