Rusiye cinaiy davalar, kütleviy tintüvler, tevqifler ve diniy insanlarğa basqı vastasınen işğal etilgen Qırımdaki diniy cemaatnı muntazam olaraq taqip ete. 2014 senesine köre, 2026 senesi ilk yaz ayına qadar yarımadadaki diniy teşkilâtlarnıñ sayısı aman-aman eki qar eksildi. «Hizb ut-Tahrir davası» çerçivesinde qırımtatarlarğa qarşı repressiyalar eñ sıq ola — 116 mabüs apishanelerde buluna.
Qırımtatar Resurs Merkeziniñ (QRM) boş aynıñ 5-nde taqdim etilgen «İşğal altındaki din serbestligi: Qırım, Herson ve Zaporijjâ vilâyetleriniñ işğal etilgen topraqlarındaki diniy cemaatnıñ taqip etilmesi, qanunsız olaraq apiske alınğanlarnı nasıl qorçamalaq mümkün» esabatında bu malümat qayd etildi.
Uquq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, «Hizb ut-Tahrir», «Yehova Şaatları», «Cemaat Tablig», Ukrayina Pravoslav Kilsesi ve Baptist cemaatınıñ vekilleri taqip etile. Şimdi «Hizb ut-Tahrir davası» çerçivesinde endi 99 insan mahküm etilip, Rusiye müstemlekelerinde ceza çeke, daa 18 insan SİZOlarda tutula. Mahküm etilgenlerden 96-sı qırımtatar halqınıñ vekili ola. QRMniñ qayd etkenine köre, Ukrayina vatandaşlarını taqip etmek içün Rusiye akimiyeti RF Cinaiy qanunnamesiniñ «terror faaliyetini teşkil etüv» ve anda iştirak etüv aqqında 205.5-nci maddesini qullana. O, ayat cezasını közde tuta. Bundan ğayrı, RF CQniñ «aşırıcı teşkilât» 282.2-nci ve RF CQniñ «akimiyetniñ zorbalıqnen zapt etilmesi» 278-nci maddesi qullanıla.
Uquq qirçalayıcılar qayd ereler ki, «Hizb ut-Tahrir davası»nıñ bir mabüsi deñiştirüv vaqtında azat etilmedi. Sekiz mabüs qanunsız ceza çekken soñ azat etildi, faqat memuriy nezaret altında qala ve Rusiye akimiyeti tarafından sıñırlamalarğa oğray.
Bundan ğayrı, «Hizb ut-Tahrir davası» çerçivesinde eñ az on Qırım siyasiy mabüsi qart ola: olarnıñ arasında Seytâğa Abbozov, Servet Gaziyev, Azamat Eyüpov, Remzi Kurtnezirov, Zekirya Muratov ve Enever Ömerov.
Esabatta qayd etildi ki, işğal devamında Rusiye quvetçileri qırımtatarlarnı 22 kere kütleviy şekilde tevqif ettiler, soñki 2026 senesi kiçik ayda oldı.
Tek qabaatlanğanlar degil, olarnıñ qoranta azaları, vatandaş jurnalistleri, advokatlar ve uquq qorçalayıcılar da taqip etile. Eñ az 11 qoranta «aile basqısı»nıñ qurbanı oldı. Bundan ğayrı, 12 Qırım vatandaş jurnalisti cinaiy taqipke oğradı.
Ciddiy hastalıqları olğan siyasiy mabüslerniñ vaziyetine ayrı diqqat ayırıldı. Sağlıqları içün azat etilüv qararına baqmadan, qırımtatarlar Lenur Halilov ve Oleksandr Sizikov tekrar apiske alındı. 2023 senesi Rusiye SİZOsında Qırım siyasiy mabüsi Cemil Ğafarov vefat etti.
Uquq qorçalayıcılar musulman cemiyetlerine qarşı sistematik basqını qayd eteler. İşğalciler Cuma namazları vaqtında camilerni tinteler, vesiqalarnı kütleviy şekilde teşkereler, biomateriallarnı zornen toplaylar ve sorğuğa çekeler. Mustaqil musulman oquv yurtları da qapatıla. Aynı zamanda işğalli diniy teşkilâtlar cenk teşviqatına qoşulıp, Rusiye ordusına kütleviy çağıruvğa destek ete.
«Yehova Şaatları» da taqip etile. QRMniñ malümatına köre, 39 insan repressiyağa oğradı, olardan doquzı müstemlekede buluna. Daa altı kişi işten çıqarıldı.
Ukrayin pravoslav kilsesine de sistematik basqı yapıla. Esabatta qayd etilgenine köre, Qırım işğal etilgen soñ Rusiye akimiyeti ukrayin ibadethanelerini zapt etti, kilse faaliyetini blok etti ve kilse mülküni zapt etti. 2024 senesi işğalciler Yevpatoriyadaki (KezlevRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki addeki) UPKniñ kilsesini yoq ettiler, bundan ğayrı, Büyük Onlar qasabasındaki «Mesih tirildi» kilsesini müürlep qapattılar.
Merkez qayd ettiler ki, soñki yılları Qırımda diniy assimilâtsiya ıntıluvları quvetleşti, musulman medeniy mirası yoq etile, işğalde insan aqlarınıñ bozuluvını belgilegen advokat ve faalciler taqip etile.
Hizb ut-Tahrir, islâm siyasiy fırqasıdır. 2003 senesi Rusiyede o, terrorcı bir teşkilât olaraq tanındı, oña bağlı olğan insanlarnı ise taqip etmege başladılar. İştirakçileri, «qanunlarğa qarşı faaliyet»te ve böyle degen «cian hilâfeti»ni yaratmağa ıntılmağa qabaatlanalar. 2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ işğalcilerniñ qanunları zapt etilgen Qırımda da qullanılmağa başlandı. Qırımlı musulmanlarnı da Hizb ut-Tahrirge bağlı olmaqta qabaatlamağa başladılar, böylece yarımadanıñ işğaline qarşı olğanı sebebinden qırımtatarlarğa basım arttı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
Bizni Google Haberlerinde oqumaq içün Suspilne Qırımnı saylanğan mevzularda saylañız
