Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Ukrayina topraqlarında, hususan Qırımda, İİEVinsan immuniteti eksikligi virusı ve EEİESelde etilgen immunitet eksikligi sindromı vaziyetini tedqiq ete. İşğal vaqtında yarımadada İİEV hastalarınıñ sayısı arttı, amma hastalarnıñ tek 70% antiretroviral tedaviylevni ala.
BMT resmiy saytında aytıla, ARC bu aqqında Telegramda haber ete. Birleşken Milletler Teşkilâtı insan aqları boyunca Yuqarı komissarğa maruzanı azırladı.
"Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ organları ve memurlarınen devamlı işbirlik çerçivesinde, Birleşken Milletler Teşkilâtı İnsan aqları Şurasınıñ 56/20 qararınıñ talaplarını yerine ketirerek, insan aqları ve İİEV ile yaşağan insanlarnıñ aqları kontekstinde İİEV-ğa devamlı cevap aqqında maruzası içün BMT insan aqları Yuqarı komissarına muracaat etti", — dep ARC bildire.
ARC malümatında qayd etile ki, 2014 senesinden başlap işğal etilgen Qırımda Rusiyeniñ siyaseti yarımadanıñ sağlıq saqlav sistemasına menfiy tesir etti.
"Rusiye akimiyeti Qırımnıñ içtimaiy-iqtisadiy reaktsiyası ve ğayrıdan tiklenüvi planını qabul etmedi, em de 2021 senesi Baş Assambleyanıñ 75/284 qararınen qabul etilgen İİEV/EEİES ile bağlı Siyasiy beyannameni qaba şekilde bozıp, tibbiy meselelerde insan aqlarına esaslanğan yanaşuvnı qullanmadı. Qırım Muhtar Cumhuriyetinde 2009 senesi qabul etilgen ve Rusiye işğali başlağanına qadar çalışqan İİEV profilaktikası programması, işğalden evel Qırımda 9267 İİEV-pozitiv qayd etilgenini qayd etti, içirgen narkotik qullanuvı İİEV tarqaluvınıñ esas sebebi olaraq tanıldı", — dep ARC esabatında aytıla.
İşğal etilgen Qırımda İİEV hastalarınıñ sayısı arta, çünki hastalarnıñ bir qısmı Rusiyeden yarımadağa köçeler.
"2021 senesi ekim ayında (işğalci akimiyetniñ malümatına köre — muar.) Qırımda 12,4 biñ İİEV-pozitiv insan bar edi, ve olardan tek 8,7 biñ antiretroviral tedaviylevni ala edi. Koordinatsion programmalarnıñ yoqluğı ve Qırım tibbiyetiniñ bozuluvı, Global sağlıq tedbirleri ve sağlıq saqlav sistemasınıñ pekitilüvi ile bağlı Siyasiy beyannameniñ 46 ve 50 maddeleriniñ talaplarını boza. Qırımdaki Rusiye propagandası, İİEV ile bağlı stigma ve diskriminatsiyanı yoq etüv mecburiyetiniñ beyannamesiniñ 65-inci maddesini boza. Rusiye tarafından qanunsız müstemlekeleşüv çerçivesinde Qırımğa İİEV-pozitiv insanlarnıñ köçüvi, devletlerniñ İİEV tarqaluvını effektiv şekilde toqtatmaq mecburiyetine dair Beyannameniñ 58, 59, 60 ve diger maddelerini boza", — dep ARC qayd eteler.
ARC menbalarınıñ malümatına köre, soñki yılları Qırım aptekleri ve tibbiy müessiselerinde İİEV test sisteması ve ilâcları yoq edi. Bundan da ğayrı, yuqunç yolları deñişti. İşğalden evel — sıq-sıq narkotik qullanuvı edi, işğalden soñ — cinsel yolnen.
"Rusiye propagandası, istilâcı devlet tarafından yapılğan mahsulatlar sıq taqdim etilgenini iddia ete edi, amma bu doğru degil edi. Amma, yerli ekimlerniñ bildirgenine köre, Rusiyeniñ hastahanelerinde olğan İİEV test sisteması bile pek doğru degil ve İİEV-ni tam olaraq teşkermey. Rusiye kontrol etken ekimler, regionda yuqunçnıñ esas yolunı cinsel yolnen keçkenini bildirdi, 2014 senesine qadar olğan vaziyetten farqlı ve daa telükeli olğan, umumen hasta sayısınıñ 85,7%", — dep ARC, BMT içün maruzanı azırlap qayd ete.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
