İşğalci akimiyet Sevastopolda (AqyardaRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) daa 15 soqaq ve bulvarnı Ukrayinağa qarşı cenkte uruşqan Rusiye arbiyleriniñ adları ile adlandırmağa planlaştıra. Bugün Rusiyede 70 böyle obyekt bar, olarnıñ soqaqlarınıñ adları "MAA qaramanları"nıñ adları ile bağlı.
TASS Rusiye devlet agentliginde bu aqqında yazıla.
"Rusiye şeerlerinde 70-ten ziyade soqaq "MAA" qaramanlarınıñ adlarını taşıy. Çoqusı bölgelerde olarnıñ adları ile mektepler ve sınıflar adlandırıldı, qaramanlarnıñ şerefine muralar, hatıra levhaları ve memoriallar qoyuldı. MAA qaramanlarına bağışlanğan soqaqlar aman-aman er bir büyük şeerde bar. Çoqusı regionlarnıñ akimiyeti içtimaiy obyektlerge öz tuvğanlarınıñ, mektep ya da tehnikum mezunlarınıñ adlarını qoya. Böyleliknen, yalıñız Sevastopolda (Aqyarda) 15 soqaq ve bulvarğa MAA iştirakçileriniñ adları berilecek", — dep TASS yaza.
İşğalci akimiyetniñ qararına binaen, Sevastopolda (Aqyarda) daa 15 soqaq ve bulvarnıñ adlarını deñiştirmege planlaştırıla. 2025 senesi çiçek ayında Putin Rusiye Federatsiyası ve işğal etilgen topraqlardaki yerli akimiyet organlarını soqaq ve diger coğrafik obyektlerge "MAA qaramanlarınıñ" adlarını bermege çağırdı, dep TASS haber ete.
İşğal etilgen Qırımda mekteplerniñ adlarını "MAA qaramanları" ve sovet ordusınıñ şerefine — "Mektep qaramanınıñ adı" olaraq deñiştirüv leyhası devam ete. Bu aqta Qırımdaki aq qorçalayıcılardan biri Qırım.Aqiqatına anonimlik şartınen bildirdi. Onıñ malümatına köre, Qırımdaki 200-den ziyade mektep bu leyha çerçivesinde yañı adlarnı aldı.
Hatırlatamız, işğal etilgen Qırımda "mahsus arbiy ameliyat" bitkenine qadar tek bu mevzuda muralar yaratmağa qarar alındı. Böyleliknen, bina ve inşaatlarda tek Rusiye arbiyleri ile resimlerni tasdıqlaycaqlar.
Keççe Suspilne Qırım, Rusiye Qırımnıñ adlarını Rusiye imperiyası zamanından berli, soñra ise Stalin zamanından berli nasıl deñiştirgenini tarif ete edi. Qırımtatarlarnıñ adlarını deñiştirüv dalğası 1944 senesi qırımtatarlarnıñ sürgünliginden soñ başlandı, dep tarif etti Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi Eskender Bariyev. Şimdi olğanı kibi, rusiyeliler Qırımdaki obyektlerge öz askerleriniñ adlarını bere ediler.
"Bu, ilk evelâ, Qırımda er şeyni tamır qırımtatar halqını hatırlatmaycaq şekilde yapmaqnen bağlı. Bu köçip kelgen adamlar, kelgen yerlerine öz adlarını qoydılar. Bu sebepten Qırımda Orlivka kibi adlar peyda oldı. Bundan da ğayrı, o vaqıt SSCB Silâlı quvetleriniñ temsilcileri, meselâ, Qırımda elâk olğanlar ya da Ekinci cian cenkinde Sovetler Birliginiñ qaramanları şerefine adlarnı bermege tırıştılar", — dep Eskender Bariyev añlattı.
Bariyevniñ hatırlavına köre, Qırımğa tarihiy adlarnı qaytarmağa mustaqil Ukrayina vaqtında başladılar. Qırım işğalinden bir yıl keçken soñ, Yuqarı Şura sovet toponimleriniñ, hususan Qırımnıñ adlarınıñ deñiştirilmesini közde tutqan dekommunizatsiya qanunını qabul etti. 2023 senesiniñ arman ayında, tam bir istilâdan soñ, parlament yarımadada tarihiy adlarnıñ qaytarıluvı aqqında ayrı qanunnı qabul etti. 69 meskün yerniñ adları deñiştirildi.
Qara deñiz strategik institutınıñ yolbaşçısı Andriy Klımenko añlata ki, sovet devirinde rusiyeliler er şeyniñ adını deñiştirgen ediler — özen, dağ, körfez, vadi.
"Bu, territoriyanı işaretlegen köpek kibi bir şey. Olar bir şeyni tutıp aldılar, o olarnıñ degil, amma onı deñiştirmek kerek. Sanki o, er vaqıt rus edi. Dağlar, ormanlar, özenler, vadiyler — episi bir şey kibi qabul etile. Evler, soqaqlar — cenk ya da zelzeleden soñ yoq etilecek. Tabiat ise daa uzun", — Klimenko dey.
Amma bu plannı amelge keçirmege imkân olmadı. Deñizcilerni raatsızladılar, çünki deñizde kâğıt haritalarnı qullana ediler. Tabiiy obyektlerniñ adlarınıñ deñiştirilmesi navigatsiya içün bir mania ola bile.
2020 senesi Aqmescitteki işğalciler, sabıq Moskva şeer yolbaşçısı Yuriy Luzhkov, öldürilgen "DNR" yolbaşçısı Oleksandr Zaharçenko, öldürilgen Rusiyeniñ Türkiyedeki elçisi Andriy Karlov, Rusiyeniñ OON-deki sabıq vekili Vitaliy Çurkin, V. I. Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ rektorı Mıkola Bagrov ve digerlerniñ şerefine soqaqlarğa adlar berdiler.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
