Rusiye Qırımnı işğal etkeninden berli qırımtatarlarnı taqip ete, olarnı yarımadada öz siyasetine telüke olaraq saya. O, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ tamır halqlarınıñ aqları beyannamesiniñ eñ az 18 maddesini boza.
New Yorkta Litvaniya ve Ukrayinanıñ daimiy temsilcilikleri tarafından teşkil etilgen "Ukrayinada Rusiye işğaliniñ on bir yılı: vatandaş ealisi ve balalar içün insan aqlarınıñ bozuluvınıñ aqibetleri" adlı tedbirde "QırımSOS" koordinatorı Sabina İlyas bunı bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, bozuvlar arasında:
- faalcilerge basqı ve taqip etüv;
- Qırımdan mecburiy sürgün etüv;
- medeniy mirasnıñ yoq etilmesi;
- matbuat vastalarınıñ tsenzurası;
- Qırımtatar Milliy Meclisiniñ işini blok etüv;
- 2022 senesinden soñ qadınlarğa qarşı yapılğan cinayetlerniñ sayısı bayağı arttı. Şu cümleden, dört qırımtatar Rusiye Federatsiyasında yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" islâm siyasiy firqasında iştirak etkeninde qabaatlanıp tutuldı.
"Qırımda siyasiy ceetten taqip etilgen 222 kişiden 133-ü — qırımtatardır. Er yıl eñ az 50 qanunsız tintüv keçirile, çoqusı qırımtatarlarnıñ evlerinde yapıla. Kütleviy tutuluvlar camilerde ve mahkemeler yanında qayd etile", — dep teşkilâtnıñ haberinde qayd etildi.
Aynı zamanda Ukrayina Tış işler nazirliginiñ reisiniñ muavini Maryana Betsa ve ukrayin uquq qorçalayıcıları BMTnıñ aza devletlerini Rusiye tarafından qaçırılğan ukrayin balalarınıñ qaytarıluvı ve vaqtınca işğal etilgen topraqlarda (VİET) insan aqlarınıñ qoruvı aqqında qararlarnı desteklemege çağırdılar.
İlk qış ayınıñ 3-nde 91 memleket Ukrayina balalarınıñ qaytarıluvı aqqında rezolütsiyanı destekledi. İnsan aqlarınıñ qorçalavı boyunca qararğa rey berüv ilk qış ayınıñ 15-nde olacaq.
Hatırlatamız ki, ilk qış ayınıñ 3-nde AQŞ Senatında keçirilgen diñlevler vaqtında İnsan aqları bölge merkeziniñ mütehassısı Katerına Raşevska bildirdi ki, Rusiye ukrayin balalarını VİETdan Rusiyede, Belorusiyede ve atta Şimaliy Koreyada "terbiyelev" lagerlerine alıp kete.
Onıñ malümatına köre, ukrayin balalarını tutqan 165 lager qayd etildi. Raşevska, işğal etilgen Donetsk vilâyetinden 12 yaşındaki Mişa ve işğal etilgen Simferopoldan (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adten) 16 yaşındaki Lizanıñ fotoresimlerini kösterdi — ekisi de Şimaliy Koreyanıñ Songdvon lagerine yollanıldı.
Bundan evel İsveçiyadaki Qırım platformasınıñ Dördünci parlament sammitiniñ plenar toplaşuvında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov dünya liderlerini Qırım statusı boyunca muzakerelerde qırımtatar halqınıñ aqlarını köz ögüne almağa çağırdı ve yarımadanıñ işğalden azat etilmesi ve bütün siyasiy mabüslerni azat etmek kerekligini qayd etti.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
