Qırımnıñ işğaliniñ 10. seneligi. Rusiye yarımadanı nasıl zapt etti

Qırımnıñ işğaliniñ 10. seneligi. Rusiye yarımadanı nasıl zapt etti

Ексклюзивно
Qırımnıñ işğaliniñ 10. seneligi. Rusiye yarımadanı nasıl zapt etti
Evromaydannı destek eticiler ve oña qarşı olğanlar arasındaki Qırım YŞnıñ binası ögünde çatışmanıñ iştirakçileri, 2014 s. kiçik aynıñ 21-i Cuma künü. Фото: УНІАН

Kiçik aynıñ 20-si, Qırımnıñ işğaliniñ başlanğıcınıñ resmiy tarihıdır. 2015 senesi berim ayında Yuqarı Şura onı qayd etti. Qayd etilgen Rusiye SQniñ Keçir boğazı rayonında Ukraina sınırını keçirüvnen ve Qırımda yerleşken Rusiye Federatsiyasınıñ SQniñ bölüklerinin qullanılmasınen bağlı ilk cinayetleri, temeline qoyuldı.

Suspilne Qırım siyasetçiler ve askerlerinen laf etti, ve olarnıñ Ukrainağa qarşı rus tecavuzınıñ ilk künlerini nasıl hatırlağanlarını añlata.

Qırımtatar Milliy Meclisiniñ başı Refat Çubarov hatırlay ki, 2014 senesi kiçik aynıñ 19-ından 20-sine gece maalinde Kıyivniñ Mustaqillik meydanındaki eñ qanlı vaqialar keçti.

Ve böyle büyük insan canı sebebinden İtibar İnqilâbı ğalebe qazana edi, Ukraina ise avropa inkişafınıñ keniş yoluna çıqa edi. Ve kiçik aynıñ 20-sinde Konstantinov, o zamanki YŞnıñ başı, Moskvada bulunğanda KHVa haber berdi ki, Kıyivde faşist rejimi ğalebe qazansa, Qırım Ukrainadan ayırmağa muzakere eter. Kiçik aynıñ 20-siniñ aqşamı men ögrendim ki, kiçik aynıñ 21-inde daa bir sessiyasını azırlaylar. Yani mında Kıyivde İtibar İnqilâbı qazana edi, Yanukovıç endi qaçtı. O zaman Rusiyeniñ kirişmesi ve yarımadağa öz ordusını kirmesi içün oña muracaat etmege tırıştılar. Kiçik aynıñ 21-inde de bunı yapacaq ediler.
Qırımnıñ işğaliniñ 10. seneligi. Rusiye yarımadanı nasıl zapt etti
Amqascitniñ Lenin meydanındaki mitingge bir qaç biñ qırımtatar çıqtı, 2014 senesi kiçik aynın 23-ü. Фото: Олексій Сувіров/ УНІАН

Ukraina tış işleri naziriniñ ilk muavini Emine Ceppar, Aqmescitteki mitingniñ nasıl keçkenini añlattı.

Men bu mitingde edim ve duyğanımıznı pek yahşı hatırlayım. Biz jurnalistler taqımı şeklinde Kezlevge kete edik, ve tamam bu mitinge qayttıq, yani biz Kezlevge ketmedik, Aqmescitke qayttıq ve bu mitingge qatıldıq. Men tüşüne edim ki, men qırımtatar toyuna keldim, çünki bütün aqrabalarımnı, yaqınlarımnı kördim. Yani belki er kes degil, amma bütün tanığanım erkekler anda ediler. Tüşüne edim ki, episileri anda ediler. Ve kerçekten de parlamentke kirişlerni qapatqan soñ "qoqla" olğan qırım mebusları, Putinniñ Qırımda mevcudiyetini qanunlaştıracaq qırmızı-kilim qararlarını berecek ediler. Amma bunı yapamadılar. Ve bu pek müimdir, çünki Rusiye öz qolay sstenariyini yerine ketiremedi. Yerine ketirmege istegeni sstenariy ki, Qırım valisi mebuslarınıñ vastasınen öz istegini bildirdi ve endi kiçik aynıñ 27-sinde saba saat 4-5te olar quvet qullanmağa mecbur qaldılar.
Qırımnıñ işğaliniñ 10. seneligi. Rusiye yarımadanı nasıl zapt etti
Mebuslarnıñ oturışınıñ keçirigeni Qırım YŞnıñ binasında militsiya işçileri, 2014 s. kiçik aynıñ 26-sı. Фото: УНІАН

Deñiz üzerindeki gemilerniñ 1. taqımınıñ komandanınıñ muavini Oleksandr Ğonçarov, Aqyar körfezinde "Ternopil" gemisinde bloklanğan olğanını hatırladı.

