Kelecek salı künü, bozarğan aynıñ 25. künü Avropa insan aqları makemesi (AİAM), 2014 senesi açılğan "Ukraina Rusiyege qarşı (Qırımnen bağlı) " davasında makemeniñ Büyük palatasınıñ qararını ilân etecek.
Bozarğan aynıñ 18. künü Avropa insan aqları makemesiniñ matbuat hızmeti bu aqqında haber berdi.
Makeme ükümi, Frenkistannıñ Strasburg şeerinde İnsan aqları sarayında olacaq açıq diñlevlerde ilân etilecek. Oturış, yerli vaqıtnen saat 11:00-de (Kıyiv şeerinde saat 12:00-de) başlanacaq.
"Dava, 2014 senesi kiçik aydan berli Qırımda Rusiye Federatsiyası tarafından İnsan aqları boyunca Avropa beyannamesiniñ muntazam bozuluvı aqqında Ukrainanıñ iddialarına bağlıdır. O, ayrıca Qırımda, em de Ukrainanıñ başqa topraqlarında ya da Rusiye Federatsiyasında olıp keçken ukrainlerniñ siyasiy nazar noqtası ve ya Ukrainağa qol tutqan faaliyeti içün ("ukrain siyasiy mabüsleri") muntazam sürette taqip etilgenine dair qabaatlavlarğa da bağlıdır", — vesiqada qayd etildi.
Ukrain tarafı, insan aqlarınıñ bozuluvlarınıñ Rusiyeniñ "repressiya kampaniyasınıñ" bir qısmı olğanını bildire, şu cümleden, bu kampaniyada aşağıdaki vastalar qullanıla:
- qırımlılar ve qırımtatarlarnıñ ğayıp oluvı (hırsızlanması);
- qanunsız tutuvlar;
- sert yanaşuv;
- Rusiye vatandaşlığından vazgeçmege imkânsızlıq;
- ukrain jurnalistleriniñ faaliyetiniñ bastırılması;
- пmekteplerde ukrain tiliniñ bastırılması;
- Qırımdan Rusiye Federatsiyasınıñ uzaq apishanelerine siyasiy mabüslerniñ etap etilmesi;
- Ukraina vatandaşlarını siyasiy nazar noqtası ve ya Ukrainağa qol tutqan faaliyeti içün qanunsız apis, taqip ve maküm etüv.
Ukraina ükümeti, 2014, 2015 ve 2018 seneleri Avropa makemesine bergen üç şikâyetinde, Rusiyeniñ Qırımdaki insan aqları boyunca İnsan aqları şartnamesiniñ bir qaç maddesini bozğanını qayd ete:
- 2. maddesi (yaşamaq aqqı)
- 3. maddesi (insaniyetsizlik ve işkence yasağı);
- 5. maddesi (azatlıq ve şahsiy musafiyet aqqı);
- 6. maddesi (adaletli makeme aqqı);
- 7. maddesi (qanunsız ceza berilmez);
- 8. maddesi (şahsiy ayatqa sayğı aqqı);
- 9. maddesi (din serbestligi);
- 10. maddesi (fikir bildirüv serbestligi);
- 11. maddesi (toplaşuv serbestligi);
- 14. maddesi (ayırımcılıq yasağı);
- 18. maddesi (uquq sıñırlavlarınıñ sıñırları);
- Şartnamemniñ 1. Protokolınıñ 1. maddesi (sahiplik qoruvı);
- Şartnamemniñ 1. Protokolınıñ 2. maddesi (tasil aqqı);
- Şartnamemniñ 4. Protokolınıñ 2. maddesi (ketme serbestligi).
"Ukraina Rusiyege qarşı (Qırımnen bağlı)" davası aqqında ne bilemiz
2020 senesi ilk qış ayında Avropa İnsan aqları makemesi (AİAM) bu davanı baqmaq içün maqbul olaraq tanıdı ve 2014 senesi kiçik aynıñ 27-nden berli Rusiye yarımadanıñ semereli nezaretini alıp barğanını tasdıqladı.
Dava 2019 senesi berim ayınıñ 11-nde ve 2023 senesi ilk qış ayınıñ 13-nde baqıldı. Soñki diñlevlerde tek Ukraina akimiyetiniñ vekilleri bar edi, Rusiye akimiyetiniñ vekilleri ise yoq edi.
2022 senesi saban ayında Ukrainağa qarşı cenk açqanı içün Rusiye, Avropa Şurasından (AŞ) çıqarıldı. 2022 senesi berim ayınıñ 16-ndan berli Rusiye resmiy olaraq Avropa makemesiniñ tarafı olmağa vazgeçti.
Telegram ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
