Rusiyede 18 yılğa mahküm etilgen qırımtatar siyasiy mabusı Memet Belâlovnı Parfindeki 9-cı tüzetüv müstemlekeden çıqardılar. Çoq vaqıt soy-sopları onıñ qayda olğanını sanalaştırğan soñ bilmey ediler.
Bu aqta "Qırım birdemligi"-ne onıñ ömür arqadaşı Ediye Belâlova bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, qırımtatarı oraq aynıñ 11 sanalaştırılğan, çünki o bulunğan müstemlekesini qapattılar. Şu daqiqadan başlap, yaqın vaqıtqace qoranta, Belâlovnıñ qayda ekenini ve onı qayda alıp ketkenlerini bilmey edi. Erkek, tek telefon etip, ketmege azır olğanını bildirmege vaqıt taptı.
"Üç kün evelsi kene telefon etip, Velıkıy Novgorodda 1-ci tahqiqat tevqifhanesinde olğanını ayttı. Aynı şu künü onı daa uzaqqa alıp ketmek kerek edi, amma qayda olğanı daa belli degil", – dedi Ediye Belâlova.
O, keçirüv vaqtında aqayınen "iç bir türlü alâqada olmağanını" qoştı.
Memet Belâlov aqqında ne bilemiz?
Memet Belâlov – "Qırım birdemligi"-niñ faali. Tevqiften evel cep telefonlarnı satıp hızmet etken tükânda çalışmaqta edi.
2017 senesi orta küz ayınıñ 11-nde Rusiye FSB işğal etilgen Bağçasarayda altı qırımtatarnı tuttı: Timur İbragimov, Marlen (Süleyman) Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametov.Bir seneden soñ, 2018 senesi mayısnıñ 21-nde, işğalciler Edem Smailov ve Server Mustafayevni evlerinde tutıp aldılar.
Tahqiqatnıñ versiyasına köre, qabaatlanğanlarnıñ qabaatı, Qırımda Hizb ut-Tahrir* fırqasınıñ faaliyetine alâqasında olğan edi.
2020 senesi ilk küz aynıñ 16 künü Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy rayon arbiy mahkemesi, "ekinci Bağçasaray gruppası" Hizb ut-Tahrir* işinde ükümni ilân etti. Qırım musulmanları 13 yıldan 19 yılğa qadar apiske alındılar. Memet Belâlov, 18 yılğa mahkeme cezasını aldı.
2021 senesi saban aynıñ 14-de Vlasıha şeerindeki istinaf arbiy mahkemesi, mudafaacılarnıñ şikâyetlerini deyerlik bütünley red etti. Episi olıp, iş boyunca 45-ten ziyade mahkeme diñlevi olıp keçti. Marlen Asanov, Memet Belâlov, Server Zekirâyev, Timur İbragimov, Server Mustafayev ve Edem Smailovnıñ apis müddetleri deñişmedi. 2019 senesi oraq aynıñ 18-de Avropa Parlamenti, Rusiyeni bütün ukrain siyasiy mabuslerini, şu cümleden bu cinaiy işnen bağlı olğanlarnı azat etmege çağırğan qararını qabul etti.
2022 senesi küzde Memet Belâlovnı Novğorod vilâyetine alıp kettiler.
2023 seneniñ yazda bir qırımtatar apishanede 15 kilo coyğanını bildirdi. O, qorantasına tiş ve buğumları ağırğanını ayttı, em de müstemlekede sıcaq suv ile bağlı meselelerden şikâyetlendi.
Ediya Belâlovanıñ aytqanına köre, onıñ aqayı, daima 9-cı TM idaresiniñ basımı astında edi. O, adamnı, hususan, mahkemeci kelmezden evel yuvunğan soñ kölmek kiymege vaqıt tapmağanı sebebinden, bir qaç kere cezahanege yollağanlarını qayd etti.
Cezahaneden soñ adamnı bellisiz müddetke oda soylü müessisege yollamaq, soñra ise qattı tutuv şartlarına keçirmek kerek ediler.
Hizb ut-Tahrir – islam siyasiy fırqası. 2003 senesi Rusiyede onı terroristik teşkiyatı kibi tanıdılar, oña ait olğanlarını ise taqip etmege başladılar. İştirakçılarnı "qabarcılıqqa qarşı faaliyetinde" ve "dünyaara hilâfet" degenini teşkil etmege ıntıluvında qabaatlaylar. 2014 senesi Qırımnıñ işğalinden soñ işğalciler zapt etilgen Qırımğa öz qanunnamesiniñ areketini tarqattılar. Böyleliknen, yarımadanıñ işğalinen razı olmaması içün qırımtatarlarına basqısını quvetleştirip, Hizb ut-Tahrir-ge alâqasında qırım musulmanlarnı da qabaatlamağa başladılar.
Telegram, WhatsApp, Facebook ve YouTube-ta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
