Mustaqillik künü ögünde "Sarı şerit," areketi işğal etilgen topraqlarda tirenüv kösterüv tedbirini teşkil etti: Qırımdan, Donetsk vilâyetiniñ işğal etilgen yerlerinden, Lugansk vilâyetinden, Zaporijjâ ve Herson vilâyetlerinden kelgen adamlar tirenüv timsallerinen fotoresimler yapalar.
"Bu künde faalciler işğal etilgen şeerlerni ukrain timsallerinen toldurdılar. İşğal etilgen topraqlarda", – dep yazdılar areketniñ azaları Telegram-da. Qarşılıq areketi küçlene, bu, hususan, 11 yıl devamında işğal altında bulunğan Qırımda duyula, dep haber etti "Sarı şerit"-niñ koordinatorı Suspilne Qırım-ğa adı açılmamaq şartınen. İşğalcilerge nasıl qarşılıq kösterilgeni aqqında malümatta oquñız.
— Yarımadada "Sarı şerit" areketi nasıl çalışa. Siz öz agentleriñizni bilesiñizmi?
Bizim areketimizniñ faalcileriniñ faaliyeti mümkün olğanı qadar anonim ve çeşit türlüdir: iç bir iştirakçi öz şeerinde bile areketniñ başqa faalcileri aqqında bilmey. Böyle ayırılıq bizge işanğan adamlarnıñ havfsızlığı içündir. Biz faallerimizniñ şahsiy malümatlarını toplamaymız, tek 18 yaşında olğanını tasdıqlamaqnı isteymiz.
— Olar areketke ne qadar faal qoşulalar?
Yañı faalcilerniñ aqımı turğun. Kimdir foto çıqara, kimdir malümat haber ete — ve episi bu qarşılıq. Er sefer, hususan müim cemaat bayramları arfesinde bizge qarşılıq areketiniñ bir qısmı olmaq istegini bildirgen yañı adamlar qoşulalar.
— İşğal etilgen şeerlerde "Sarı şerit"-niñ areketleri muntazam sürette olıp keçe. Yerli halq buña nasıl baqa? Yerli işğalci ükümet ne yapa: yarlıçıqlarnı yırtıp taşlay, teşkilâtçılarnı qıdıra mı?
Çoqusı içün bu yardım, ümüt ve qarşılıq işğalde yaşamağa devam eteyatqanınıñ belgisidir. İşğalciler içün bu asabiylikke sebeptir, çünki bu olarnıñ vaziyetni nezaret etmegenlerine isbattır. Olar yarlıçıqlarnı yırtıp taşlaylar, graffiti sızalar, atta şeer boyu yürip, ukrain tarafdarı timsallerni qıdırğan ve yoq etecek mobil gruppalar yaratalar (bu Qırımda yazılğan edi).
— Ne içün bu tedbirler müimdir? Qırımlılardan fikir alasıñızmı?
Ebet, bizge fikirler kele, ve ne taaciplendire ki, eñ çoq qırımlılardandır. yıl devamında işğal etilgen soñ bile, adamlar vazgeçmeyler. Olar içün bu bir belgi olğanını yaza: olar yañğız degil ve olarnı hatırlaylar. Bu olarnı çoq ruhlandıra, ümüt bağışlay. Bundan ğayrı, aynı böyle sade areketler yardımınen tirenüv kösterüvge yañı adamlar qoşula, olar kiçik adımlar atmaq mümkün olğanını köreler – ve bu endi müimdir.
— İşğalciler "Sarı şerit" ve başqa tirenüv areketlerinden qorqqanlarını duyasızmı?
Ebet, işğalciler qorqalar. Şunıñ içün de "o yoq, er kes Rusiye Federatsiyasını yaqlay" kibi külünçli ifadelernen daima onıñ itibarını tüşürmege tırışalar. Bundan da ğayrı, olar öz teşviqat ağları vastasınen areketni tarqatıp, onı mashara etmege tırışalar. Lâkin kerçek şusı ki, eger olar özüni qorqunçlı duymasalar, böyle asabiy cevap bermez ediler.
— Yarımadanıñ ealisi üzerinde nezaretniñ pekitilgeni aqqında haber beresiz. Nasıl usullar qullanıla?
Ebet, nezaretni quvetleştirmek içün areketler devam ete. Olarnıñ Max messenceri – bu gizlilikni iç de kefalet etmegen sistemasıdır. O, tek insanlar aqqında malümat toplamaq içün kerek: alâqalar, mektüpleşüv, faaliyet. Yani olar bütün alâqa idare etilgen kanaldan keçmesini isteyler, anda ukrain tarafdarı mevamına saip ola bilgenlerniñ keyfini közetmek daa qolay.
