Qırımdan 12 biñ kilometr uzaqlıqta yerleşken Petropavlovsk-Kamçatskiy şeeriniñ 5-nci tüzetüv müstemlekesinde qanunsız sürette bulunğan 65 yaşındaki qırımtatar siyasiy mabüsi Servet Gaziyevniñ otit hastalığı ve hronik sağlıq meseleleri bar, amma kerekli tedaviylev almay. Onıñ ilâcları teşkerüv vaqtında alınğan edi, müstemleke ise, qardaşınıñ kerekli ilâclarnı poçta vastasınen yollaması içün, resmiy tayinlevname bermege red ete.
Siyasiy mabüsniñ qardaşı Svitlana Ablâmitova "Qırım birdemligi"ne bu aqqında tarif etti.
"Onı kimse tedaviylemey, kimse nezaret etmey. Onıñ içün iklim uyğun degil. Suvuq edi, suvuqlıq edi. Elbette, öksüre, qulağı ağıra — episi bir-birine bağlı. Onıñ yanında Özbekistandan kelgen adamlar otura. Olar oña deyler: "Bir dane ceviz al, qızdır, ve yağını qulağına sür. Belki de yardım eter". Özbekistanda böyle yapılğan edi — ceviz, pamuq yağı, vastasız, qızdırılğan ve qoyulğan edi. Onı nasıl tedaviylegenini bilmeyim", — dep Svitlana Ablâmitova tarif etti.
Onıñ aytqanına köre, müstemlekede onı tedaviy etecek ilâc yoq. İlâclarnı öz parasına yollap olamay, çünki ekimler Gaziyevge posılkağa ilâve etilecek resmiy qaydlarnı bermeyler.
İlk qış ayınıñ başında qırımtatar, qız qardaşına qulaqları ağrığanını ve "tökkeni"ni bildirdi. İlk qış ayınıñ soñuna qadar mütemlekede oña peroksid ve tetratsiklin yağı berildi, lâkin daa soñra teşkerüv vaqtında ilâclar tutıp alındı. Onıñ aytqanına köre, ağasınıñ keskin otit hastalığı bar ve qulaq ekimi onı acelen baqmalı.
Keçken seneniñ ilk küz ayından başlap, adam şiddetli öksürmege başladı. Antibiotiklerden soñ hronik bağırsaq meseleleri fenalaştı. Ekim antibiotiklerni öksürik içün tabletkalarnen deñiştirdi, amma bu yardım etmedi. Bundan da ğayrı, adam balalıqta merdivenlerden yıqılğan soñ urulğan yeri ağrıdı. Qardaşınıñ aytqanına köre, onıñ bütün tas-san buğumı ve ayaqları, aileviy reumatik hastalığı sebebinden, ağıra.
Qadın qoştı ki, müstemlekeniñ yolbaşçısınen subetleşip, Rusiye ombudsmanı Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Servet Gaziyevniñ sağlıq alı fenalaşqanına diqqat ayırmağa planlaştıra.
"O, maña böyle ayttı: "Onıñ tek ümüti sensiñ". Men endi bir qaç künden berli, onıñ içün qasevetlene edim. Şimdi onıñ diger qulağı da ağırıp başladı. "Bizim mında bir qartbabamız vefat ete. Ve oña kimse kelmey, kimseniñ işi yoq", — dep qadın qoştı.
Bundan da ğayrı, Servet Gaziyev aş meselesi aqqında tarif etti. Müstemleekde aftada dört kün domuz etini bereler. Aç qalmamaq içün, o, er vaqıt tez pişirilgen makaron aşamaq mecbur. Apishaneniñ tükânında fiyatlar yüksek, mallar ise az, çünki Kamçatkadaki er şey qıtadan ketirile.
"Tükânda aman-aman aşayt mahsulatı yoq. İşte, parom kele, er şey ondan alınmağanına qadar — bütün Kamçatka bunı aşay. Tükânda fiyatlar yüksek. Yaqında oña para yolladım, balıq satın aldı, dedi: "Niayet yahşı aşadım", — dep Svitlana Ablâmitova qayd etti.
Keçken sene saban ayında Gaziyevniñ qorçalayıcıları ve qardaşı, adamnıñ evge daa yaqın yerge avuştırmaq içün dava açtılar. Amma, Svitlana Ablâmitovanıñ aytqanına köre, o vaqıttan berli dava aqqında iç bir haber yoq ve onıñ basamağı belli degil.
