Qırım muhtariyet olğanı sebebinden degil, onıñ nasıl olğanı sebebinden Rusiye onı işğal etti. Bunıñ içün Qırım işğalden azat etilecek soñ muhtariyet meselesini al etmek ve Aqyarnıñ statusını yañıdan baqmaq kerekecek.
"Qırım meselesi" canlı yayınıda Strategik araştırmalar milliy institutınıñ mütehassısı Yuliya Tışçenko bu aqqında haber berdi.
Qırım işğalden azat etilecek soñ onıñ statusı
Onıñ sözlerine köre ukrainalılar, tamam muhtariyet statusını çatışma ve telükenen bağlaylar. Amma 2014 senesi Rusiye Donbas zapt etmege başlağanda Herson vilâyeti kibi o, muhtariyet degil edi.
"Qırımnıñ ikâyesi daa qarışıq. 2014 senesi Rusiye onı işğal etti. Qırım muhtariyet olğanı sebebinden degil o zaman cenk başladı. Anda yaratılğan telükesiz şartları ve keçirilgen tolerans siyaseti, şura Qırımınıñ qalğanlarıdır. Çünki Qırımda tamam şura halqınıñ ömür tarzı rağbetleştire ediler", — dep Tışçenko qayd etti.
"Siyasiy Analitika Mektebi"niñ ricasına "Reytınh" içtimaiy gruppasınıñ araştırmalarınıñ neticelerine köre ukrainalılarnıñ çoqusı, 45%-i, cevap berdi ki, Qırım işğalden azat etilecek soñ onı muhtar cumhuriyeti statusında körmege istey. Aynı zamanda tek 17%-i tüşüne ki, qırımtatar muhtariyeti olmalı.
Mütehassısnıñ qayd etkenine köre, insanlarğa Qırımda tasil, qırımtatar ve ukrain tilleriniñ ve medeniyetleriniñ inkişafını destek etip destek etmegenlerini sorasañız, raqamlar tamamınen farqlı olur.
"Bu muhtariyet yerine, onıñ manasını müsbet şekilde añlaylar. Amma söz özü ve sualniñ ne añlama kelgenine dair bir tefsir yapılamdan böyle bir ifade, bu laf telükeli ola. Alsında bergeniñiz faizniñ miqdarınen menimsene bilir", — dep tafsilâtlıca añlattı o.
Tışçenko tüşüne ki, muhtariyetniñ manasını deñiştirmek kerek. Şu cümleden, merkezsizleştirüv isâatından soñ fiksal merkezsizleştirüv ve qarar berüv ceetinden er bir topraq cemaatınıñ vekâleti, yarımadanıñ muhtariyetinden daa keniş olacaq.
O qayd etti ki, insanlarnıñ Qırım işğalden azat etilecek soñ bütün saalar yañıdan yaratılacağını añlamaları maqsadınen eali içün endi bugün añlatıcı programmalarnı keçirmek kerek. Bundan ğayrı, Ukrainağa reintegratsiya etilecek yarımadanıñ nasıl olacağına dair siyasiy qararlar aqqında tüşünmek kerek.
Aqyar işğalden azat etilecek soñ onıñ statusı
Mütehassıs bildirdi ki, şura devrinde ve mustaqil Ukrainada Aqyarnıñ statusınıñ sebebi, rus flotunıñ bazasıdır.
"Elbette, siyasiy qararlar ceetinden anda rus bazası olmaycaq. Anda ne olacağına dair qarar da siyasiydir. Ya Qırımnıñ silâsızlaştıruvı ya da nasıldır telükesizlik kefaletleri ceetinden bunı baqmaq kerek ve buña köre Qaradeñiz bölgesindeki vaziyetniñ telükesiz olması içün nasıldır arbiy obeyetlerniñ yerleştirilmesini baqmaq kerek. Yani bu, kompleksli bir yarardır. Amma olğanı kibi Aqyarnıñ statusınıñ manası olmaycaq, yani, elbette, anda rusiyeniñ Qaradeñiz flotu olmaycaq. Bunı yañıdan baqmaq kerek", — dep ayttı o.
Telegram ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
