İlk qış ayınıñ 2-nde paytahtta qırımtatar, qaray ve qırımçaqlar liderleri ve delegatlarını birleştirgen Ukrayina tamır halqları kongressi olıp keçe. İştirakçiler tamır halqlarınıñ cenk vaqtında qarşılaşqan esas meselelerni muzakere eteler — olarnıñ aqlarını ve medeniy mirasını qorçalavdan başlap, Qırım işğal etilgen soñ devlet siyasetini şekillendirüvge qadar.
Suspilne Qırım mühbiri tedbirde buluna.
Muzakerege arbiy hızmetçi, diplomat, uquq qorçalayıcılar, devlet akimiyetiniñ vekilleri ve halqara teşkilâtlar qoşuldı. Kongress iştirakçileri işğal, sürgünlik, qarşılıq ve bugün Ukrayina içün cenkleşken insanlarnıñ tecribesini muzakere etecekler. Aynı zamanda tamır halqları aqqında qanunnıñ rolüni talil etecek ve Ukrayinanıñ böyle cemiyetlerniñ qoruvı boyunca dünya munaqaşasında yerini muzakere etecek.
Kongressniñ açılışında qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev tamır halqlarınıñ aqlarını qorçalav ve qanunnıñ ameliy ömürge keçirilmesiniñ zarurlığı aqqında öz fikirini bildirdi.
"Bu, biz çoq yıl beklegenimiz bir adım. Biz yalıñız bu çağıruvlarğa cevap bermekten ğayrı, tamır halqları — qırımtatarlar ve olarğa bağlı qaraylar ve qırımçaqlarnıñ aq-uquqlarını qorçalağan zemaneviy devlet siyasetini şekillendirmek kerekmiz. 2021 senesi Ukrayina prezidentiniñ teşebbüsinen devletimiz aman-aman 30 yıl devamında talap etken "Ukraiyna tamır halqı aqqında" qanunını qabul etip, printsipial adım atqan edi", — dep Cemilev qayd etti.
O şunı da qayd etti ki, bugünki basamaq işğal etilgen Qırımnen bağlı muayyen qararlar, aqlar ve medeniy degerliklerniñ ğayrıdan tiklenilmesini temin etmek içün uquqiy temelniñ şekillenmesini talap ete.
"Şimdi, qanun çerçivesini belgilegen soñ, yañı, daa qıyın bir basamaq ögümizde tura — işbu qanunnı amelge keçirmek içün kerekli normativ-uquqiy temelni şekillendirmektir. İşğal etilgen Qırım içün meseleler pek müimdir, Ukrayina nezareti astına qaytqan soñ operativ qararlar ve tamır halqlarınıñ aqlarını ğayrıdan tiklemek kefaleti kerek olacaq", — dep Cemilev qayd etti.
Kongresske OSCEniñ Milliy azlıqlar meseleleri yuqarı komissarı Kristof Kamp uzaqtan qoşuldı. O, Ukrayina tamır halqlarını qorçalavnıñ halqara emiyetine diqqat çekti, dialog ve destekniñ müimligini qayd etti.
"Qırımtatar halqı içün soñki on yıl pek çoq yañı azap ketirdi. Çiçek ayında Ukrayinağa ziyaretim vaqtında qırımtatarlar, vatandaş cemiyeti ve devlet müessiseleriniñ Qırımdaki vaziyet aqqında qasevetli ikâyelerini eşittim. Men, qaray ve qırımçaq cemiyetleri de işğalden zarar körgenini añlayım", — dep Kamp qayd etti.
O qayd etti ki, tamır halqları cemiyetleri işğalniñ qıyın şaraitinde bile Ukrayinanıñ sabırlılığını ve birdemligini desteklemege devam eteler.
"Bürom işbu meselenen oğraşqanı 1990 seneleriniñ başından berli devam ete, o vaqıt çoq qırımtatar on yıl devamında sürgünlikten qaytıp, ayatlarını yañıdan qurmaq içün ciddiy manialarnen qarşılaşqan edi. Ukrayina tamır halqlarınıñ aqları halqara diqqatnıñ merkezinde qalsın ve kerekli destek alsın dep, sessiz diplomatiyanıñ işini devam etmege söz berem", — dep qayd etti o.
Ukrayina Yuqarı Şurası reisiniñ birinci muavini Oleksandr Korniyenko öz nazar noqtasını da seslendirdi. O, ananelerni qorçalamaq ve medeniyetlerara işbirlikni inkişaf ettirmek içün ğayretlerni birleştirmek müimligini qayd etti.
"Tamır halqlarınıñ aqlarını qorçalamaq — bizim institutımıznıñ müim yönelişlerinden biridir. Bu, medeniyetlerimizni birleştirmek ve daa çoq sistemli şekilde beraber çalışmaq içün imkân bere", — dep Korniyenko qayd etti.
O şunı da qoştı ki, cenk şaraitinde birinci Kongressniñ keçirilmesi Ukrayina tamır halqlarına destek köstermek içün azırlığı ve istiqrarınıñ köstergiçidir.
"Böyle qıyın şaraitte birinci Kongressniñ keçirilmesi — Ukrayina içün büyük muvafaqiyettir. Men bu meydançıqnı dialog ve devlet siyasetini ve tamır halqlarına destekni quvetleştirecek umumiy teşebbüslerni meydanğa ketirmek içün bir imkân olaraq körem", — dep o qoştı.
Kongress bir kün devam etecek ve cenk şaraitinde devlet siyaseti ve Qırımnıñ işğalden qurtarıluvına azırlanuv boyunca umumiy tevsiyelerniñ azırlanuvınen bitecek.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
