Orta küz ayınıñ 15-nde saba Qırımda FSB hadimleri Bağçasaray, Holmivka, Dolınne ve Orlivka şeerlerinde dört qırımtatar qadınınıñ evinde tinttiler.
Tutulğanlarnıñ episi Simfropoldaki (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adteki) FSB idaresiniñ binasına ketirildi ve Rusiyede yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtında iştirak etkenleri aqqında madde içün olarğa şübe bildirildi. Qorantaları ve balaları tuvğanları nezaretinde qaldılar, olar tintüvlerni "üç saatlik qorqu ve haos" olaraq tarif ettiler. Nasıl olğanını ve işğalcilerniñ "qadın Hizb ut-Tahrir davası"nı ne içün uydurğanlarını añlatamız.
Rusiye quvetçileri dört qırımtatar qadınınıñ evini ananeviy şekilde saba saat 4-te tintmege keldiler. Bağçasarayda — çoq balalı ana ve siyasiy mabüs Remzi Nimetulayevniñ apayı Esma Nimetulayevanıñ evine keldiler.
Aynı vaqıtta Bağçasaray rayonınıñ Holmivka köyünde pedagogika kolleciniñ talebesi ve bala bağçasınıñ terbiyecisi Nasiba Saidovanıñ evi, aynı rayonnıñ Dolınne köyünde — Elviza Aliyevanıñ evi, em de Sevastopol (AqyarRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) rayonınıñ Orlivka köyünde — Fevziye Osmanovanıñ evi tintildi. Soy-soplarınıñ aytqanlarına köre, quvetçiler evlerge tintüv qararını köstermeyip kirdiler. Tintüvden soñ qadınlar tutuldı, soñ işğalciler olarnı Simferopoldaki (Aqmescitteki) FSB idaresine ketirdiler.
"Bir qadın içün bu qadar quvetçi azmı?"
Esma Nimetulayevanı saba saat yedide alıp kettiler — tintüv başlağanından üç saat keçken soñ, — dep onıñ anası, 73 yaşındaki Aliye Bekirova hatırladı. Onıñ aytqanına köre, saba saat dörtte evine Rusiye quvetçileri kirgende, o, qızı Esma ve beş torunı evde ediler. Qadınnıñ hatırlağanına köre, er şey birden olıp keçti, qızı azbarda adamlarnı kördi.
"O, meni tahminen saat dörtte uyandırdı. "Anam, tur, bizge keldiler", dedi. Men tek bir anter kiymek içün vaqıt taptım. Olar qapı yanında tura ediler — çalmadılar bile, öz başına qapı açtılar. Qızım ise: "Qırmañız, men qapunı açam", — dep cevap berdi. Ve birden evge bir gruppa insan kirdi — men 10-dan ziyade saydım, torunımnıñ aytqanına köre, eñ azı 15-ke qadar edi", — dep Aliye hatırladı. Qızım maña anası olğanını ayttı, olar da: "Siz balalarnen beraber yataqhanede bekleñiz, biz qızıñızğa qararnı oquycaqmız", — dediler.
Aliye hanımnıñ aytqanına köre, kerginlik ve qorqu müitinde o, Rusiye quvetçilerine izaat berdi.
"Siz daa çoq adamnı yollap olamadıñızmı? BBir qadın içün bu qadar quvetçi azmı?". Olar susıp baqtılar — iç bir şey aytmadılar. Oturıp, odalarda yürgenlerini seyir ete edim", — dep Aliye Bekirova ayttı.
Qadınnıñ hatırlağanına köre, tintüv vaqtında quvteiler er şeyni devirdiler:
"Er bir balanıñ öz masası bar, anda mektep eşyaları, kitapları bar. Er şeyni aça ediler, aşhanege bile baqa ediler. Peyğamberler aqqında islâm kitaplarımız da baqıldı — bir şeyge qol tutmadılar, sadece baqtılar. Telefonlar teşkerildi — ekisini alındı, qalğanları qaytarıldı. Olar da mağazğa kirdiler, amma bizni kirsetmediler, anda ne yapqanlarını bilmeyim".
