2024 senesi boş ayda Rusiye işğalcileri siyasiy mabüslerge tibbiy yardım bermeyip, uquqçılarnıñ evini tintip, advokat Rustem Kâmilevni tevqif etip, «Armançıq» qırımtatar bala mecmuasınıñ muarriri Ediye Muslimovanı hırsızlap, vaqtınca işğal etilgen Qırımda insanlarnıñ aqlarını bozmağa ve cinayet yapmağa devam eteler.
Suspilne Qırım ise, bu ay devamında yüz bergen vaqialar neticelerini toplap yayınlay.
Qırımnıñ tarihına bağışlanğan çizgi film çıqarıldı
Boş aynıñ 5-nde "Kitap-seyaat. Ukraina" leyhası, Qırımnıñ tarihına bağışlanğan çizgi filmni çıqardı. Bu güzel ukrain toprağı aqqında onıñ timsallerinden biri — Çağala ikâye ete. O, yarımadanıñ tarihı ve medeniy mirasını köstere, qadimiy tavrlar ve skitlerden başlap, şimdiki Rusiye işğalcileriniñ aldatıcı işğaline qadar.
Çizgi film aman-aman 12 daqqa içinde seyircilerni Qırımnıñ medeniy zenginliginen tanıştıra, hususan belli usta Mehmed Efendiniñ qolyazma sanatı, Bağçasaray sarayınıñ mimariy büyükligi, qırımtatarlarnıñ öz-özüni idare etüv organı olaraq Qurultaynıñ tarihiy emiyeti ve sürgünlikniñ facialı vaqialarınen tanış ete.
Rustem Kâmilev ve Lilâ Gemeciniñ evi tintildi
Boş aynıñ 7-nde "Qırım birdemligi" cemaat areketiniñ adliyecileri Rustem Kâmilev ve Lilâ Gemeciniñ evine işğalli Aşırıcışlıqqa qarşılıq merkeziniñ hadimleri kelip, evini "tinttiler". Bundan soñ, advokat Rustem Kâmilyevni oña qarşı tizilgen eki "memuriy protokol"nı baqmaq içün Simferopolnıñ (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adniñ) Kıyiv rayon makemesine alıp kettiler. Anda Kâmilevni Rusiye Federatsiyasınıñ Memuriy cinayetler qanunnamesiniñ 20.3 maddesiniñ 1-inci qısmına binaen qabaatlı tanıp, oña 10 künlik apis cezasını berdi.
Boş aynıñ 17-nde on künlik tevqiften soñ advokat Rustem Kâmilev mahsus apishaneden azat etildi.
İnsan aqları vekâletlisi Dmıtro Lubinets ise işğal etilgen Qırımda "Qırım birdemligi" advokatları Rustem Kâmilev ve Lilâ Gemeciniñ "teşkerüvi" ve apiske alınmasını insan aqlarınıñ bozuluvı dep tanıdı.
Amet Süleymanovnıñ sağlıq vaziyeti fenalaşıp tura
Boş aynıñ 22-nde Amet Süleymanov sağlıq vaziyeti fenalaşqanını bildirdi. Qırım siyasiy mabüsi yürek ağrılarını çekip tura. Oña köz çilteriniñ angiopatiyası diagnozı qoyuldı. Bu çiletniñ qan damarlarınıñ zararlanmasıdır, onıñ qan teminatı bozula. Bundan da ğayrı o, yüksek qan basımı ve nefes qıtlığından zarar köre. Er kün o daa beter ola.
Bundan evel ögrenildi ki, onı yürek klapanını deñiştirüv ameliyatı cedvelinden çıqardılar. Ağır hasta olğan qırımtatar adamı acele ameliyatqa muhtac, lâkin onıñ adı tek beklev cedveline kirsetildi.
"Armançıq"nıñ baş muarriri Ediye Muslimova FSB tarafından tutuldı
Boş aynıñ 22-nde işğal etilgen Qırımda "Armançıq" qırımtatar bala mecmuasınıñ baş muarriri, 61 yaşındaki Ediye Muslimova ğayıp oldı. Onıñ şahsiy telefonı söndürilgen. Boş aynıñ 21-nden berli o bağnı kimse qurmay edi. Tasdıqlanmağan malümatqa köre, onı FSB hadimleri tuttılar. Qırımtatar qadınnıñ evi yanında beyaz "Gazel" furgonı ve jurnalistni oña üç adam mindirgeni köründi.
Boş aynıñ 23 gecesi Ediye Muslimova evge qayttı. Onıñ aytqanına köre, FSB hadimleri malümat qıdırğan ediler.
"Maña dair iç bir quvet qullanılmağan edi. FSB hadimleri pek mulâyim ediler. Bunı kim yazğanı, kim etkeni soraştırıp malümatnı pek çoq qıdırğan ediler. İşim, mecua aqqında pek çoq sorğular bar edi", — tarif etti qaytqan soñ Muslimova.