Servet Gaziyev aqqında ne bilemiz
Servet Gaziyev 1960 senesi çiçek ayınıñ 15-nde Özbekistan ŞSC, Samarqand vilâyeti, Kaştaqurgan rayonı, İgiçkı köyünde doğdı.
PTUnı bitirgen soñ, "Taştekstilmaş"ta çalıştı. Anda bir buçuq yıl çalışqan soñ, baş miyine yaralanıp, uzun müddet tedaviylendi ve hastahanede yattı.
1988 senesi Qırımğa daimiy yaşamaq içün köçti. Gazayev, imkânı olğanı qadar, etrafındakilerge yardım ete edi. Aynı zamanda siyasiy mabüslerniñ qorantalarından olğan yalıñız analarğa yardım ete edi. Apiske alınmazdan evelki yıl devamında hasta edi ve bir yerde çalışmadı. Bazı vaqıtları qurucılıqta işler yaptı.
2019 senesi saban ayınıñ 27-nde, Aqmescitteki Kamyanka ve Stroganivka mikrorayonlarındaki qırımtatarlarnıñ evlerinde işğal etilgen Qırımda eñ büyük tintüvler keçirilgen soñ, sebepsiz qabaatlavlarnen apiske alındı.
2023 senesi qara qış ayında Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölgeniñ arbiy makemesi Rusiye Ceza qanunnamesiniñ 205.5-nci maddesiniñ 2-nci qısmına binaen ("Terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv") beş qırımtatarnı, "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ ekinci Aqmescit gruppasınıñ 25 iştirakçisinden Servet Gaziyev, Alim Karimov, Seyran Murtazu, Erfan Osmanov ve Cemil Ğafarovnı 13 yılğa apiske aldı.
Bundan da ğayrı, Gaziyev ve Karimovğa bir yıl ve altı ayğa, digerlerine bir yılğa sıñırlav kirsetildi. Cemil Ğafarov 2023 senesi kiçik aynıñ 10-nda apiste vefat etti.
O yılnıñ ilk küz ayında Rusiye makemesi qırımtatarlarnıñ, şu cümleden elâk olğan Ğafarovnıñ ükmüni deñiştirmedi. Aynı vaqıtta birinci instantsiya makemesi terciman bermedi, Gaziyevge de terciman berilmedi ve soñki sözüni aytmağa izin berilmedi.
O, mikroinsult keçirdi, bundan soñ Gaziyevniñ sağlığı fenalaştı. Advokatı Emil Kurbedinovnıñ aytqanına köre, o, kerekli tibbiy yardım yerine tek ağrı kesici aşırlarnı aldı. Qırımtatar faalcisiniñ de teşkerüvi yapıldı, amma diagnozı aytılmadı.
"Yaramadı ve tıbbiy yardımğa muhtac olğanını aytqan Cemil ağa kibi o, bir cefakeş kibi, işkencege oğradı, genç olmağan Servet ağanıñ uzun vaqıt devamında teşkerüv ve tedaviylev keçirilmesini rica ete edi, amma bu yapılmay", — dep qayd etti advokat.
Kassatsiya basamağında makeme, Ğafarovdan ğayrı, dava mabüsleriniñ ükmüni deñiştirmedi — oña qarşı dava, reabilitatsiyadan tış sebeplerden ölüm sebebinden toqtatıldı.
2024 senesi boş ayda Gaziyevniñ sağlığı fenalaşmağa devam etkenini bildirdi. Qırımtatarnıñ tarif etkenine köre, onıñ sağ qolunda tam bir ağrı bar edi ve koordinatsiya bozulğan edi: parmaqları areket etmey, qalemni tutıp olamay edi. Em de içekler meseleleri aqqında tarif ete edi.
Hizb ut-Tahrir, islâm siyasiy fırqasıdır. 2003 senesi Rusiyede o, terrorcı bir teşkilât olaraq tanındı, oña bağlı olğan insanlarnı ise taqip etmege başladılar. İştirakçileri, "qanunlarğa qarşı faaliyet"te ve böyle degen "cian hilâfeti"ni yaratmağa ıntılmağa qabaatlanalar. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ işğalcilerniñ qanunları zapt etilgen Qırımda da qullanılmağa başlandı. Qırımlı musulmanlarnı da Hizb ut-Tahrirge bağlı olmaqta qabaatlamağa başladılar, böylece yarımadanıñ işğaline qarşı olğanı sebebinden qırımtatarlarğa basım arttı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
