Kıyivdeki Britaniya rezidentsiyasında "Crimea Vox: İşğalniñ hronikası" vesiqalı serialı qapalı şekilde taqdim etildi. O, 2014 senesinden 2022 senesine qadar müddetni qaplap, Qırım işğaliniñ yıllıq hronikasını belgiley. Er bir seriya faktlarğa, qurbanlarnıñ şaatlıqlarına, talillerge ve teşkerilgen vesiqalarğa esaslana.
Leyhanıñ taqdim merasiminde bulunğan Suspilne Qırım mühbiri bunı bildirdi.
Serial Qırım Vox Media leyhası tarafından yaratılğan. Tedbir diplomatik missiyalar ve halqara teşkilâtlarnıñ vekillerini, ukrayin diplomatlarını topladı. Leyha Qırım işğali aqqında esas faktlarnı maarif, advokatlıq ve halqara añlayış içün saqlamaqnı közde tuta.
Crimea Voxnıñ tesisçisi Süleyman Mamutovnıñ aytqanına köre, bu serialni yaratmaq ğayesi apansızdan keldi.
Onıñ aytqanına köre, Crimea Vox başta siyasiy satira olaraq yapıldı. Leyhanıñ taqımı Qırımdaki adise-vaqialarnı eki tilde aydınlatmağa istedi: qırımtatar ve ukrayin tillerinde.
"Bu teşebbüsniñ tesisçilerinen laf etkende, 10 yıl evelsi ve Rusiye Qırımnı işğal etken soñ er yıl olğanlarnı qayd etmege istegen edik, bunı qayd etmek, hatıralarımızda taze olğanda, bunı körgenimiz kibi, bir çoqumız bu vaqialarnıñ şaatı olğanımız içün, bir şekilde ifade etmek istegen edik", — dep Mamutov qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, tek 2014 senesini degil de, işğalden evel — işğal stsenariyleri qurulğan 1990-cı seneleri de köstermege istegenler.
"Biz, esasen, arhiv fotoresimlerini qullanamız. Bu şahsiy ikâyelerni keçmişte, bu ya da diger adise olıp keçken vaqıt nasıl qabul etilgenini qıdırmağa tırışacaqmız", — dep Mamutov qayd etti.
Onıñ bildirgenine köre, serialnıñ umumiy taqdimi 2026 senesi kiçik ayda — Rusiye işğaline qarşılıq kününe planlaştırıla. Ukrayinler bir qaç epizodnı bir kereden seyir ete bilirler.
Aynı zamanda Ukrainadaki Büyük Britaniya meseleleri vekâletlisi Şarlotta Süren qayd etti ki, Qırımğa qoltutuv — printsipler meselesidir.
"Britaniya rezidentsiyasında Qırımğa bağışlanğan oda bar. Bu, em Qırım mirasını ve medeniyetini qorçalav ve inkişaf ettirüv, em de azatlıq oğrunda keniş küreşke qoşulmanen bağlıdır. Crimea Vox ve bu leyhanıñ taqımını qabul etmek bizim içün büyük şereftir, bugün yapqan işiniñ neticelerini körmek içün yaşamağa devam etecek pek cesür bir taqım. Bu canlı arhiv, işğalniñ kerçekligi, qarşılığı ve insan ğayıplarınıñ şaatlığıdır", — dep bildirdi o.
Diplomatnıñ qayd etkenine köre, Britaniyada 11 yıl evelsi olğanlarnı bileler, amma Qırımnıñ zapt etilmesi, evlerniñ kazarmağa çevirilüvi, yarımadanıñ cenk içün başlanğıç meydançığı aqqında laf etmege devam etmek müimdir. Narazılıq bildirgenlerni susturdılar, işkencege çektiler, apiske aldılar, dep Süren qoştı.
"Büyük Britaniyanıñ bu nazar noqtası — tek diplomatik nezaket degil, bu tek sözler degil. Bu ahlâq, bu tarih, bu insaniyet degerleri. Qırım — Ukrayinadır. O azatlıqta bulunğanına qadar, laf etmege toqtamaycaqmız, olarğa qol tutmağa toqtamaycaqmız", — dep qayd etti o.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, serial — XX asırda "tarihınıñ eñ facialı devirlerinden biri olğan yarım asırlıq sürgünlik" keçken ukrayin-qırımtatar halqı aqqında olğanını bildirdi.
"Amma o küreşti ve öz toprağına qaytıp keldi. Ve, sanki, mustaqil Ukrayina devleti terkibinde daa yahşı yaşayış içün bütün şarait bar edi. Amma kene de Moskva, kene de Rusiye orduları Qırımğa avuşa. Qırımnıñ Rusiye işğali on eki yıl devam ete. Bu film dünyağa qırımtatar halqınıñ tanıtılması içün yapıldı. Öz toprağı ve serbestligi içün küreşmege azır olğan halq. Rusiye istilâsına qarşılıq köstergen er kesnen, Ukrayina ile beraber", — dep Çubarov qayd etti.
"Ukrayinska pravda" neşiriniñ baş muarriri Sevgil Musayeva qayd etti ki, belki de, insanlarnıñ ikâyeleri halqara kütleviy haber vastaları içün meraqlı degil, amma ameliy şeyler aqqında aytmaq kerek. O, vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki insanlarnı unutmamağa çağırdı.
"Rusiye Qırımnı güzel tabiat ve ilâhre sebebinden degil de, geosiyaset qısmı olaraq, NATO ve AB azaları bulunğan Qara deñizni ve Qara deñiz bölgesini kontrol etmek içün köre. Rusiye bu bölgeniñ bir qısmını nezaret etkende, bu bütün bu memleketler içün telükeli olacaq. Misal içün, Rusiye Qırımnı ve Qara deñizni Suriye kampaniyasında öz strategiyasınıñ qısmı olaraq qullanğanını hatırlaymız. Bir çoq halqara kütleviy haber vastası ve uquq qorçalayıcı bu aqqında yazdı, amma bu olmadı. Şunıñ içün halqara havfsızlı aqqında tüşüneyik", — dep jurnalist qayd etti.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