Teymur Abdullayev bir qulağından eşitme qabiliyetini coydı
Boş aynıñ 26-sında haber berildi ki, qanunsız şekilde sert rejimli müstemlekede 17 senege üküm etilgen siyasiy mabüs Teymur Abdullayev hastalıqtan soñ bir qulağından eşitme qabiliyetini coydı. Kreml reinesi gipertonik hastalığını da çeke, onıñ körme qabiliyeti fenalaştı.
"Hastalıqtan soñ, onıñ qulaqları ağrıdı ve qan ağıp başladı. Bir qulağından eşitme qabiliyeti bütünley yoq oldı. Qomşusı eşitme cihazını paylaşqanına qadar çoq vaqıt devamında bir şey duymadı", — dep añlattı siyasiy mabüsniñ apayı.
Sabıq siyasiy mabüs Leniye Umerova apishanedeki yaşayışını añlattı
Sabıq siyasiy mabüs Leniye Umerova eki aydır azatlıqta buluna. O, Rusiye qamaçavı ve anda alâ daa qalğanlar aqqında tarif ete. Em de aman-aman eki yıl apis cezasından soñ ayatını planlaştıra. Rusiye apishanesinde bulunmağa küç bergen sözler, rus kameradaşı ve evge qaytqan soñ Kıyiv nelernen şaşırğanını Leniye Umerova Suspilne Qırımğa intervyusında tarif etti.
Umerova, apishanede künleri nasıl keçkenini de añlattı: «Men teslim olmamağa tırıştım. Kün tertibini qurdım. Beden idmanını yapıp, çoq tüşünip, mektüpler yazıp, bazı şeylerni qayd ete edi. Men olarnı özümnen alıp ketmege istey edim, amma, yazıq ki, imkânım olmadı. Bütün eşyalarım ğayıp oldı».
Siyasiy mabüs Cemil Ğafarovnıñ cezası ölüminden soñ lâğu etti
2023 senesi kiçik aynıñ 10-nda Rusiyeniñ Novoçerkassk taqiqat izolâtorında siyasiy mabüs Cemil Ğafarovnıñ vefat etkeni belli oldı. Amma tek bu sene boş ayda Rusiye Yuqarı makemesi, Cemil Ğafarovnıñ imayeci tarafınıñ kassatsiya şikâyetini qanaatlendirdi. Yani Ğafarovnıñ ölüminden bir yıl ve doquz aydan soñ Rusiye makemesi onıñ ükmüni lâğu etti.
Advokat Mıkola Polozovnıñ aytqanına köre, Rusiye qanunlarına köre, bu, adamnıñ ölüminden soñ, qorçalayıcı tarafnıñ talap etkenine köre, birden yapılmalı edi. Advokatnıñ aytqanına köre, dava devam etüviniñ bir qaç sebebi bar edi.
Ukrainanıñ tamır qırımçaq halqınıñ temsilcisi Petro Koşukovnıñ ikâyesi
Boş ayda Ukrainanıñ eñ kiçik tamır halqı olğan qırımçaqlarnıñ vekili, asker Petro Koşukovnıñ Suspilne Qırımğa bergeni intervyuda o, Qırım tamırları ve yarımadada keçken balalığı aqqında tarif etti.
Petro Mahsus operatsiyalar quvetleri ve desant-ücüm ordularında cenkleşken edi, şimdi ise ordu islâatları ve çetelde Ukraina menfaatlarınıñ qoruvı üzerinde çalışa. O, Qırım tamırını unutmay. Balalığını Qırımda qartanasınen keçirdi. Alâ daa onıñ dostlarınen oturışlarını hatırlay ve yarımada işğalden azat etilecek soñ, oğlunen beraber qırımçaq cemiyetini qurmağa arzu ete.
Seyran Saliyev niayet ailesinen körüşti
Boş aynıñ 20-nde qırımtatar jurnalisti Seyran Saliyevniñ ömür arqadaşı Mümine Saliyeva bildirdi ki, Qırım siyasiy mabüsi yürek ağrılarını çekip tura. Oña köz çilteriniñ angiopatiyası diagnozı qoyuldı. Bu çiletniñ qan damarlarınıñ zararlanmasıdır, onıñ qan teminatı bozula Bundan da ğayrı o, yüksek qan basımı ve nefes qıtlığından zarar köre. Er kün o daa beter ola.
Siyasiy mabüsniñ ömür arqadaşınıñ qayd etkenine köre, yazda red etilgen soñ, boş ayda körüşmege ruhset almaq büyük bir qolaylıq oldı. Mümine yolğa azırlanğanı, vesiqalarnı resmiyleştirgeni ve balalarnıñ öz qollarınen yapqan ediyelerni toplağanı aqqında tafsilâtlıca tarif etti.
Telegram, WhatsApp ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız