1571 senesi baarde Qırım hanı Devlet Geray Moskvağa ücüm etti ve bozarğan aynıñ 3-nde onı aman-aman bütünley yaqqan edi. Bunıñ sebebi Moskva hanlığınıñ Qırım hanlığına bergi tölemege istemegen ve Qırım topraqlarına ücüm etmege başlağan siyaseti oldı.
Suspilne Qırım "Qırım tarihında bu kün" yañı rubrikasında vaqia tafsilâtlarını hatırlata.
Şahsiy Lıtsevskıy yılnamesiniñ malümatına köre, 1571 senesiniñ baarinde Qırım hanı Devlet Geray büyük ordu topladı, olarnıñ sayısı metinde tahminen 120 biñ kişi dep tahmin etile. Onıñ maqsadı, Moskva çarı IV İvannı Qırım hanlığına bergi tölemegeni içün cezalandırmaq edi.
Yürüşniñ sebepleri
1473 senesi Moskva knâzı İvan III Qırım Geraylarına sadıqlıq ant etti, bu da Moskva qırallığına 1476 senesinden başlap Büyük Ordağa er yıllıq bergi tölevini toqtatmağa izin berdi.
Amma 1556 ve 1558 seneleri Moskva orduları Qırımğa ücüm etip, Ğarbiy ve Şarqiy Qırımdaki köy ve şeerlerni yaqtı, çoqusı qırımtatarlar ise ya öldürildi ya da esir alındı. Bu, eki devlet arasındaki munasebetlerni kerginleştirdi, ve 1563 senesine qadar olar soñuna qadar kerginleşti.
Moskvağa yürüş
1571 senesi baarde Devlet Geray, Moskva ordusınıñ mudafaa noqtalarını keçip, şimalge yol aldı. Mayısnıñ 23-nde Qırım ordusı Moskvağa yaqınlaştı, mayısnıñ 24-nde ise askerler şeer civarlarını ve Yer şeerini yaqtılar.
İngliz diplomatı Ceroma Gorseyniñ tarif etkenine köre, küçlü yel yanğınnı tez tarqattı, Kremlden ğayrı, paytahtnıñ aman-aman bütün qısmını qaplap aldı. O vaqıt ateşte Moskva ordusınıñ baş komandanı knâz İvan Bilskiy elâk oldı.
Bozarğannıñ 3-ü resmen Qırım hanı Devlet Geraynıñ orduları Moskvağa ücüm etip, onı yaqqan künü ve bu seferniñ yekünlenmesi dep sayıla.
Neticeleri
Tarihçı Volodımır Lukyanükniñ tahminlerine köre, yanğın neticesinde 80-120 biñ insan elâk olğan, tahminen 60 biñ esir alınğan. Bundan soñ han ordusı cenüp-şarqqa doğru areket etip, Râzan topraqlarını zapt etti.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