Bundan ğayrı, biz VİT-da mobil internetniñ daima üzülgenini köremiz. Bu, insanlar işğalcilerniñ nezareti astında olmağan mustaqil malümat menbalarından ve içtimaiy ağlardan azca faydalansınlar dep yapıla. Bunıñnen beraber başqa basım usulları qullanıla: soqaqlarda ve yol qapatmalarında telefonlarnı teşkermek, belli bir programmalar yerleştirilmesini talap etmek, öz esaplarını "doğru" cedvelge almağa ya da teşviqat faaliyetinde iştirak etmege mecbur olğan talebelerge ve devlet hadimlerine basım yapmaq.
— Yarımadada şimdiki keyfi nasıl? 12 yıldan soñ biz Qırımnı zein ceetinden ğayıp etemiz dep ayta bilemizmi? İşğal devrinde ösken gençler arasında keyf nasıl?
Belki taaciplendirir, lâkin tamam Qırımda al-azırda eñ küçlü qarşılıq kösterüv faaliyeti közge çarpa. Bunıñ ne sebepten öyle olğanını aytmaq qıyın: belki yarımadanıñ hususiy müiti sebebindendir, belki bir "aqiqat"-nıñ insanlarğa daima yüklenilgenindendir. Ve bu aksine tesir ete: insanlar alternativa qıdıralar, birleşeler ve biri-birini tapalar. Eñ müimi – yaşlar. 2014 senesinden soñ Ukrainada iç bir vaqıt olmağanlar bar, çoqusı onı tek başlanğıç mektepten hatırlay. Ve buña baqmadan, qarşılıq kösterüvni aynı yaş nesil alıp bara. Bu pek sevindire, çünki açıq: olar içün Ukraina tek hatırlavlar ya da haberlerden alınğan resimler degil, aqiqiy seçim ve içki menliktir.
Ayrıca qayd etmek isteyim ki, Qırımda yaşağan insanlarımıznıñ çoqusı ukrain tilini yahşı bileler. Qaydan kelgen kibi körünecek – eger bu qadar yıllar devamında onı tasilden ve cemaat meydanından çıqarmağa tırışsalar. Amma bu bir fakt: til yaşay, o qullanıla ve bu deyerlik mümkün olmağan kibi körüngen yerlerde bile menlikniñ müim bir qısmı olaraq qalmaqta. Faalcilerniñ çoqusı, ukrain tilinde qonuşa, olar daa çoq meşğuliyet keçirmege istegenlerini aytalar. Bu VİT sakinleri içün ukrain tili kurslarını yaratmaq ğayesini berdi – https://www.tyvukraini.com.
Bizim bütün faaliyetimiz, qarşılıq olğanını köstermege yönelgen, adamlar ise, rus teşviqatı köstermege tırışqan kibi, işğalnen barışmağanlar. Rusiye Federatsiyası, işğal etilgen topraqlarda yaşayış turğun, halq ise yañı aqiqatnı qabul etti, degen efsaneni faal sürette tarqata. Lâkin biz bam-başqa süretni köremiz: insanlar eñ ağır şaraitlerde bile qarşılıq köstermege devam eteler. 10 yıllıq işğalden soñ bile Ukrainanıñ bir qısmı olaraq qalmaq istegi ğayıp olmadı. Bizim areketlerimiz Qırım Ukraina olğanını, bar ve olacağını hatırlatmaqtır. Er bir sarı şerit ya da yarlığı – işğalciler vaziyetni nezaret etmegenlerini ve sakinler işğalci akimiyetni qabul etmegenlerini köstermekniñ bir yoludır.
— Ukraina akimiyet ve cemiyet tarafından sizge nasıl destek kerek?
Bizge birinci nevbette vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ sakinlerini ğayrıdan bütünleşüv etmekniñ koordinatsiyalanğan ve sistemalı siyasetleri kerek. VİT-dan kelgen adamlar Ukraina içün müim ve kerekli olğanını bildirmek kerek. Bunı qayd etmek pek müimdir: şaraitke köre, işğal astında yaşağanlarnıñ episi satqın degil. Bu işğal şaraitinde bar olmağa mecbur olğan vatandaşlarımızdır, biz olarnı bu tecribenen qabul etmelimiz. Bu insanlarğa işğal etilgen topraqlardan çıqıp, ukrain cemiyetine tolusınen qoşulmağa yardım etecek teşebbüslerni işlep çıqmaq kerek.
Telegram, WhatsApp, Facebook ve YouTube-ta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