Taqmınıñ ştabı,"Slavutıç" kontrol gemisi üzerinde buluna edi. Başqa bir yerde, şimaldeki Aqyar körfezinde edi. Bir tür salınım başlandı. Odessağa keçişnen birlikte gemilerniñ deñizge açılmağa azırlanması emrini berdiler. Gemiler, yan yana tura edik, korvet "Ternopil" ve kontrol gemisi "Slavutıç" yanımızda edi, demir atmağa başladılar, çekime başladılar, bazıda demirlerge uzana edik, yükselmege ve yavaşça ayrılmağa devam etti. Körfezde bir soñraki emir kelgende video çıqarmağa toqtamaq ve soñraki emirlerni beklemek edi. Atayım ki, gemiler körfezniñ ortasında battı. Belki 20-30 daqqa bekledik. Bundan soñ bir soñraki emir, yalı divarına tekrar bağlanmak edi. Soñra bir şey yaptıq, bir şey yapmadıq. Birazdan rus destek gemileri ve bir mıqnatıs giderme gemisi "Ternopil" gemimizniñ burnuna yaqınlaştı. Biz de qaldıq.

Deñiz ordusınıñ 1. ayrı batalyonınıñ (Kefe ş.) deñiz askeri Oleksiy Lıtvınenko añlattı ki, Rusiyeniñ Qırımnıñ silâlı işğaliniñ başlanğıcında inanamay edi ki, medeniy dünyada böyle vaqialar mümkün edi ve er şeyniñ normalce al etilecegine inana edi.

Bizge er vaqıt bizim, alâ daa qalğan ve Ruslara teslim olmağan tek arbiy qısım olğanımıznı ayta ediler. Arbiy qısımımıznıñ vatandaş staionınen sıñır qomşusıdır ve bu stadionnıñ qorasına muzıka sutunlarını qoydılar, ve nasıldır Putinniñ ifadelerini, RF pasportını almaq içün vesiqalar cedvelini ve başqa şeylerni añlata ediler. Saçma-sapan şeyler er vaqıt diñley edik. O zaman biz inana edik ki, dünyada nasıldır qanun, nasıldır qaideler bar, belki halqara uquq ve böylece olmaz. Bunıñ içün er kes buña baqıp inana edi ki, er şey normal şekilde al etilecek, çünki medeniy dünyada böyle olmaz.

Komandannıñ ilk muavini, 10. Saq deñiz uçaq taqımınıñ ştabınıñ reberi Mıkola Lıtvınenko qayd etii ki, saban ayınıñ 3-ünde saba maalinde komandan vazifelerini yapqan insanlar, tün çalışqan uçaqlarnıñ köçüricilerini teşkermege ve emrine köre acelen uçmağa azırlanmağa vazifesini berdiler

"Belbek" uçaq limanındaki qomşularımızda aqialarnıñ nasıl olğanını körgen soñ añladıq ki, saban ayınıñ 1-inde QMCni zapt etmege kelgen işğal quvetleriniñ bizim silâmız, yani bizim uçaqlarımız ve vertolötlerimizni alması içün mümkün olğan er şey yapmaq kerek... Elbette, az insan bunı bile edi, şu uçaqlardaki uçucılarnıñ eşyaları yoq edi. Yani olarnıñ aileleri bile yoq edi. Bunıñ içün saat 10:30ta çalışqan bütün uçaqlarğa uçmağa emir ettiler. Olar bunı bir arada yapa ediler, bütün vertolötlar uçucı yolğa ketmeden tamam turğanı yerlerden uçaq ediler, uçaklar bir-birinden uçaq edi. Tahminen 18 daqqa devamında uçaqlar ve vertolötlar avağa çıqa edi. Bunıñ içün RF ordusı kelgen soñ bütün uçaqlarımız endi deñiz üzerinde avada edi ve Ukrinanıñ qıtaviy topraqlarına uçtılar. 4 uçaq ve 5 vertolöt.
Qırımnıñ işğaliniñ 10. seneligi. Rusiye yarımadanı nasıl zapt etti
Evromaydannı destek eticiler ve oña qarşı olğanlar arasındaki Qırım YŞnıñ binası ögünde çatışmanıñ iştirakçileri, 2014 s. kiçik aynıñ 21-i. Фото: УНІАН

Böyle degen "Qırım baari"niñ vaqialarını hatırlağanda Refat Çubarov bildirdi ki, teşkilciler arasında FSB edi.

Eminliknen bunı aytam, çünki olğan tedbirlerge qarşılıq köstermek içün çoq vaqianıñ iştirakçisi ve şaatı oldıq. Amma Qırımda bu rus tecavuz siyasetiniñ çoq idarecisi bar edi, ve başı Aksönov edi. Qırımnıñ Gauleiteri vazifesine çoq insan baqıldı ve birinciden Aksönov basılmadı. Amma FSB ruhiyatçıları, Aksönovnıñ ruh portretini tafsilâtlıca ögrendiler. Ve hata yapmadılar, çünki o, printsipsiz, emirlere riayet etken ve 10 senedir Moskvağa boysunğan bir adamdır.

Telegram ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız

На початок