Vesiqa oquğanda, qadın mektep talebesi olğan büyük torunını yibermege rica etti.
"O 16 yaşında, o diñlesiñ, belki men bir şey eşitmegenim", dedim. Amma izin bermediler. "Sadece anası içün", — dep ayttı.
Balalar gürültüden uyandılar.
"Eñ küçük qızı dört buçuq yaşında, boş ayda beş yaşında olacaq. Anamnı alıp ketmesinler dep, çoq ağlay edi. Eki yıl evelsi babasını alıp ketkenlde, o, çoq vaqıt devamında yalıñız yatmağa qorqqan edi. Tek alışmağa başlağan — ve endi kene aynı şey. Başqaları de ağlay ediler, eñ büyügi bile ağladı", — dep Esmanıñ anası añlattı.
Esmanıñ aqayı — Remzi Nimetulayev — "Qırım birdemligi"niñ faalcisi, beş çağına yetmegen balanıñ babasıdır. Birinci kere onı 2021 senesi boş ayda Sevastopolda (Aqyarda) memuriy apis müddeti bitken advokatnı SİZOdan qarşılamağa kelgen soñ yaqaladılar.
O vaqıt Ramzige 10 künlik memuriy apis cezası berildi. 2023 senesi arman ayında onı "Qırım birdemligi"niñ daa beş faalcisinen beraber Qırımdaki büyük tintüvler vaqtında yaqaladılar ve terroristik teşkilâtnıñ faaliyetini teşkil etüvde qabaatladılar. O, uydurılğan "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ beşinci Bağçasaray gruppasınıñ iştirakçisi ola.
"Küçügi: "Anm ne vaqıt qaytacaq?" dep soray.
Tintüvden soñ, Esmağa eşyalarını toplamağa emir ettiler.
"O namaz qılmağa istedi — izin bermediler. Er şey nezaret altında edi, olar onıñ peşinden adım adım ketken ediler. Soñ bir memur maña balalarnıñ vasiyetnamesini almağa ayttı, çünki vasiyi olmasa, olarnı devlet alıp ketir. Men balalarımnı bir kimsege bermeycegimni ayttım", — dep Aliye ayttı.
Quvetçiler ketken soñ, o özüni yaramay duydı — basqı arttı.
"Qızım çıqarılmadan evel maña bir ap berdi. Balalar qorqıp otura ediler. Soñ olarnı özüme alıp keldim. Eñ kiçigi, anam ne vaqıt qaytacaq, dep soray. Anañ vesiqalarnı imzalay, dep aytam, amma o, susıp, maña qol tuta", — dep qadın ayttı.
Aliye dedi ki, Esma o künü tintüv keçirilgen diger qadınlarnı tanımay edi:
"Men apiske alınğan qadınlar aqqında iç bir şey bilmeyim, olar iç bir vaqıt musafirlerimiz olmadı, olarnıñ adlarını eşitmedim", — dep ayttı o.
Şimdi 73 yaşındaki Aliye Bekirova beş torunınen qaldı, eñ kiçigi daa beş yaşına bile kirmedi.
"Men olarnen beraberim. Başqa çaremiz yoq. Mahkemeden haber bekleymiz, amma daa bir şey bilmeymiz", — dep qadın añlattı.
Advokat Emil Kurbedinov bildirdi ki, Esma Nimetulayeva Rusiye Ceza qanunnamesiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına, Bağçasaray ve Sevastopol (Aqyar) rayonlarından üç qadın ise aynı maddeniñ 2-nci qısmına, yani "terror teşkilâtında iştirak etüv"de qabaatlanalar. Esma ise "Hizb ut-Tahrirniñ merkezini teşkil etüv"de qabaatlana.
Qabaatlav tedbirini saylvv meselesi işğalli Kıyiv rayon mahkemesi tarafından baqılacaq. İmayeci tüşüne ki, FSB qadınlarnı apiske alacaq.
