On sene evel yarımadada ukrain quvetleri, Qırım MC Yuqarı Şurasınıñ referendum keçirmek içün rey bermek ıntıluvına mania olmağa tırıştı. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ çağıruvına rus işğaline qarşılq köstermek ve bütün dünyağa Ukrainanıñ bütünligini bildirmek masadınen biñlerce qırımtatar, ukrain ve başqa halqlarnıñ vekilleri Yuqarı Şuranıñ binasına keldiler. Ertesi QMCniñ hükümet binalarına RFnıñ askerleri keldiler.
Suspilne Qrım rus işğali, Qırımnıñ silâlaştırıluvınıñ nasıl olğanını ve arbiy tecavuz içün boşluqnıñ nasıl yaratılğanını añlata.
Qırımda rus taraflı areketler
İşğalden çoqtan evel Qırımda rus taraflı areketlerniñ tesiri duyula edi. Qırım parlamentiniñ soñki sessiyasınıñ çoqusı "Partiya regionov" fırqası ve "Ruskoye Edinstvo" (Qırımnıñ işğal başı Serhiy Aksönov tamam. bu fırqanıñ azasıdır) fırqasınıñ vekilleri edi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ başı Refat Çubarov, Qırım Yuqarı Şurasınıñ işgalden evel soñki sessiyasınıñ mebusı edi. Onıñ sözlerine köre, yarımadada ukrain qanunlarınıñ çoqusı işlemey edi, bütün devlet akimiyeti ve idare organları tek rus tilinde vesiqalarını yaza ediler.
"Ukrainanıñ mustalliginiñ farqlı senelerinde Qırımda er vaqıt rus taraflı areketlerniñ tesiri duyula edi. Bilesiñizdir, bazıda daa çoq, bazıda daa az duyula edi, amma bu areket er vaqıt duyula edi. O, Moskva tarafından destek etile edi ve şahsiy maqsatları, ıntıluvlarına köre uzun zamandır kıyiv siyasetçileri tarafından sıñırlana edi. Olarnıñ rey menfaatları bar edi. Çoqusı qavmiy ruslar edi ve pek sıq kıyiv akimiyeti, kıyiv siyasetçileri, bu rus taraflı areketniñ ketirgeni telükeni körmemezlikke ura edi", – dep Çubarov añlattı.
Ukraina Prezidentiniñ Qırım MCdeki daimiy temsilcisi Tamila Taşeva qayd etti ki, 2014 senesi Rusiye, yarımadadaki bütün malümat boşluğını kontrol ete edi.
"Qısımlarından biri, malumat propagandası edi. Başqa qısmı, böyle degen yerli baylarnen iş edi. Olarnen anlaşa, olarnı kontrol ete, olarğa tesir ete ya da para bere ediler. Kerçekten de malümat qısmını propaganda olaraq añlattım, amma şu cümleden bazı malümat meydançıqlarını kontrol etmege başladılar. Bunıñ içün 2014 senesi Qırım resmen işğal etildi, amma 2014 senesi olğan er şey kösterdi ki, Rusiye Federatsiyası muayyen operatsiyalarğa azırlana", — dep Taşeva ayttı.
Kiçik aynıñ 26-sındaki miting
"Qırımda olğan vaqialar bizni pek raatsız ete ediler, çünki biz, qırım reberleriniñ Moskvanen aytışmalar yolunu destek etkenlerini köre edik. Ve kiçik aynın 26-sında Qırım Yuqarı Şurasınıñ daa bir oturışınıñ keçirilecegini ögrengen soñ bu kün sessiyanıñ keçirilmemesi içün ve ukrain qanunlarına binaen Qırım baş naziri aqqında Kıyivden mesleat almağa qandırmağa tırıştıq. Olar red ettiler ve Qırımdaki içtimaiy-cemaat vaziyetine dair kün mevzusınen oturış keçirmege qarar berdiler, amma epimiz añladılar ki, Qırımnıñ işğaline yol açacaq nasıldır qarar berecekler", – dep Refat Çubarov qırım parlamentiniñ arasındaki o zamanki siyasiy ceryanları hatırladı.
Böyle vaqianıñ olmaması içün kiçik aynıñ 26-sında rus işğaline qarşılq köstermek ve bütün dünyağa Ukrainanıñ bütünligini bildirmek masadınen biñlerce qırımtatar, ukrain ve başqa halqlarnıñ vekilleri Yuqarı Şuranıñ binasına keldiler. Farqlı bilgilerde köre, 5-10 biñ insan mitingge çıqtı.
2014-2017 ss. USQniñ Baş ştabınıñ matbuat hızmetiniñ reberi Vladıslav Seleznöv hatırladı ki, 2014 senesi kiçik aynıñ 26-sını telefon tutaraq başlattı, çünki saba erte yerli jurnalistler ve akimiyet, neniñ olğanını ve Aqmescit, Kefe, Keriç ve Kezlevdeki qısımlar ve bölüklerniñ qısmında nasıldır "yeşil adamçıqlar"nıñ nasıl peyda olğanlarını soradılar.
"O askerlerniñ işratleri yoq edi, bunıñ içün olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ askerleri olaraq tanımaq pek zor edi. Aynı zamanda ne içün biz böylece kommunikatsiya ettik? Biz, bunıñ Rusiye Federatsiyasınıñ nasıldır tarik olğanına, öz quvetleri, imkânlarını kösterip sakinleşeceklerine ümüt ete edik", – dep añlattı o.
Qırımnıñ işğali
Kiçik aynıñ soñunda rus askerleri ve "Qırımnıñ öz-özüni mudafaası" qanunsız silâlı şekillenmesiniñ iştirakçileri, yarımadadaki ukrain arbiy qısımlarını bloklaştırmağa başladılar. Ukrain taraflı faalciler tecavuzğa qarşı aktsiyalarğa kete, askerler ve zambitler içün arbiy qısımlarğa aş ketire ediler.
"Qırımdaki tüm arbiy qısımlar, bütün arbiy obyektler zapt etildi, şahsiy şirketniñ akerleriniñ ücüm etkenleri ve başı İhor Ğirkin olğan Aqmescitteki 13. fotometri merkezinde ateş neticesinde ukrain askeri, prapoşçık Serhiy Kokurin öldi. O, közetme qalesiniñ arbiy noqtasında edi. O zaman eñ az eki ukrain askeri yaralandı. Ve elbette añlaşıldı ki, Qırımda ukrain qarşılığı, tamam silâlı qarşılğı toqtatıldı ve Qırımdaki ukrain ordusınıñ bölükleri ve kısımlarınıñ qıtaviy topraqlarğa tahliyesi meselesi ortağa çıqtı. Çiçek ayınıñ 6-sında Kıyivdeki reberligimizniñ maqbul emrini aldıq, ve muayyen planı yerine ketirerek, Qırımdan qıvağa kettik", – dep Seleznöv qayd etti.
Meclisniñ başı ayttı ki, o zaman halqara tesirniñ neticesi olacağını, birisiniñ "Putinni toqtatacağını" tüşüne edi.
"Episini birleştirsek, o böylece olur edi: lütfen, vaziyetni kergin etmeniz, ruslarnıñ quvetlerini qullanmaması içün bir şey yapıñız. Şimdi bütün dünya bu vaziyetni, bu buhrannı al etmege tırışa, ve mıtlaqa al etecek. O zaman ruslarnıñ daa şiddetli ve belki arbiy adımlar yapmamaları içün bizim bir tarik etici şeylerni yapmamamız içün bizge muracaat ettiler, rica ettiler," — dep Çubarov qayd etti.
Telegram ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
