Cenk ve işğalge baqmadan, Qırım ve diger vaqtınca işğal etilgen topraqlardan talebeler ukrain universitetlerine kirmege devam eteler. Amma er yıl olarnıñ sayısı ep azlaşa. "Qırım—Ukrayina" tasil merkezleri daimiy destek rejiminde çalışa, kiriş ise sadeleştirilgen protsedura boyunca keçe — amma qıyınlıqlarsız degil. Universitetler ve uquq qoruyıcılar tasil problemleri, yerlerniñ qıtlığı ve işğalde gençler içün telükeler aqqında aytalar.
Suspilne Qırım, ne içün talebelerniñ sayısı eksilgenini ve devlet ve universitetler ukrayin tasilini saylağanlarğa qoltutmağa tırışqanını añlay edi.
"Qırım—Ukrayina" tasil merkezleri ukrayin universitetleri yanında çalışa ve vaqtınca işğal etilgen topraqlardan kelgen abituriyentlerge aliy oquv yurtlarına sadeleştirilgen protsedura boyunca kirmege yardım ete. Taras Şevçenko adına Kıyiv milliy universitetinde bu sene böyle üç student bar.
"Bir iştirakçi Qırımdan, biri işğal etilgen Zaporizhzhâ vilâyetinden ve biri Luğansk vilâyetinden. Amma men, ğaliba, daa beterini bekley edim, çünki er yıl istegenlerniñ sayısı eksilgenini köremiz", — dep Kıyiv milliy universitetiniñ qabul komissiyasınıñ mesüliyetli kâtibi İvan Voyteşenko tarif etti.
Vernadskıy adına Tavriya milliy universiteti yanında "Qırım—Ukrayina" tasil merkezi de çalışa. Mında telefon daima çalışa — mesleatlar aman-aman 24 saat devamında berile. Bu sene TMUe Qırımdan beş abituriyent ve Donetskten bir abituriyent kirdi.
"Qırımdan beş adam keldi. Olardan ekisi merkezge fizikiy yolnen keldi, üçü — uzaqtan. Bütçege bir kereden dört adam kirdi, eki kişi añlaşmağa kirdi. Amma biz muracaat ettik, ve bizni eşitkenler", — dep TMUniñ "Ukrayina" tasil merkeziniñ koordinatorı Viktor Kuts qayd etti.
Universitetniñ qayd etkenine köre, abituriyent ya da ana-babanıñ razılığınen kelgen ya da çağına yetken olmalı. VİETdan talebeler içün bütün oquv formatları bar — körüşüv, uzaqtan, qarışıq ve şahsiy cedvel.
"İşğal etilgen topraqta olar olğan vaqıtta, mesele — alâqalar. Bizde bir qaide bar: soñuna qadar bekleymiz. "Merhaba, biz endi ameliy derslerge keçemiz, azır olsañız — oca malzeme yollaycaq, evde yapacaqsıñız", — dep Kuts qoştı.
Bu sene Ukrayina universitetlerine Qırımdan 42 abituriyent kirdi. "Almenda" vatandaşlıq maarif merkeziniñ adliyecisi Valeriya Kuberska dey ki, bu soñki yılları eñ alçaq köstergiç.
"2023 senesi 80-ge yaqın adam bar edi, 2024 senesi — 51. Bu sene ise tek 42 oldı. İşğal etilgen diger topraqlarda qayd etilgenlerniñ sayısı arttı, Qırım içün ise — eksildi", — o dedi.
VİETdan abituriyentler 2-inci kvotada, yani NMT-nı tapşırıp, abituriyent olmağa aqqı bar. Amma, advokatnıñ aytqanına köre, manialar arta.
"İşğalden çıqmaq daa da qıyınlaşa. İçtimaiy meseleler de bar: keçken sene üç fenni bitirgenler, bu sene dört. Olar kontrol etilgen territoriyada balalar kibi tasil almaylar, amma biz derslerniñ sayısını arttıramız", — dep Valeriya Kuberska qayd etti.
Diger meseleler arasında — bücet yerleriniñ qıtlığı, dep uquqçı qoşa.
VİETdan kirgenler içün bu devletniñ 10%-i, eñ az — bir yer. Köçürilgen aliy oquv yurtlarında ise — 40%. Amma bu yeterli degil, iştirakçiler daa çoq. Keçken sene abituriyentlerniñ 40%-i işke kirdi. İşğal etilgen topraqta bulunıp, nasıl oquv masraflarını ödeyeceksiñ? Rusiye kartından ukrayin kartına paralarnı köçürmek imkânsız. Para olsa bile, onıñ içün bir şey yapmaymız. Para olmasa, ne olacaq?", — dep Kuberska añlata.
Tasil nazirligi qayd ete ki, bu sene bücet yerleri yetmey.
"Bücet yerlerini alğan yerlerinden ziyade ayırdılar. Bücet yerleriniñ sayısı meselesi yoq. Devlet bu ihtiyacnı añlay ve bu kategoriyağa kirgenlerni destekley. Amma qaidelerni er vaqıt yañartmaq kerek, tecribege esaslanıp, problemlerni azlaştırmaq kerek", — dep Tasil naziriniñ muavini Mıkola Trofimenko ayta.
Trofimenko dey ki, sadeleştirilgen sistemağa baqmadan, onı daa da sadeleştirmege imkân yoq.
"9,5 biñ kişi özüni VİETdan olğanını bildirdi. Amma 2016-2018 seneleri köçip ketken ve qaydını deñiştirmegenler ola bile. Şunıñ içün, yañı kelgenlerniñ kerçek yaşağan yerini nasıl teşkermek mümkün olğanını tüşünemiz", — dep o qayd etti.
Universitetlerniñ fikirince, malümat işiniñ quvetleştirilüvi, abituriyentlerniñ bir qısmını daa yahşı celp ete bile.
"Müim şey — malümat bermektir. İçtimaiy ağlar vastasınen çalışamız, anda VİETdan abituriyentleri içün er şeyni derc etemiz. Ukrayin tili ve tarihı boyunca onlayn kurslar yaratılmalı — bu fenlerni ögrenmege eñ qıyın ola, şunıñ içün seviyeni arttırmaq kerek", — dep TMUniñ prorektorı Volodımır Kuçerâvıy yekünledi.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
