İşğal etilgen Qırımda Rusiye mahkemeleri başqa işğal etilgen topraqlardan kelgen ukrainlerge qarşı uydurılğan siyasiy davalarnı sistemalı sürette baqalar. Herson vilâyetinden, Zaporijjâ ve Donetsk vilâyetinden siyasiy mabüslerni Rusiye Federatsiyasınıñ basqılıq mahkeme sisteması çalışqan yarımadağa alıp keteler. Suspilne Qırım, Qırımda "makeme konveyeri" aqqında tarif ete.
Çernobıl AES işçisi Leonid Malikniñ qızı, babasınıñ apiske alınğanı aqqında ikâye ete. O, Donetsk vilâyetiniñ Novotroitskiy şeerinden. İşğalciler onı keçken sene mayıs ayında vaqtınca işğal etilgen Berdânsk şeerinde tuttılar. Onı satqınlıqta qabaatladılar ve bunıñ içün onı 20 yılğa qapatmağa isteyler. Makeme Qırımda keçirilecek.
"Biz bilemiz ki, şimdi o endi Donetskte. Ve diger siyasiy mabüsler, olar da Donetskte ediler. Ve ondan soñ endi Simferopolde (Aqmescit)Rusiye imperatorlığı ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adı soñki mahkeme oldı. Ve, büyük ihtimal, nevbetteki mahkeme onı Donetskten soñki mahkemege yollaycaq", – dey o.
Herson vilâyetiniñ, Zaporijjâ ve Donetsk vilâyetiniñ muvaqqat işğal etilgen topraqlarınıñ sakinlerine dair Qırımda makeme etilgen Leonid Malikniñ ikâyesi yekâne ikâyesi degil. Qırımnıñ işğalci Yuqarı Mahkemesi, Nova Kahovkadan kelgen jurnalist Serğiy Tsiğipni casuslıq yapqanına köre, 13 yıl apiske mahküm etti. Bu adam öz ukrain tarafdarı mevamını gizlemedi.
Qırımtatar Appaz Qurtamet, işğalciler tarafından Herson vilâyetiniñ ve Qırımnıñ memuriy sıñırında tutuldı. Simferopolnıñ (Aqmescit)Rusiye imperatorlığı ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adı Kiyev rayon mahkemesi, onı tanığan arbiy hızmetçige 500 grivna borcqa bergeni içün yedi yılğa mahküm etti.
Bunıñ içün Qurtametni terrorizmni maliyetleştirüvde qabaatlay ediler. Oğla, 23 yaşında, endi üç yıl mahkemede buluna, dep haber ete Qırımtatar resurs merkeziniñ müdiri Zarema Bariyeva.
"Qoranta iç bir şey bilmey edi – o qayda olğanını, başına ne kelgenini, qayda ğayıp olğanını. Tek üç aydan soñ oğlanğa anasına telefon etip, o, deyik, işğal etilgen Simferopolnıñ (Aqmescit)Rusiye imperatorlığı ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adı tahqiqat tevqifhanesinde olğanını bildirmege imkân berildi", – dey o.
Rustem Gugurik, Herson vilâyetinde de tutuldı. İşğalciler onı "Noman Çelebicihan batalyonı" cemaat şekillenüvinde iştirak etkeninde qabaatlap, 8,5 yılğa apiske mahküm eteler.
Hersondan kelgen göñülli Mıkola Petrovskiy de Rusiye esirliginde. Keçken sene uvut ayında Qırımnıñ işğal istinaf Yuqarı mahkemesi, qanunsız qararını qabul etti – 16 yıl qattı nizamlı müstemlekesinde. Ruslar diger işğal etilgen topraqlardan ukrainlerni işğal etilgen yarımadağa makeme etmek içün alıp keteler, dey siyasiy mabüslerniñ soy-sopları birleşmesiniñ başı İğor Kötelânets.