"Mektep diplomını alıp kettiler"
Fevziye Osmanovanıñ anası Leonora dedi ki, quvetçiler qorantasını saba saat 4-te qaldırdılar, yerinde turmağa mecbur ettiler.
"İnsanlar birden kirdiler, bizni köterdiler. Er kesni yerinde turmağa mecbur ettiler ve tintüv başlandı", — dep Leonora hatırladı.
Onıñ aytqanına köre, evde onğa yaqın quvetçi bar edi, olar birden odalarğa kirdiler ve ellerine tüşken er şeyni devirdiler.
"Oturğan yerimizge kirdik, bir odamız bar edi. Er şeyni devirdiler — er şeyni baqıp çıqtılar", — dep qadın hatırladı, — "Eki saat devamında, bizim evimizni tintkenler kibi körüne — amma eki kitapnı qaldırğanlar. Elbette, bir şey imzalamadıq".
Tintüvden soñ Fevziye apiske alındı, amma oña yalıñız küçük bir çanta alıp ketmege izin berildi.
"Er bir odada, er bir azbarda — er kes yürdi, er kes baqtı. Er kesni közetmek imkânsız edi. Ve saat 7:20-de er şey bitti — onı bir maşnağa mindirdiler. Bir, eki ya da üç maşna bar edi, tam hatırlamayım. Qızımnı alıp kettiler", — dep Leonora hanım ayttı.
Tutuluv vaqtında vesiqaları ve şahsiy eşyaları tutıp alındı — pasportı, mektep diplomı, planşeti ve kitapları. 2004 senesi doğğan Fevziye, qorantasınen beraber aile işinde çalıştı.
İlk "qadın Hizb ut-Tahrir davası"
Qırımtatar Resurs Merkeziniñ malümatına köre, Qırımda "Hizb ut-Tahrir" islâm firqasınen alâqası olğanında qabaatlanğan 122 insan taqip etildi. Erkekler edi. Orta küz ayınıñ 15-nde tutulğan dört qadınğa nisbeten cinaiy davalarnıñ açılması aqqında qararlar Qırım ve Sevastopoldaki (Aqyardaki) Rusiye FSBsi baş tahqiqatçısı, kapitan Valeriy Şerstükov tarafından berildi.
Olarnı Bağçasaray rayonında Rusiye Federatsiyasında yasaq etilgen Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüvde qabaatlaylar. Valeriy Şerstükov — Qırımdaki FSB taqiqatçısıdır. Qırımtatarlar ve faalcilerge qarşı bir sıra siyasiy sebepten açılğan davalarda iştirak etti. Olarnıñ arasında Ayder Kadırov, Ridvan Umerov, Asan ve Aziz Ahtemovlar ve Nariman Celâlnıñ davaları bar.
Şerstükov aqqında çoq şey belli degil — Rusiye taqiqatçıları ve quvetileri içtimaiy ağlarda saifelerni sıq-sıq qullanmaylar ya da özleri aqqında malümatnı açıq şekilde derc etmeyler. Suspilne Qırım jurnalisti Valeriy Romanoviç Şerstükovnıñ 29 yaşında olğanını, Voronejda doğğanını, Voronejda uquq tehnikumını bitirgenini ögrendi. Bundan da ğayrı, açıq menbalar yardımınen onıñ fotoresimi tapıldı.
Hizb ut-Tahrir, islâm siyasiy fırqasıdır. 2003 senesi Rusiyede o, terrorcı bir teşkilât olaraq tanındı, oña bağlı olğan insanlarnı ise taqip etmege başladılar. İştirakçileri, "qanunlarğa qarşı faaliyet"te ve böyle degen "cian hilâfeti"ni yaratmağa ıntılmağa qabaatlanalar. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ işğalcilerniñ qanunları zapt etilgen Qırımda da qullanılmağa başlandı. Qırımlı musulmanlarnı da Hizb ut-Tahrirge bağlı olmaqta qabaatlamağa başladılar, böylece yarımadanıñ işğaline qarşı olğanı sebebinden qırımtatarlarğa basım arttı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