"Eger biz atta Geniçesk, Melitopol, Mariupol mahkemeleri aqqında laf etsek – yaratılğan soyları. Bu yañı mahkemeler, adet üzre, işbirlikçilernen. O – çalışqan mahkemeler degil, bu rus sistemasında, rus köntekstinde çalışmağan mahkemeler", – dey o.
İğor Kötelânets, Qırımda işğalcilerniñ mahsus siyasiy sebeplerden mahkemeler keçirilmesi içün sistema yahşı yerleştirilgenini ayta.
"10 yıldan ziyade işğal devamında Qırım territoriyasında endi Rusiye Federatsiyasınıñ bütünley çalışqan böyle adlandırılğan mahkeme sisteması yaratıldı, o, bütün bu 10 yıl devamında siyasiy taqibine alışqan edi", – tarif ete İğor Kötelânets.
Daa bir sebep – Ukrainanıñ cenübinde ruslar içün havfsızlıq vaziyetiniñ emiyetsizligi, dep qayd ete insan aqları faali Olğa Skrıpnik.
"Men tek ümüt etem ki, ruslarda bu yañı işğal etilgen topraqlarda vaziyet tez deñişe bilecegi aqqında qorqular daa bar – meselâ, Ukraina ordusınıñ ücümi ve yañı ücümler. Qırımda daa o qadar ücümler yoq, şunıñ içün de işlerni uydurmaqnı devam etmek ve adamlarnı anda tutmaq havfsızdır", – dey o.
İnsan aqları qorçalayıcılarınıñ aytqanlarına köre, ruslar yañı işğal etilgen topraqlarda endi öz mahkemelerini açtılar. Lâkin uydurılğan işlerniñ müim bir qısmı şimdi de Qırımğa keçirile, dep qayd ete İgor Kötelânets.
"Qırımda siyasiy işler boyunca ihtisaslaştırılğan mahkeme sisteması bar, ve bu esas sebep. Rusiye Federatsiyasınıñ mahkeme sisteması, Qırımda böyle işlerniñ büyük köleminden keçmege qabiliyetli", – dey o.
Olğa Skrıpnik, Zaporijjâ, Herson vilâyetleri, Donetsk vilâyetiniñ işğal etilgen territoriyalarında mahkemeler yaratılğan soñ, siyasiy sebeplernen bağlı işler yerli FTH hadimleri tarafından teşkerilmesi içün Qırımğa berilmege başlağanını ayta.
"Bunı yapıp olacaq FTH resursı yeterli. Çünki, kene de, er şey bar. Anda ekspertizalar amelde qullanıla. FTH hadimi, anda ne yapmaq kerekligini bile. Anda azaplav mutlaq normadır – kimse bu usullardan qaçınmay. Anda qıdırmaq kerekmey, yazıñız. Yani adamnı ketirseñ – olar saña bütünley sımarış olaraq davanı uydurırlar. Olarğa, adet üzre, Rostovda soñra makeme keçireler. Ne içün Rostovda — çünki bu işlerniñ ekseriyeti, şimdi de bu "cenübiy mahkeme" baqqan o maddelerge köre keçe, dey Olğa Skrıpnik.
İğor Kötelânets, işğalde olğan ukrainlerge nisbeten siyasiy sebepli işlerniñ çoqluğı sebebinden ruslar Qırım territoriyasını logistik meydanı olaraq qullanğanlarını ayta.
"Yani yañı işler peyda ola ve peyda ola, yañı tınç sakinler esirge tüşeler ve işğalciler tarafından esir alınalar, demek, Qırımğa evel taşılğanlarnı başqa şeerlerdeki soñki tahqiqat tevqifhanelerge taşıp olalar. Bular Qırımğa nisbeten yaqın olğan şeerlerdir", – dey siyasiy mabuslarınıñ soy-soplarınıñ birleşmesiniñ başı.
Qanunsız cezalarnı keçirmek içün ruslar siyasiy mabüslerni uzaq müstemlekelerde – Ukrainadan biñlernen kilometr uzaqlıqta sanalaştıralar.
Telegram, WhatsApp, Facebook ve YouTube-ta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
